ABD’de tarım sektörünün enflasyondan arındırılmış borcu bu yıl 605 milyar doların üzerine çıkarak rekor seviyeye ulaştı. Ancak alternatif finansman kanallarının hızla büyümesi, üreticilerin gerçek borcunun resmi verilerde görünenden daha yüksek olabileceğine işaret ediyor.
Tarım borcu 2000’den bu yana iki kattan fazla arttı
Reuters’ın haberine göre, ABD Tarım Bakanlığı’nın (USDA) tahminleri, tarımsal borcun 2000 yılındaki yaklaşık 300 milyar dolardan bu yıl 605 milyar doların üzerine yükseldiğini gösteriyor. Böylece borç miktarı iki kattan fazla artarak tarihi zirveye çıktı.
Öte yandan tedarikçi kredileri ve alternatif finansman kaynaklarının yaygınlaşması, toplam borcun doğru ölçülmesini zorlaştırıyor. Reuters’ın araştırması, resmi rakamların çiftçilerin tüm yükümlülüklerini kapsamayabileceğini ortaya koydu.
Üreticiler bankalar yerine alternatif kaynaklara yöneliyor
Çiftçilerin iflas başvurularındaki artış ve bazı bankaların kredi şartlarını ağırlaştırması, üreticileri tedarikçilere, tarım kooperatiflerine, ekipman imalatçılarına, finansal teknoloji şirketlerine ve diğer alternatif kredi kuruluşlarına yöneltti.
USDA, söz konusu borçları daha iyi takip etmek ve tarımdaki mali sorunların ekonominin geneline etkisini değerlendirmek amacıyla çalışmalar yürütüyor. Bakanlığın Ekonomik Araştırmalar Servisi’nde yönetici yardımcılığı görevini vekaleten yürüten Jeffrey Hopkins, yeni kredi kuruluşlarının ortaya çıktığını ve bu kuruluşların verilerine erişim yollarının bulunması gerektiğini söyledi.
Kansas Eyalet Üniversitesi’nde tarımsal finans profesörü Jenny Ifft ise USDA’nın “bireyler ve diğerleri” başlığında izlediği gerçek borcun açıklanan rakamın iki ila üç katına çıkabileceğini belirtti. USDA, bu kategorideki borcu 2025 için 45 milyar dolar olarak hesaplamıştı.
Land O’Lakes’te kredi taahhütleri 1 milyar doları geçti
ABD’nin en büyük tarım kooperatiflerinden Land O’Lakes’in finansman faaliyetleri, tedarikçi kredilerindeki büyümeyi gösteren örneklerden biri oldu. Şirketin CEO’su Beth Ford, geçen sonbaharda yaklaşık 100 milyon dolar seviyesinde bulunan taahhüt edilmiş kredi ve kredi limitlerinin 2027 üretim yılı için 1 milyar doları aştığını söyledi.
Bu kaynaklar çoğunlukla üreticilerin işletme giderlerini karşılamasında kullanılıyor. Tarımsal ekonomi danışmanlık şirketi Meridian Agribusiness Advisors’ın ortağı Wesley Davis, son üretim sezonunda ABD’deki ticari çiftliklerin yaklaşık yarısının işletme giderleri için tedarikçilere veya alternatif kredi kuruluşlarına başvurduğunu aktardı. Bu oran, önceki yıla göre yaklaşık yüzde 10 arttı.
Bir çiftlikte 42 ayrı kredi limiti bulunuyor
USDA, tarımsal borcu geleneksel olarak bankalar, Farm Credit kurumları ve diğer kredi kuruluşlarının düzenleyici kurumlara bildirdiği verilerle hesaplıyor. Tedarikçi kredileri içinse yaklaşık 24 sayfalık üretici anketinden yararlanılıyor. Ancak ankete katılım oranı 2009’da yaklaşık yüzde 68 iken 2025’te yüzde 33’e geriledi.
Reuters’ın ABD’nin orta batısı ve güneyindeki yedi eyalette görüştüğü 52’den fazla ticari ölçekli tarla bitkileri üreticisinin çoğu, 7 ila 10 farklı kredi limiti kullandığını söyledi. Bazı üreticilerde bu sayı 30’un üzerine çıktı.
Iowa’daki bir aile ise 42 ayrı kredi limitine sahip olduğunu belirtti. Aile, bunun temel nedeninin ekipman bayilerinin her yeni makine alımı veya kiralamasında ayrı bir kredi limiti talep etmesi olduğunu ifade etti.
2024’te yayımlanan hakemli bir çalışma da ekipman borçlarının eksik hesaplanabileceğine dikkat çekti. Araştırmada, 14 tarım eyaletinde 2001-2019 dönemine ait 4,4 milyondan fazla ekipman rehni incelendi. Geleneksel sistem dışında faaliyet gösteren kuruluşların sağladığı ekipman kredilerinin, USDA verilerindeki tutarın dört katına kadar çıkabildiği belirlendi.
Finansman riski tarımla bağlantılı işletmelere taşınabilir
Hopkins, tedarikçi finansmanı olarak görünen bazı kredilerin aslında ticari bankalar veya Farm Credit System tarafından sağlandığını söyledi. Düzenleyici kurumlara bildirilen bu krediler mevcut federal verilerde yer alıyor.
Bakanlık, ölçümdeki eksikleri azaltmak için üretici anketlerini kendi kredi kayıtlarıyla karşılaştırıyor ve alternatif kredi piyasasının boyutunu inceleyen araştırmaları destekliyor. Çalışmaların sonuçlarının iki yıl içinde alınması hedefleniyor.
Davis, müşterilerine kredi veren tedarikçi ve perakendecilerin de ilave risk üstlendiğine dikkat çekti. Özellikle teminatsız krediler, mali sıkıntıların çiftçilerden tarımla bağlantılı işletmelere yayılmasına yol açabilir.
ABD’de üreticiler, düşen ürün fiyatları ve yüksek girdi maliyetleri nedeniyle uzun süredir daralan kâr marjlarıyla faaliyet gösteriyor. Çin dahil büyük alıcılarla yaşanan ticaret gerilimleri ihracat pazarlarını etkilerken, ABD ve İsrail’in İran’la savaşı gübre ve yakıt maliyetlerini de artırıyor.
