Borsa İstanbul, küresel risk iştahındaki toparlanma, petrol fiyatlarındaki sert gerileme, ABD faizlerindeki düşüş ve zorunlu satış baskısının ortadan kalkmasıyla küresel piyasalardan belirgin biçimde olumlu ayrıştı.
Küresel piyasalarda seçim sonrası fiyatlama değişti
ABD’de seçim sonuçlarının siyasi kaos yaratacağı beklentisi gerçekleşmezken, Demokratların ABD Kongresinin iki kanadını da kazanmasının ardından oluşan ilk teknoloji satışları kısa sürede tersine döndü. Trump’ın sonucu kabul etmesi, İran savaşının seçim yenilgisinde etkili olduğunu söylemesi ve petrol fiyatlarının sert düşmesi piyasa algısını değiştirdi.
Yatırımcılar artık Washington’daki siyasi kilitlenmeden çok; daha düşük enerji maliyetini, daha kontrollü bütçe harcamasını ve azalan jeopolitik risk ihtimalini fiyatlıyor.
ABD vadeli kontratlarında temkinli görünüm
Dünkü güçlü yükselişin ardından ABD vadeli işlemlerinde bu sabah daha sakin ve karışık bir seyir izlendi. S&P 500 vadeli kontratları yataya yakın kalırken Dow vadelileri yaklaşık %0,2 yükseldi. Nasdaq 100 vadelileri ise %0,3–0,4 geriledi.
Nasdaq’taki zayıflık, yapay zeka ve veri merkezi düzenlemelerine yönelik belirsizliklerin tamamen ortadan kalkmadığına işaret ediyor. Piyasa bundan sonra Demokratların hangi düzenlemeleri gündeme taşıyacağına ve Trump’ın veto yetkisini nasıl kullanacağına odaklanacak. Demokratların vetoyu aşabilecek üçte iki çoğunluğu bulunmadığından vergi ve teknoloji politikalarında radikal değişiklik yapılması kolay görünmüyor.
Yapay zeka ve çip hisselerinde düzenleme baskısı
Geniş piyasa endeksleri yükselirken veri merkezi, savunma ve Trump yönetimiyle yakın ilişkilendirilen şirketlerde düşüş görüldü. Demokrat adayların Texas ve Georgia gibi büyük veri merkezi yatırımlarının bulunduğu eyaletlerde başarı kazanması, yeni tesislere geçici sınırlama getirilebileceği beklentisini güçlendirdi.
Elektrik ve su kullanımı, çevresel izinler, yapay zeka modellerinin güvenlik testleri ve çip ihracatı daha sıkı denetlenebilir. Bu beklentiler Asya’daki teknoloji hisselerine satış getirdi:
- Samsung Electronics %5,7
- SK Hynix %7,4
- SoftBank %5,3
- Tokyo Electron %7,7
- Advantest %9’un üzerinde geriledi
Asya borsalarında enerji ve çip ayrışması
Asya piyasalarında tek yönlü bir hareket oluşmadı. Yapay zeka ve çip ağırlığı yüksek ülkeler gerilerken daha geniş yapıya sahip ve enerji ithalatçısı piyasalar yükseldi.
| Piyasa | Değişim |
|---|---|
| Güney Kore KOSPI | %4’e yakın düşüş |
| Tayvan endeksi | Yaklaşık %1,6–1,8 düşüş |
| Japonya Nikkei | %0,5 civarında düşüş |
| Hong Kong Hang Seng | %2,8 yükseliş |
| Avustralya | %1,9 yükseliş |
| Şanghay | Yataya yakın hafif pozitif |
Hong Kong, Çin ve Hindistan gibi enerji ithalatçısı piyasalar, petrolün 94 dolar bölgesine gerilemesinden faydalanıyor. Güney Kore, Japonya ve Tayvan’da ise düşük petrolün olumlu etkisi, çip şirketlerine yönelik düzenleme endişelerinin gerisinde kaldı.
Japonya’da ayrıca Japonya Merkez Bankasının eylül toplantı tutanakları takip edildi. Tutanaklar, faizlerin yeniden artırılabileceği görüşünü güçlendirdi.
Avrupa’da gözler İngiltere Merkez Bankası kararında
Petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki düşüş, Avrupa’da sanayi şirketlerinin marjları ve enflasyon görünümü açısından destekleyici bir gelişme oldu. Dünkü sert yükselişin ardından Avrupa vadeli kontratlarında temkinli bir açılış bekleniyor.
Günün Avrupa gündeminde İngiltere Merkez Bankası kararı bulunuyor. BoE’nin politika faizini 25 baz puan artırarak %4’e çıkarması bekleniyor. Bu karar, üç yıldan uzun süredir yapılacak ilk faiz artışı olacak.
Piyasa, faiz kararının yanı sıra Başkan Andrew Bailey’nin 2027 için fiyatlanan yaklaşık 100 baz puanlık ilave sıkılaşmaya ilişkin mesajlarını izleyecek. BoE faiz artırmasına rağmen sonraki adımlar konusunda ihtiyatlı bir ton kullanırsa sterlinde ilk yükselişin ardından kar satışı görülebilir. Daha şahin bir açıklama sterlin/doları 1,35’in üzerine taşıyabilir ve İngiliz tahvil faizlerini yükseltebilir.
