Manisa’nın Demirci ilçesinde kadınlar, zorlu dağlık arazilerde topladıkları yaklaşık 450 ton çitlembiği işleyip satarak aile bütçelerine katkı sağlıyor. Çerez olarak tüketilen ürün, ilaç ve kozmetik sanayisinde de ham madde olarak değerlendiriliyor.
Çitlembik dört kentteki firmalara gönderiliyor
Demirci’nin yayla ve kırsal bölgelerinde doğal olarak yetişen çitlembik, yöredeki kadınlar için önemli bir ek gelir oluşturuyor. Her yıl toplanan yaklaşık 450 ton ürün, yıkama ve kurutma aşamalarından geçirildikten sonra İstanbul, Ankara, Gaziantep ve Bursa’daki ilaç ve kozmetik firmalarına ulaştırılıyor.
Hatmi çiçeği, kekik ve papatyanın yanı sıra bölgenin öne çıkan doğal ürünleri arasında yer alan çitlembik, eylül ayıyla birlikte yeşillenmeye başladığında kadınlar tarafından imece yöntemiyle hasat ediliyor.
Yaklaşık 40 mahallede dağ hasadı yapılıyor
Çitlembik toplama çalışmaları Demirci ilçe merkezinin yanı sıra başta Rahmanlar, Kulalar, Sevinçler, Esenyurt, Mezitler, Boyacık ve Kerpiçlik olmak üzere yaklaşık 40 mahallede gerçekleştiriliyor. Kadınlar sabah erken saatlerde kovalarıyla dağlara çıkıyor, dik yamaçlardan topladıkları ürünleri çuvallarla evlerine taşıyor.
Yaprak ve kırmızı tanelerinden ayrılması için suyla doldurulan kazanlarda yıkanan çitlembikler, ardından güneş altında kurutuluyor. Hazırlanan ürünün bir kısmı kavrularak çerez olarak tüketilirken kalan bölümü yağının çıkarılması ve sanayide kullanılması amacıyla satılıyor.
78 yaşındaki Zeynep Sönmez geleneği sürdürüyor
Çitlembik toplamaya çocukluk yıllarında başladığını belirten 78 yaşındaki çiftçi Zeynep Sönmez, geçmişte ailesiyle topladıkları üründen yağ elde ederek kendi ihtiyaçlarını karşıladıklarını anlattı.
Sönmez, “Biz çocukluğumdan beri annemle, yengemle dağlara giderdik. Sıyırır getirirdik. Çöplerini yıkayıp kurutur, öğüterek yağını çıkartırdık. Ekim ayı girmeden yetişmeye başlıyor. Yeşilini toplayıp eve getiriyoruz. Kazanı suyla doldurup, üstüne çıkanları alıyoruz. Altın yeşilini süzüp çuvala koyuyoruz, serip kurutup satıyoruz. Eskiden yağını çıkartıp kendimiz yiyorduk, şimdi her şey bol olduğu için kendimiz yemeyip satıyoruz” dedi.
Çerez ve yağ olarak değerlendiriliyor
Rahmanlar Mahallesi’nden Havana Sönmez, çitlembik hasadının kadınlar açısından önemli bir kazanç kapısı olduğunu söyledi. Sonbaharın gelmesiyle kadınların birlikte dağlara çıktığını belirten Sönmez, toplanan ürünün kurutulduktan sonra satıldığını veya yağının çıkarıldığını ifade etti.
Çitlembiğin yörede çeşitli biçimlerde tüketildiğini aktaran Sönmez, “Güz geldiği zaman kadınlar toplanıp gidip topluyoruz. Süzüp, kurutup kimisi yağını yaptırıyor, kimisi satıyor. Kadınlarımız ailelerine destek oluyor. Kurutup çerez olarak da yiyoruz, yağını çıkartıp ekmek kızartarak yemeklere katıyoruz. Yakmadan yenirse şifa niyetine tüketiliyor. Astıma yararlı olduğu, mide rahatsızlıklarına iyi geldiği ve hazımsızlığı giderdiği söyleniyor” diye konuştu.
