Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın Eylül Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu, tüketici enflasyonunda yıllık bazda düşüş sürerken fiyat artışlarının ana eğiliminde de gerilemeye işaret etti.
Yıllık tüketici enflasyonu yüzde 29,73’e indi
Tüketici fiyatları eylül ayında yüzde 1,84 yükseldi. Yıllık enflasyon ise 1,78 puanlık düşüşle yüzde 29,73 seviyesine geriledi. B endeksinin yıllık değişimi 1,68 puan azalarak yüzde 29,00, C endeksinin yıllık değişimi de 1,37 puan düşüşle yüzde 28,70 oldu.
Mevsimsellikten arındırılmış veriler, tüketici fiyatlarındaki aylık artışın ağustosa göre zayıfladığını gösterdi. B ve C göstergelerinde de aylık enflasyon geriledi. TCMB’nin takip ettiği göstergeler, enflasyonun ana eğiliminin eylülde önceki aya kıyasla düştüğünü ortaya koydu. Üç aylık ortalamalardaki gerilemeyle ana eğilimdeki yavaşlama daha belirgin hale geldi.
Enerjinin enflasyona katkısı yükseldi
Yıllık enflasyona katkılar incelendiğinde gıda ve alkolsüz içecekler, hizmet, temel mal ile alkol-tütün-altın gruplarının katkıları önceki aya göre sırasıyla 1,40, 0,70, 0,05 ve 0,02 puan azaldı. Enerji grubunun katkısı ise 0,39 puan arttı.
| Gösterge | Eylül değişimi | Yıllık oran |
|---|---|---|
| Tüketici fiyatları | Yüzde 1,84 artış | Yüzde 29,73 |
| Üretici fiyatları | Yüzde 2,07 artış | Yüzde 27,38 |
| Enerji fiyatları | Yüzde 6,25 artış | Yüzde 46,11 |
| Gıda ve alkolsüz içecekler | Yüzde 0,20 düşüş | Yüzde 27,62 |
Hizmet enflasyonunda eğitim etkisi
Hizmet fiyatları eylülde yüzde 2,15 arttı; grubun yıllık enflasyonu 2,63 puan gerileyerek yüzde 37,65 oldu. Tüm alt gruplarda yıllık enflasyon düşüş kaydetti.
Hizmet fiyatları içinde eğitim öne çıktı ve eğitim hizmetleri yüzde 14,19 yükseldi. Vakıf yükseköğretim kurumlarında kayıt dönemine bağlı olarak geçen yıl eylülde tek seferde görülen üniversite ücret artışlarının bu yıl ağustos-eylül dönemine yayılması, hizmet enflasyonunu aşağı yönlü etkiledi. Buna karşılık ilkokul ve ortaöğretim ücretlerinin eylülde önceki yıllardan farklı biçimde görece yüksek oranda artması dikkati çekti.
Okul servisi ücretleri yeni eğitim yılıyla birlikte yüzde 16,04 arttı. Hava yolu ile yolcu taşımacılığı ücretlerindeki yüzde 9,03 düşüşün etkisiyle ulaştırma hizmetlerindeki aylık yükseliş yüzde 0,24’te kaldı. Ulaştırma hizmetlerinin yıllık enflasyonu 8,66 puan düşüşle yüzde 43,78 oldu.
Kira fiyatları aylık bazda yüzde 3,10 arttı; yıllık kira enflasyonu gerilemesini sürdürerek yüzde 41,34 olarak gerçekleşti. Lokanta ve otel grubunda fiyat artışı yüzde 1,41 ile ılımlı seyrini korudu. Okula dönüş etkisinin görüldüğü yurt ücretleri ise aylık yüzde 19,99 arttı; bu artış geçen yılın aynı dönemine göre sınırlı kaldı.
Temel mal fiyatları yeni sezonla yükseldi
Temel mal grubu fiyatları eylülde yüzde 2,11 arttı. Grubun yıllık enflasyonu yüzde 15,90 ile yatay seyretti. Giyim ve ayakkabı ile dayanıklı mallarda yıllık enflasyon görece yatay kalırken diğer temel mallarda geriledi.
Dayanıklı tüketim mallarındaki fiyat artışı yüzde 2,02’ye yükseldi. Tüketici elektroniğinde elektrikli alet fiyatları yüzde 3,75 arttı. Beyaz eşya fiyatlarındaki aylık artış yüzde 2,79 oldu. Mobilya ve otomobil fiyatları sırasıyla yüzde 1,61 ve yüzde 1,53 yükseldi.
Yeni sezon etkisiyle giyim ve ayakkabı fiyatları yüzde 4,01 arttı. Diğer temel mallarda aylık enflasyon ise yüzde 0,61’e yavaşladı.
Akaryakıt enerji fiyatlarını yukarı çekti
Enerji grubu fiyatları eylül ayında yüzde 6,25 arttı. Grubun yıllık enflasyonu 6,88 puan yükselerek yüzde 46,11’e çıktı.
Küresel gelişmelerin etkisiyle akaryakıt fiyatları aylık yüzde 10,91 yükseldi ve enerji grubundaki artışın başlıca kaynağı oldu. Uluslararası enerji fiyatlarının etkisi katı yakıtta yüzde 9,41, tüp gazda yüzde 3,88 artışla görüldü. Konutlara yönelik elektrik fiyatları ise yatay kaldı.
Gıda fiyatlarında taze ürün etkisi
Gıda ve alkolsüz içecek fiyatları aylık yüzde 0,20 geriledi. Grubun yıllık enflasyonu 6,17 puan düşüşle yüzde 27,62 oldu. İşlenmemiş gıdada yıllık enflasyon 9,99 puan azalarak yüzde 24,15’e, işlenmiş gıdada ise 3,21 puan düşüşle yüzde 30,33’e indi.
İşlenmemiş gıda fiyatlarındaki aylık yüzde 2,33’lük düşüşte, olumlu arz koşulları sayesinde taze meyve ve sebze fiyatlarında yaşanan gerileme belirleyici oldu. Bu dönemde beyaz et fiyatları ise arttı.
İşlenmiş gıdada aylık fiyat artışı yüzde 1,40’a geriledi. Yemeye hazır gıdalar ile kahve-çay alt kalemleri fiyat artışlarıyla öne çıktı.
Üretici enflasyonu da geriledi
Yurt içi üretici fiyatları eylülde yüzde 2,07 arttı. Yıllık üretici enflasyonu 0,57 puan azalarak yüzde 27,38 oldu.
Ana sanayi grupları içinde enerji fiyatları yüzde 3,55’lik artışla öne çıkmayı sürdürdü. Ara malı fiyatları yüzde 2,04 yükselirken diğer ana sanayi gruplarındaki artışlar yüzde 1,5-1,6 bandında gerçekleşti. Sektörler bazında tütün, rafine edilmiş petrol ürünleri ve kömür-linyitteki fiyat artışları belirgin oldu.
