Fransa’da hükümet karşıtı eylemler ve yaklaşan grevler, kamu maliyesi üzerindeki baskıyı artırırken yatırımcıların ülkenin borçlanma maliyetleri ile ekonomik büyümesine yönelik kaygılarını derinleştirdi.
Moody’s Fransa’nın görünümünü negatif tuttu
Kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s, Fransa’nın kredi notunu Aa3 seviyesinde teyit etti ve görünümü negatif olarak korudu. Kuruluş, siyasi parçalanmanın yasama kurumlarının işleyişini olumsuz etkileme riskinin yükseldiğini bildirdi.
Moody’s, siyasi kurumların bütçe açığını düşürme konusunda ilerleme sağlaması durumunda görünümün yeniden durağana çevrilebileceğini açıkladı.
2026 ve 2027 bütçe hedefleri tartışılıyor
Hükümet, bütçe açığının 2026’da gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 5,4’üne, 2027’de ise yüzde 5’e indirilmesini planlıyor. Ancak tasarruf hedefli vergi düzenlemelerine muhalefetten gelen itirazlar, bütçenin geleceğine ilişkin belirsizliği artırıyor.
Ulusal Meclis’te bütçenin vergi düzenlemelerine dair görüşmelerin 27 Ekim’de yeniden başlaması bekleniyor. Muhalefetin planlara karşı çıkması, hükümetin mali hedeflerini uygulamasını güçleştiriyor.
Natixis CIB EMEA Ekonomik Araştırmalar Başkanı Alain Durré, hükümetin borçlanma maliyetlerindeki sert artışı engellemek istediğini söyledi. Durré, bütçenin nihai oylama yapılmadan geçirilebilmesini sağlayan Anayasa’nın 49.3 maddesinin kullanılmasının veya kararname çıkarılmasının değerlendirilebileceğini belirtti.
Durré, bu seçeneklerin yatırımcıların kaygısını hafifletebileceğini ifade etti. Son dönemde Fransız devlet tahvillerindeki baskının büyük ölçüde portföylerdeki taktiksel değişimlerden kaynaklandığını söyleyen Durré, uzun vadeli yatırımcıların henüz piyasaya dönmediğini aktardı.
Ebury Piyasa Stratejisi Başkanı Matthew Ryan ise 2027 bütçesinin parlamentodan geçip geçmeyeceğinin net olmadığını belirtti. Ryan, bütçe kabul edilse bile siyasi uzlaşma için verilecek tavizlerin açığı azaltmaya yetmeyebileceğini değerlendirdi.
Tahvil faizleri 2002’den beri zirvede
Fransa’nın 10 yıllık gösterge devlet tahvili faizi, bu hafta 11 baz puan artarak 2002’den bu yana en yüksek seviyesine çıktı.
Fransa’nın 10 yıllık tahvil faizi ile Euro Bölgesi’nin önemli göstergelerinden Almanya’nın aynı vadeli tahvil faizi arasındaki fark da Kasım 2011’den beri görülmeyen bir seviyeye yükseldi.
ING’nin Fransa ve İsviçre Kıdemli Ekonomisti Charlotte de Montpellier, protestoların siyasi ve bütçesel endişelere yeni bir belirsizlik boyutu eklediğini söyledi. De Montpellier, bu durumun gelecekteki hükümetlerin gerekli reformlarla tasarruf önlemlerini uygulamakta zorlanacağı algısını güçlendirdiğini belirtti.
Eylemler büyüme tahminlerini tehdit ediyor
Fransa’da 24 Ekim’de yeni gösteriler düzenlenmesi planlanıyor. Sendikaların desteklediği ülke çapındaki grev ve protesto gününün ise 5 Kasım’da yapılması bekleniyor. Sarı Yelekliler hareketindeki bazı gruplar da yeni eylem çağrısında bulunuyor.
ING, 20 Ekim tarihli değerlendirmesinde protestoların uzaması halinde tüketici ve iş dünyası güveninin daha da zayıflayabileceği uyarısını yaptı. Banka, Fransa ekonomisi için büyüme beklentisini 2026’da yüzde 0,3, 2027’de yüzde 0,6 olarak açıkladı.
