IMF Başkanı Kristalina Georgieva, küresel ekonominin yapay zeka, yüksek enerji fiyatları ve rekor kamu borçlarının etkisiyle hızlı ve belirsiz bir değişim sürecinden geçtiğini belirterek liderlere acil politika adımları çağrısı yaptı.
IMF’den bütçe disiplini mesajı
Georgieva, Tayland’da yapılacak IMF-Dünya Bankası Yıllık Toplantıları öncesinde Singapur’da yaptığı konuşmada, küresel kamu borcunun GSYH’nin yüzde 100’ünü aşacağını söyledi. Hükümetlerden acil bütçe disiplini uygulamalarını ve yapay zekaya hazırlanmalarını isteyen Georgieva, düşük büyüme oranlarının yükseltilmesi gerektiğini vurguladı.
Küresel ekonominin Orta Doğu çatışmalarından kaynaklanan negatif enerji arz şoku ile enflasyonu da artıran yapay zeka kaynaklı pozitif talep şokunun etkisinde olduğunu belirten Georgieva, “Bu iki gücün birleşik etkisi dünya genelinde oldukça eşitsiz dağılıyor.” ifadesini kullandı. Yapay zeka ivmesinin birçok ülkeyi teğet geçtiğini söyleyen Georgieva, bu durumun ekonomik eşitsizliği artırdığına dikkati çekti.
Enerji fiyatları ve borç yükü baskısı
Bangkok toplantılarında açıklanacak yeni IMF büyüme tahminlerinde en sert aşağı yönlü revizyonların savaştan zarar gören ekonomilerde görüleceğini belirten Georgieva, sivil ve ekonomik altyapısı ağır hasar alan Ukrayna ile İran’ın saldırılarından etkilenen ve enerji ihracatı keskin biçimde gerileyen Körfez ülkelerini örnek gösterdi. Tahminlerin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağı varsayımıyla hazırlandığını hatırlatan Georgieva, petrolün varil başına 100 dolar seviyesinde kaldığını ve rafinaj kapasitesi eksikliğinin dizel gibi ürünlerde 100 dolarlık ek bir marj (crack-spread) oluşturduğunu aktardı.
“Körfez’deki savaş yarın bitse bile, yüksek enerji fiyatları problemi bir süre daha hayatımızda kalacak.” diyen Georgieva, enerji maliyetlerinin enflasyonu, politika faizlerini ve tahvil getirilerini yukarı çektiğini kaydetti. ABD, Almanya ve Japonya’nın 10 yıllık tahvil faizlerinin tarihi zirvelerde olduğunu belirten Georgieva, ABD liderliğindeki gelişmiş ekonomileri borç yükünde “en kötü sicile sahip ülkeler” olarak nitelendirdi.
Yapay zekanın büyümeye katkısı
Georgieva, yapay zeka yatırımlarının doğru yapılandırılması halinde küresel verimliliği önemli ölçüde artırabileceğini söyledi. “IMF araştırmaları, yapay zekanın doğru yapılması halinde zaman içinde küresel büyümeye her yıl yarım yüzde puan kadar ekstra katkı sağlayabileceğini gösteriyor. Bir düşünün, büyümenin yüzde 3’ten yüzde 3,5’e çıkması, on yıllık bir süreçte dünya ekonomisine ASEAN (Güneydoğu Asya Uluslar Birliği) büyüklüğünde bir ekonomi eklemek demektir. Dijital altyapı, iş gücü piyasasının hazır olması ve yasal düzenleme koridorları dahil olmak üzere yapay zekaya hazırlıklı olmanın kilit önem taşıdığını biliyoruz. Bu, yapay zekanın faydalarını yakalamamıza ve risklerini yönetmemize yardımcı olacaktır.” ifadelerini kullandı. Yapay zekanın kitlesel iş gücü kaybı ve siber riskler taşıdığını da söyleyen Georgieva, Singapur’un IMF’nin yapay zeka hazırlık endeksinde ilk sırada yer aldığını belirtti.
Georgieva, “Gelecek hafta dünyanın ekonomik karar alıcılarına mesajım şu olacak. Gerekli politika adımlarını atmayı geciktirmeye devam edemeyiz. Araçlara sahipsiniz, şimdi bunları kullanacak bilgeliğe sahip olun. Başarmak için bütçe disiplininin neden gerekli olduğunu halka açıklamak, en kırılgan kesimleri koruyan planlar yapmak ve tamamlayıcı yapısal reformları sürdürmek gerekiyor. Evet, büyüme tek başına mali sorunları çözemez ama büyüme kesinlikle yardımcı olur.” dedi. Hükümetlere bütçe gücünü korurken iş gücü becerilerini geliştiren, şirketlerin piyasaya giriş ve çıkışını kolaylaştıran, enerji güvenliğini artıran ve bürokrasiyi azaltan yapısal reformları hızla uygulamaları çağrısında bulundu.
