Küresel piyasalarda yapay zeka yatırımlarına ilişkin kaygılarla derinleşen teknoloji satışları, düşen tahvil faizleri ve 100 doların üzerine çıkan Brent petrolü BIST 100 için üç kritik gündem başlığı haline geldi.
Küresel teknoloji satışları piyasaları sarstı
Wall Street’teki sert satış dalgası Asya piyasalarına da taşındı. Dow Jones %3,4 gerileyerek 51.523, S&P 500 %4,4 düşüşle 7.353 ve Nasdaq %5,5 kayıpla 24.315 puandan kapandı. S&P500 şirketlerinin toplam piyasa değerinden yaklaşık 3 trilyon dolar silinirken Nasdaq, son zirvesine göre %10’dan fazla gerileyerek teknik düzeltme bölgesine girdi.
Satışların odağında yarı iletkenler ve veri merkezi şirketleri yer aldı. Philadelphia Yarı İletken Endeksi %12,2 düşerken Nvidia yaklaşık %9, AMD, Micron ve Marvell %17 civarında değer kaybetti. Böylece çip endeksi, Nisan 2025’ten bu yana en sert günlük düşüşünü yaşadı.
Piyasalardaki endişe iki başlıkta yoğunlaşıyor. Demokratların Kongrenin iki kanadını da kazanmasının ardından veri merkezlerinin elektrik ve su kullanımı, çevresel izinler, yapayzeka güvenliği ve büyük teknoloji şirketlerinin piyasa gücüne yönelik denetimlerin sıkılaşabileceği düşünülüyor. Diğer taraftan şirketlerin yapay zekaya ayırdığı yüz milyarlarca dolarlık yatırımların gelire ve kara ne kadar sürede dönüşeceği sorgulanıyor.
Yapay zeka zincirinde şirket bazlı ayrışma
Qualcomm yaklaşık %9 düşerken, akıllı telefon çipi satışlarının beklentilerin altında kalması ve Apple bağlantılı gelirlerdeki gerileme büyüme görünümünü zayıflattı. Dell’de %10’u aşan kayıp görülmesi, satışların çip üreticileriyle sınırlı kalmadığını ve yapay zeka sunucuları ile veri merkezi zincirine yayıldığını ortaya koydu.
Tesla %9,5 civarında geriledi; Meta, Amazon ve Alphabet de baskı altında kaldı. Gelir beklentisini karşılayamayan Snap yaklaşık %12 düştü. AppLovin ise beklentilerin üzerindeki kar açıklamasıyla yükselerek teknoloji satışlarından olumlu ayrıştı. Bu tablo, yatırımcıların artık yalnızca yapay zeka potansiyelini değil, yatırımların ne zaman gelir ve nakit akışı yaratacağını da değerlendirdiğini gösteriyor.
Faiz görünümü ve ABD verisi izlenecek
ABD vadeli kontratlarında sınırlı bir toparlanma arayışı var. Dow vadeli %0,6, S&P 500 %0,3 ve Russell 2000 vadelileri %0,5 yükselirken Nasdaq 100 vadeli %0,5 geriliyor. Teknoloji hisselerindeki baskının sürmesi, bugün açıklanacak ABD istihdam verisinin önemini artırıyor. Güçlü bir veri tahvil faizlerini yeniden yukarı çekerse yüksek değerlemeli teknoloji hisselerinde satışın ikinci dalgası görülebilir.
Hisse senetlerinden çıkan fonların önemli bölümü tahvillere yöneldi. ABD 10 yıllık tahvil faizi %4,84’e, iki yıllık tahvil faizi ise yaklaşık 10 baz puan düşüşle %4,47’ye geriledi. On yıllık faiz, eylül ortasından bu yana en düşük bölgesinde bulunuyor. Piyasa, Fed’in aralık ayında 25 baz puan faiz artırma ihtimalini %80’in üzerinden yaklaşık %70’e indirdi.
Asya’da yarı iletken satışları öne çıktı
Güney Kore KOSPI Endeksi açılışta %8’i aşan düşüşle devre kesici uygulamasına girdi. İşlemlerin yeniden başlamasının ardından kayıp %7–8 bandında sürdü. Samsung Electronics yaklaşık %8 geriledi. Japonya Nike 225 Endeksi yaklaşık %5,5–6 düşerken Advantest, Tokyo Electron ve diğer yarı iletken ekipmanı şirketleri satışların merkezinde yer aldı.