Tahvillerde seçim ve petrol etkisi
ABD tahvilleri, seçim sonuçları ve petrol fiyatlarındaki düşüşle güçlü alım gördü. ABD 10 yıllık tahvil faizi dün yaklaşık 6–7 baz puan geriledi ve bu sabah %4,87 civarında seyretti. İki yıllık tahvil faizi ise %4,56 bölgesine indi.
Tahvil piyasasının verdiği mesaj; Demokratların kontrolündeki Kongrenin Trump’ın yeni vergi indirimlerini sınırlayabileceği, bütçe açığı ve Hazine borçlanmasının daha kontrollü hale gelebileceği yönünde. Veri merkezi yatırımlarındaki yavaşlama büyüme ve enerji talebini azaltabilir; petrol fiyatlarındaki düşüş de enflasyon baskısını hafifletebilir.
Öte yandan güçlü ABD istihdam verileri Fed açısından önemli bir karşı ağırlık oluşturuyor. ADP özel sektör istihdamı ekimde 86 bin arttı ve 69 bin civarındaki beklentiyi aştı. Piyasa, aralık ayında Fed’den en az 25 baz puanlık faiz artırımı olasılığını hâlâ yaklaşık % 80 seviyesinde fiyatlıyor. Bu nedenle tahvil rallisi, Fed’in kesin biçimde daha güvercin olacağı beklentisinden çok petrol ve bütçe açığı görünümüne dayanıyor.
Altın ve gümüşte yükseliş devam etti
Altın dün %3,4–3,5 yükselerek 4.000 doların üzerine çıktı. Değerli metal bu sabah da kazanımlarını korudu ve yaklaşık 4.135 dolar ile iki haftanın en yüksek seviyesine ulaştı.
Hareketi destekleyen üç unsur öne çıktı: Doların zayıflaması, ABD tahvil ve reel faizlerinin gerilemesi ve Trump ile Demokrat Kongre arasında oluşabilecek siyasi gerilim. Altının aynı anda hem borsalarla hem de tahvillerle yükselmesi, rallinin sadece güvenli liman talebinden değil, dolar ve faiz kanallarından da beslendiğini gösteriyor.
Teknik açıdan 4.000 dolar ana destek, 4.150–4.200 bölgesi ise ilk önemli direnç alanı olarak öne çıkıyor.
Gümüş de yaklaşık %1,7 değer kazanarak 53,1 dolar civarına yükseldi. Altındaki güvenli liman hareketinden destek bulan gümüş, aynı zamanda sanayi, güneş enerjisi ve elektrik altyapısı talebine bağlı seyrediyor. Demokratların yenilenebilir enerjiye daha fazla destek sağlayabileceği beklentisi de gümüş açısından olumlu değerlendiriliyor.
Petrolde jeopolitik risk primi çözülüyor
Brent petrol dün %8,7–9 gerileyerek 94,6 dolar civarında kapandı. Bu sabah fiyat 93,5–94 dolar bölgesinde bulunurken WTI yaklaşık 87,3 Dolar seviyesinde işlem gördü. Brent’in haftalık kaybı %20’ye yaklaştı. Düşüş sürerse Nisan 2020’den bu yana en sert haftalık gerileme yaşanabilir.
Fiyat hareketinin temelinde arz artışından çok jeopolitik risk priminin çözülmesi bulunuyor. Piyasa, Trump’ın İran savaşının Cumhuriyetçilerin seçim kaybında etkili olduğunu kabul etmesini yeni bir askerî tırmanma ihtimalinin azalması şeklinde yorumladı.
Bununla birlikte 94 dolar hâlâ tarihsel olarak yüksek bir seviye. Hürmüz Boğazı tamamen normalleşmiş değil ve henüz somut bir ateşkes anlaşması bulunmuyor. Bu nedenle petrolün 90 doların altına kalıcı biçimde inmesi için diplomatik açıklamaların ötesinde gelişmeler gerekiyor.
Borsa İstanbul’u destekleyen dört gelişme
Borsa İstanbul, dün küresel piyasalara kıyasla güçlü bir performans sergiledi. Yükselişte dört ana unsur etkili oldu.
- Tasfiye sürecindeki fonların elindeki BIST 30 hisselerinin borsa dışında ve 3 Kasım kapanış fiyatlarından tamamen satılması, piyasaya gelebilecek büyük zorunlu satış baskısını ortadan kaldırdı.
- ABD seçimlerinin tartışmalı bir sonuca dönüşmemesi küresel risk iştahının toparlanmasını sağladı.
- ABD faizleri ve dolar geriledi.
- Brent petrolün yaklaşık 105 dolardan 94 doların altına inmesi, Türkiye açısından olumlu bir görünüm yarattı.
Petrol düşüşünün kalıcı olması hâlinde Türkiye’nin cari açığı, enflasyonu ve şirketlerin enerji maliyetleri açısından ciddi bir rahatlama sağlanabilir.
Ulaştırma hisselerinde %8,6’ya yaklaşan yükseliş doğrudan petrol fiyatlarındaki düşüşle bağlantılı. Jet yakıtı maliyetlerindeki gerileme, havayollarının kârlılık beklentisini destekliyor.
Bankacılık hisselerindeki güçlü yükselişte ise küresel faizlerin düşmesi, BIST 30 hisselerindeki satış baskısının sona ermesi ve yabancı giriş beklentisi etkili oldu. Teknik olarak 11.500–11.59
