BIST 30’da 16 şirket piyasa değerinin özsermayesinin altında işlem görüyor. Ancak bu grubun dördü zarar açıklarken, kârlı şirketlerde de kazancın her lirasına ödenen bedel önemli ölçüde değişiyor. Bu nedenle düşük çarpanla karşılaşan yatırımcının, iskonto görüntüsünün arkasındaki bilanço yapısını incelemesi gerekiyor.
Aynı iskonto, farklı bilanço görünümü
Türk Hava Yolları’nın (THYAO) PD/DD oranı 0,38, Sasa Polyester’in (SASA) ise 0,50 seviyesinde bulunuyor. Her iki hisse de özsermayesinin altında fiyatlanmasına rağmen bilançoları birbirinden ayrışıyor. THY, son dört çeyrekte 112,1 milyar lira kâr açıklarken Sasa aynı dönemi 9,8 milyar lira zararla tamamladı.
BIST 30’daki 16 şirketin piyasa değeri özsermayesinin altında. Bu şirketlerin 12’si kâr ederken dördü zarar yazıyor. Zararın sürmesi halinde, diğer şartlar değişmese bile özsermaye küçülebileceği için bugün düşük görünen PD/DD oranı, hisse fiyatı artmadan da yükselebilir.
PD/DD oranı neyi gösteriyor?
PD/DD oranının 0,50 olması, piyasada şirketin muhasebe kayıtlarındaki her 1 liralık özsermayesine 50 kuruş değer biçildiği anlamına gelir. Bu oran, varlıkların satılması durumunda elde edilecek tutarı göstermez. Dolayısıyla “defter değerinin altında işlem görüyor, o halde ucuz” yaklaşımı tek başına yeterli değildir.
Ereğli ve Kardemir’de iki çarpan arasındaki fark
Ereğli Demir Çelik’in (EREGL) PD/DD oranı 0,82, Kardemir D’nin (KRDMD) oranı ise 0,45. Her iki şirket özsermayesinin altında fiyatlanıyor. Buna karşın F/K oranı Ereğli’de 33,68, Kardemir D’de 10,62 seviyesinde.
Ereğli’nin 259,7 milyar liralık piyasa değerine karşılık son dört çeyrekteki kârı 7,7 milyar lira. Kârın bu seviyede kalması, F/K oranının neden yüksek olduğunu açıklıyor. Buradaki önemli soru, söz konusu kazancın faaliyet döngüsünün hangi aşamasını yansıttığı. Bunun için dönemsel faaliyet sonuçlarına bakılması gerekiyor.
PD/DD, özsermayeye ödenen bedeli; F/K ise hesaplamaya dahil edilen kâra ödenen bedeli ölçer. Bu nedenle bir çarpandaki iskonto, diğerinin de düşük olacağı anlamına gelmez.
Aselsan’da piyasa değeri beklentiyi yansıtıyor
Aselsan’ın (ASELS) yaklaşık 1,59 trilyon liralık piyasa değeri, Garanti Bankası (GARAN) ile THY’nin toplam 933,5 milyar liralık değerinin üzerinde. Kârlılık sıralamasında ise tablo tersine dönüyor. Garanti Bankası ve THY’nin son dört çeyrek kârı toplam 232,8 milyar lira olurken Aselsan 35,9 milyar lira kâr açıkladı.
Bu karşılaştırma, farklı sektörleri aynı çarpanla değerlendirmek için yapılmıyor. Aselsan’da mevcut kârın her 1 lirasına daha yüksek bir fiyat ödendiğini gösteriyor. 44,17 F/K oranıyla yatırım yapan kişi, gelecekteki kazanç artışına daha fazla önem veriyor. Bu yaklaşımın geçerliliği, beklenen büyümenin gerçekleşip gerçekleşmemesiyle test edilecek.
Bankalarda PD/DD ve F/K nasıl ayrışıyor?
İş Bankası C’nin (ISCTR) F/K oranı 4,81, Garanti Bankası’nın (GARAN) F/K oranı 4,54. Kâr çarpanları birbirine yakın olsa da PD/DD oranları aynı değil: İş Bankası C’de 0,72, Garanti Bankası’nda 1,13.
Son dört çeyrek kârının dönem sonu özsermayeye oranı İş Bankası’nda yaklaşık yüzde 14,9, Garanti’de yüzde 24,8 olarak hesaplanıyor. Garanti’nin dönem sonu özsermayesine göre ürettiği kâr daha yüksek. Bu hesap, iki çarpan arasındaki aritmetik ilişkiyi ortaya koyuyor; ancak ortalama özsermaye kullanılmadığından standart özsermaye kârlılığı hesabıyla aynı kapsamda değil.
| Şirket | PD/DD | F/K | Son dört çeyrek kâr/zarar |
|---|---|---|---|
| Türk Hava Yolları (THYAO) | 0,38 | – | 112,1 milyar lira kâr |
| Sasa Polyester (SASA) | 0,50 | – | 9,8 milyar lira zarar |
| Ereğli Demir Çelik (EREGL) | 0,82 | 33,68 | 7,7 milyar lira kâr |
| Kardemir D (KRDMD) | 0,45 | 10,62 | – |
| Aselsan (ASELS) | – | 44,17 | 35,9 milyar lira kâr |
| İş Bankası C (ISCTR) | 0,72 | 4,81 | – |
| Garanti Bankası (GARAN) | 1,13 | 4,54 | – |
Düşük çarpanı değerlendirirken hangi göstergeler izlenmeli?
Düşük oran, incelemenin başlangıç noktası olabilir. Değerlendirmeyi tamamlamak için şirketin kârının sürekliliği, nakit üretimi ve bilanço kalitesi birlikte ele alınmalı.
- Kârın faaliyetlerden beslenip beslenmediği
- Nakit üretiminin sürdürülebilir olup olmadığı
- Bilanço yapısının şirketi güçlendirip güçlendirmediği
Son dört çeyrek verileri milyar TL cinsindendir. Eksi işareti zararı ifade eder.
Değerleme disiplininde düşük çarpan yalnızca bir başlangıçtır. Asıl dayanak, kazancın faaliyetlerden gelmesi ve bilançoyu güçlendirmesidir. İskontonun fırsata dönüşmesini sağlayan unsur da şirketin bu gücüdür.
Sayfada yer alan bilgiler tavsiye niteliği taşımayıp yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırımcı profilinize uymayabilir.