Tayvan piyasasında kayıplar %8’e yaklaşırken TSMC ve yapayzeka tedarik zincirindeki şirketler baskı gördü. Hong Kong Hang Seng %0,7, Şanghay Bileşik Endeksi %1,3 düşüyor. Çin ve Hong Kong’daki kayıpların Japonya ve Kore’ye göre sınırlı kalması, bu piyasaların küresel yapay zeka donanımı zincirine daha düşük ağırlıkla bağlı olmasıyla açıklanıyor.
Petrol 100 doların üzerine çıktı
Brent, dün yaklaşık %3–4 yükselmesinin ardından bu sabah 99–101 dolar bandında, WTI ise 91–92 dolar civarında işlem görüyor. Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin tamamen normalleşmemesi, ABD–İran arasında somut bir ateşkes bulunmaması, önceki günkü % 9’a yaklaşan düşüş sonrasında kısa pozisyonların kapatılması ile ABD stokları ve küresel arz güvenliğine ilişkin endişeler petrolü destekliyor.
Önceki günkü düşüş, savaş riskinin ortadan kalktığı anlamına gelmiyordu; piyasa yalnızca risk priminin bir bölümünü geri vermişti. Yeni yükseliş, bu fiyatlamanın fazla iyimser kalmış olabileceğine işaret ediyor.
BIST 100’de üç kritik etki
BIST 100, dün gün içinde gördüğü 11.617 seviyesini koruyamayarak %1,26 düşüşle 11.333 puandan kapandı. Hisselerdeki ayrışma ise belirgindi. THYAO %1,97, YapıKredi %1,78 ve Akbank %1,51 yükselirken ASELS %7, Tüpraş %3,35 geriledi. Seçim sonrası savunma şirketlerinde görülen küresel satış ASELS’i, petrol fiyatlarındaki oynaklık ise Tüpraş’ı etkiledi.
BIST açısından günün öne çıkan üç kanalı şöyle:
- Teknoloji ve savunma: ABD ve Asya’daki teknoloji satışları BIST teknoloji ve savunma hisselerinde baskı yaratabilir. Son dönemde hızlı yükselen ve yabancı yatırımcıların kolayca pozisyon azaltabileceği büyük hisselerde oynaklık artabilir.
- Tahvil faizleri: ABD tahvil faizlerindeki gerileme bankalar ve gelişmekte olan ülke varlıkları için destekleyici. Bankacılık hisselerinin dün piyasadan olumlu ayrışması bu kanalın çalıştığını gösteriyor.
- Petrol: Brent’in yeniden 100 doların üzerine çıkması ulaştırma, sanayi, cari denge ve enflasyon açısından olumsuz. THYAO ve PGSUS gibi hisselerde petrol kaynaklı kar satışları görülebilir. Tüpraş’ta ise ham petrol fiyatından çok ürün marjları belirleyici olacak.
| Gösterge | Son durum | BIST’e olası etkisi |
|---|---|---|
| ABD 10 yıllık tahvil faizi | %4,84 | Bankalar ve gelişmekte olan ülke varlıkları için destek |
| Brent petrol | 99–101 dolar | Ulaştırma, sanayi, cari denge ve enflasyon üzerinde baskı |
| BIST 100 | 11.333 puan | %1,26 düşüş |
Günün veri gündemi
Euro Bölgesi perakende satışlarında aylık yaklaşık % 0,1 düşüş bekleniyor. Zayıf veri, Avrupa’da iç talebe yönelik kaygıları artırabilir. ABD istihdam verisi ise tahvil faizleri, dolar ve teknoloji hisseleri üzerinden küresel piyasalarda yön belirleyebilir.
Dolar Endeksi yaklaşık 101,55 seviyesinde yatay seyrediyor. Euro/dolar yaklaşık 1,122 düzeyinde bulunurken 1,118–1,120 bölgesi kısa vadeli destek, 1,127–1,130 bölgesi direnç konumunda.
Avrupa’da vadeli kontratlar sınırlı toparlanma gösteriyor: Euro Stoxx 50 %0,4, DAX % 0,5, CAC 40 %0,7 ve FTSE 100 %0,6 artıda. Bankacılık ve temel kaynak şirketlerinin daha güçlü görünmesi, yatırımcıların teknoloji dışı sektörlere yöneldiğini gösteriyor. Ancak ABD teknoloji satışının sürmesi halinde Avrupa’daki pozitif açılış eğilimi gün içinde zayıflayabilir.