Protestoların sürmesi, güven kaybının artması ya da piyasalardaki gerilimin tırmanması halinde büyümenin bu seviyelerin altına inebileceği belirtildi.
Önceki toplumsal hareketler de ekonomi üzerinde ölçülebilir sonuçlar doğurdu. ING verilerine göre Sarı Yelekliler eylemleri, 2018’in son çeyreğinde büyümeyi 0,1 puan azaltmış olabilir. 2023 baharındaki emeklilik reformu karşıtı grevler de ilk çeyrek büyümesini yaklaşık 0,1 puan düşürdü.
ING, şiddet olaylarının tüketicilerin şehir merkezlerinden uzaklaşmasına, turistlerin seyahatlerini ertelemesine ve şirketlerin yatırımlarını bekletmesine yol açabileceğini bildirdi.
Durré, tüketici güveninin son protestolar başlamadan önce de tarihsel açıdan düşük seviyelere yakın olduğunu vurguladı. Uzayan eylemlerin büyümeyi yavaşlatması ve siyasi baskının kamu harcamalarını azaltma planlarını aksatması, hükümetin yüzde 5’lik açık hedefine ulaşmasını zorlaştırabilecek temel riskler arasında yer alıyor.
CAC 40 bir ayda yüzde 4,5 düştü
Fransa’nın gösterge endeksi CAC 40, son bir aylık dönemde yüzde 4,5 geriledi. ING, protestolardan doğrudan etkilenme ihtimali en yüksek alanları perakende, konaklama ve turizm ile taşımacılık ve lojistik olarak sıraladı.
Mağazalar ve alışveriş merkezleri, düşük ziyaretçi sayısı, kapanışlar ve satış kayıplarıyla karşılaşabilir. Otel, kafe, restoran ve seyahat hizmetleri de ertelenen ya da sonradan telafi edilmesi zor müşteri kayıplarından etkilenebilir. Ulaşım ve lojistikte ise kesintilerin uzaması operasyonel sorunları büyütebilir.
Fransız perakende şirketi Carrefour, protestolarla yükselen enerji maliyetlerinin tüketici güvenini zayıflatmasını gerekçe göstererek kâr beklentisini aşağı çekti ve yatırımlarını azalttı.
Carrefour hisseleri Çarşamba günü yüzde 14’ten fazla değer kaybetti. ING’nin Fransa Ticaret ve Sanayi Odaları ağı tahminlerine dayandırdığı değerlendirmeye göre salı günü itibarıyla olaylardan doğrudan etkilenen işletme sayısı 2 bini aşmıştı.
Bankacılık ve lüks tüketim için riskler
Carmignac Yatırım Komitesi Üyesi ve Portföy Danışmanı Kevin Thozet, belirsizliğin yalnızca eylemlerden doğrudan etkilenen şirketlerle sınırlı kalmayabileceğini söyledi.
Thozet, yüksek öz sermaye maliyetinin bankalar üzerinde baskı oluşturabileceğini belirtti. Uzayan belirsizliğin kredi büyümesini yavaşlatabileceğini ve kredi kalitesi sorunlarını artırabileceğini ifade etti.
Fransa’nın lüks tüketim sektörü, satışlarının büyük kısmını yurt dışından gerçekleştirdiği için iç pazardaki gelişmeler karşısında farklı bir konumda bulunuyor.
LVMH’nin 2025 yılı gelirlerinin yalnızca yüzde 8’i Fransa’dan sağlandı. Ancak Fransa’daki LVMH gelirlerinin yaklaşık yüzde 20’sini oluşturan vergi iadesi kapsamındaki alışverişler, turizmdeki olası yavaşlamadan etkilenebilir.
Thozet, siyasi belirsizliğin altı ay daha devam etmesinin piyasalar, ekonomi ve girişimciler bakımından uzun bir dönem olacağını söyledi.
