Küresel borsalar; Fed’in faiz politikası, yapay zeka yatırımlarına ilişkin kârlılık kaygıları ve jeopolitik risklerin aynı dönemde yoğunlaşmasıyla sert satışlarla karşılaştı. Dünya borsalarının toplam piyasa değeri hafta boyunca 6 trilyon doların üzerinde azaldı.
Risk iştahını Fed ve yapay zeka baskıladı
ABD Merkez Bankasının (Fed) toplantı tutanaklarında enflasyonun yüzde 2 hedefine dönmesi için ilave faiz artışlarının uygun olabileceği görüşü öne çıktı. Bazı üyeler, verilerin beklentileri aşması halinde aralıkta 25 baz puandan daha büyük bir artışın gündeme alınabileceğini belirtti.
Tutanaklarda yapay zeka yatırımları da tartışılırken, bu yatırımlar hem enflasyonun hem de olası finansal istikrarsızlığın tetikleyicilerinden biri olarak değerlendirildi. Bu gelişmelerin ardından para piyasalarında Fed’in aralık ayında politika faizini 25 baz puan artırma olasılığı yüzde 88’e geriledi. Gelecek yıl için fiyatlanan toplam faiz artırımı beklentisi ise 2’den 1’e indi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamaları da teknoloji hisselerindeki baskıyı artırdı. Trump, Çin’e yalnızca eski nesil çiplerin satışına izin vermek istediklerini söyledi. Çin’in kendi çiplerini üretebileceğini belirten Trump, yurt dışında veri merkezi kuran ABD’li şirketlerin cezalandırılacağını açıkladı.
Bu açıklamalar, yapay zeka yatırımlarının kârlılığa dönüşmesine yönelik soru işaretlerini büyütürken, sektördeki politika belirsizliğini de artırdı. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le gerçekleştirdiği üçlü zirveye ilişkin Trump, “ABD, Rusya ve Çin, nükleer bir çatışmanın yaşanmasına asla izin verilmemesi konusunda mutabık kaldı.” dedi. Ancak görüşmelerde doğrudan piyasa beklentilerine bağlanan somut bir ateşkes veya çip kısıtlamalarının kaldırılması kararı bildirilmedi.
VIX, Nisan 2025’ten bu yana en yüksek seviyede
Piyasalardaki korku göstergesi VIX Endeksi 35,89’a yükseldi. Böylece endeks, Donald Trump’ın kapsamlı gümrük tarifelerinin küresel ticaret savaşı ve ekonomik resesyon yaratabileceği endişelerinin öne çıktığı Nisan 2025’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Analistler, satış dalgasının tek bir nedenden kaynaklanmadığını belirtti. Fed’in ek faiz artışı sinyalleri, yapay zeka yatırımlarının kârlılığına ilişkin endişeler, jeopolitik gerilimler ve yüksek enerji maliyetleri başlıca riskler arasında gösterildi.
Anthropic’in halka arzı da sektördeki kaygıları gidermeye yetmedi. Şirket hisseleri, ilk işlem gününde 83 dolarlık halka arz fiyatının yüzde 34,3 üzerinde 111,50 dolardan işlem gördü; ikinci işlem gününde ise yüzde 8,5 değer kaybetti.
ABD borsalarında tarihi haftalık kayıplar
New York borsasında haftalık düşüşler sertleşti. S&P 500 yüzde 8,61, Nasdaq yüzde 10,02 ve Dow Jones yüzde 8,02 geriledi. S&P 500 ile Dow Jones, Nisan 2025’ten bu yana en sert haftalık kayıplarını verirken Nasdaq, Mart 2020’den bu yana en büyük haftalık düşüşünü kaydetti.
Dow Jones ve S&P 500 düzeltme bölgesine girerken Nasdaq, yıl başından bu yana elde ettiği kazanımları silerek negatif bölgeye geçti. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonunun (SEC) Nvidia’nın muhasebe uygulamalarındaki olası sorunları soruşturduğuna ilişkin haberler de satışları hızlandırdı.
