Küresel gıda fiyatlarında yükselişin önümüzdeki aylarda hız kazanması ve 2027 boyunca devam etmesi bekleniyor. Karadeniz’de tahıl taşımacılığındaki aksamalar, Kızıldeniz’deki güvenlik problemleri ve Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kesintiler, hem gıda ticaretini hem de tarımsal üretim giderlerini baskılıyor.
Arz endişeleri güçleniyor
Hindistan ile Güneydoğu Asya’da El Nino’nun yol açtığı kuraklık üretimi sınırlarken, küresel arzla ilgili kaygıları artırıyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) Gıda Fiyat Endeksi, eylülde 136 puana çıkarak Kasım 2022’den bu yana görülen en yüksek düzeye yükseldi.
Dünya Bankası verilerine göre, incelenen 150 ülkenin yüzde 22’sinde eylül çeyreğinde gıda fiyatlarındaki artış, genel enflasyonun üzerinde gerçekleşti. Önceki çeyrekte bu oran yüzde 14 seviyesindeydi. Baskı, özellikle temel gıda ürünlerinde yoğunlaştı.
Buğday ve pirinç fiyatlarında yükseliş
Bu yıl buğday fiyatları yüzde 30’dan fazla yükseldi. Asya’nın önde gelen pirinç ihracatçılarında ise fiyat artışı yüzde 10 ila yüzde 13 arasında oldu. Hindistan’da şeker, soğan ve bakliyat fiyatları eylülde aylık bazda yüzde 10’dan fazla arttı.
Bazı kritik ticaret güzergahlarında navlun maliyetlerinin yaklaşık yüzde 50 artması, ithalatçı ülkeler üzerindeki mali yükü daha da büyüttü.
FAO’dan yıl sonu uyarısı
FAO Başekonomisti Maximo Torero, mevcut arz tamponlarının giderek eridiğini ve fiyat artışlarının yıl sonundan itibaren daha görünür hale gelebileceğini ifade etti.
Uzmanlar, ithalatçı ülkelerin yeniden küresel piyasalara yönelmesinin talebi artırabileceğine dikkat çekiyor. Buna ek olarak yeni üretim kayıplarının yaşanması, gıda fiyatlarında ilave artışlara neden olabilir. Böyle bir tablo, gelirlerinin önemli kısmını gıdaya harcayan düşük ve orta gelirli hane halkları üzerindeki baskıyı artırabilir.
