Asgari ücret, çalışan açısından artan yaşam maliyetleri karşısında yetersiz kalırken işveren için vergi, prim ve yan giderlerle birlikte ağır bir maliyete dönüşüyor. 2026 verileri, aynı bordronun iki tarafında farklı ekonomik baskılar bulunduğunu gösteriyor.
Ücret artışı satın alma gücünü koruyamadı
2026 yılında net asgari ücret 28.075,50 TL, brüt asgari ücret ise 33.030 TL oldu. Net ücrette yıllık artış yüzde 27,01 seviyesinde gerçekleşti. Ancak TÜİK verilerine göre Ağustos 2026 itibarıyla yıllık tüketici enflasyonu yüzde 31,51’e ulaştı. Gıda ve alkolsüz içeceklerde yıllık artış yüzde 33,79, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda ise yüzde 39,77 olarak kaydedildi.
Kira, gıda, ulaşım, enerji, eğitim ve diğer zorunlu harcamaların ücretlerden daha hızlı yükselmesi, maaşın reel satın alma gücünü zayıflatıyor. 28 bin liralık gelirin önemli kısmı ayın başında kira ve temel giderlere ayrılırken, kalan tutarla dört haftalık aile bütçesi oluşturmak zorlaşıyor. Bu nedenle çalışan açısından ücret nominal olarak artsa da hayat daha hızlı pahalanıyor.
İşverenin bordro maliyeti ücretin üzerinde
Çalışanın hesabına 28.075 TL yatarken işverenin yükü bu rakamla sınırlı kalmıyor. Brüt asgari ücretin 33.030 TL olduğu 2026 yılında, SGK prim indirimi uygulanmayan bir çalışanın işverene toplam maliyeti 40.874,63 TL’ye kadar çıkıyor. İmalat sektöründe beş puanlık SGK prim indirimiyle bu tutar 39.223,13 TL oluyor. Net asgari ücret yüzde 27,01 artarken indirimsiz işveren maliyetindeki yükseliş yüzde 33,48’e ulaştı.
Yemek, servis, iş sağlığı ve güvenliği, kıdem ve ihbar yükümlülükleri, izinler, fazla mesailer, yan haklar, iş kıyafetleri, eğitim ve diğer insan kaynağı giderleri de eklendiğinde gerçek personel maliyeti daha da yükseliyor. Yüzlerce kişinin çalıştığı emek yoğun işletmelerde kişi başına birkaç bin liralık artış, aylık giderlerde milyonlarca liralık fark yaratabiliyor.
Rekabet ve nakit akışı baskısı büyüyor
İşverenler yalnızca işçilik değil; enerji, hammadde, kira, lojistik, finansman, bakım-onarım, yazılım, sigorta ve genel yönetim giderlerindeki artışlarla da mücadele ediyor. İç piyasada fiyat yükseltmek satışları azaltabilirken ihracatta fiyatı büyük ölçüde uluslararası piyasa belirliyor. Tekstil, mobilya, metal ve hazır giyim gibi sektörlerde Türk üreticiler Mısır, Vietnam, Hindistan ve diğer düşük maliyetli üretim merkezleriyle rekabet ediyor. Özgür Özel de tekstil gibi alanlarda ücret maliyetinin Mısır ve Afrika ülkelerindeki rakiplere kıyasla baskı oluşturduğunu belirtiyor.
İşletmeler ayrıca mal, maaş, SGK, elektrik, doğalgaz, vergi ve hammadde ödemelerini erken yaparken tahsilatlarını 60, 90 hatta 120 gün sonra gerçekleştirebiliyor. Yüksek finansman maliyetleri bu işletme sermayesi açığını kapatmayı zorlaştırıyor. Bu nedenle kârlılık kadar, ay sonunda maaş, SGK, vergi, tedarikçi ve kredi ödemelerini karşılayacak nakdin bulunması da kritik hale geliyor. Kâr görünen bir bilançoda para alacak ve stoklarda kilitlenmiş olabilir.
Çözüm ücret ve istihdam dengesinde
Personel giderlerinin üretim maliyetindeki payı yükselirken işletmeler fiyat artırma, kârdan vazgeçme, çalışan sayısını azaltma, otomasyona yönelme veya üretimin bir bölümünü düşük maliyetli bölgelere taşıma seçenekleriyle karşılaşıyor. Bunlar istihdam açısından kolay çözümler değil. Çalışan “Bu ücretle geçinemiyorum”, işveren ise “Bu maliyetle üretemiyorum” diyor; iki ifade aynı ekonomik sorunun farklı sonuçlarını yansıtıyor.
Bu nedenle tartışmanın yalnızca asgari ücretin kaç lira olacağına indirgenmemesi gerekiyor. Çalışanın satın alma gücünü artırırken işverenin istihdam maliyetini azaltacak, işletmenin üretim ve nakit döngüsünü sürdürebileceği bir sistem ele alınmalı.