Nvidia hisseleri, casusluk iddiaları ve yönetimsel çalkantıların etkisiyle haftalık bazda yüzde 22,9 düştü. Yarı iletken sektöründeki kayıplar da dikkat çekti:
- Micron Technology yüzde 23,6 geriledi.
- Advanced Micro Devices (AMD) yüzde 20,5 düştü.
- Marvell hisseleri yüzde 22 değer kaybetti.
- Arm Holdings yüzde 20,1 geriledi.
Tahvil faizleri düşerken altın ve petrol geriledi
Güvenli liman arayışıyla ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi haftalık bazda 20 baz puanın üzerinde düşerek yüzde 4,94’e indi. Dolar endeksi haftayı yüzde 0,3 yükselişle 103,8 seviyesinde tamamladı.
Fed’e yönelik faiz artışı beklentileri ve hisse senedi piyasalarındaki satışların yarattığı likidite ihtiyacı, altının ons fiyatını yüzde 8,9 aşağı çekti. Altın, böylece 16 Mart haftasından bu yana en sert haftalık düşüşünü yaşadı. Ocak vadeli Brent petrolün varil fiyatı da yüzde 3,50 değer kaybederek 92,5 dolara indi.
Avrupa’da enflasyon faiz beklentilerini güçlendirdi
Avrupa borsalarında da satış baskısı arttı. Bölge piyasalarında önemli ağırlığı bulunan Hollanda merkezli çip üretim teknolojileri şirketi ASML’nin hisseleri haftalık bazda yüzde 12,7 geriledi.
Avro Bölgesi’nde yıllık enflasyon ekimde yüzde 4’e çıkarak son 3 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Analistler, enerji maliyetlerinin yüksek seyretmesinin fiyat baskısındaki katılığı artırdığını ve Avrupa Merkez Bankasının (ECB) aralık ayında faiz artırma ihtimalini güçlendirdiğini bildirdi.
ECB Başkanı Christine Lagarde, Avro Bölgesi’ni dış finansal şoklardan korumak amacıyla diğer merkez bankalarıyla kurulan para takası (swap) hatlarını daha erişilebilir hale getirmek için çalıştıklarını açıkladı.
İngiltere’de yıllık enflasyon, akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin etkisiyle ekimde yüzde 3,6’ya çıkarak son bir yılın zirvesini gördü. Doların güçlenmesiyle avro/dolar paritesi 1,0953’e gerileyerek 19 ayın en düşük seviyesine indi.
AB ile İngiltere, Brüksel’deki zirvede tarım ve gıda ürünleri ticaretini kolaylaştıracak, gençlerin karşılıklı hareketliliğini artıracak ve karbon piyasalarını birbirine bağlayacak anlaşmaların müzakerelerini tamamladı.
Almanya’da Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilimlerin enerji ürünlerinde yarattığı şokun etkisiyle ekimde yıllık bazda yüzde 8,1 yükseldi. Bu artış, Şubat 2023’ten bu yana en hızlı yükseliş oldu.
Gelecek haftanın veri gündemi
Analistler, Fed’in sonraki adımlarına ilişkin sinyaller için gelecek hafta ABD’de açıklanacak kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi ile büyüme verilerinin izleneceğini belirtti.
ABD’de gelecek hafta Chicago ulusal aktivite endeksi, S&P Global imalat sanayi ve hizmet sektörü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), Richmond Fed sanayi endeksi, Conference Board tüketici güven endeksi, kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi, büyüme, haftalık işsizlik maaşı başvuruları, dayanıklı mal siparişleri, yeni konut satışları ve toptan stoklar verileri açıklanacak.
ABD borsaları Şükran Günü nedeniyle perşembe günü kapalı olacak, cuma günü ise yarım gün işlem görecek.