Tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonlarına ilişkin kanun teklifi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edildi. Düzenleme, fonlardan hukuka aykırı çıkarılan varlıkların sorumlulardan tahsil edilerek yatırımcılara aktarılmasını öngörüyor.
Fon zararlarında portföy yönetim şirketleri sorumlu olacak
Teklif kapsamında, düzenlemeye tabi yatırım fonlarıyla bağlantılı fiiller nedeniyle yürütülen soruşturmalarda Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) ilgili hükümleri uyarınca malvarlığı değerleri hakkında el koyma kararı verilebilecek.
Mevzuata aykırı işlemlerle ya da şeklen mevzuata uygun görünmesine rağmen fonun yararına gerçek bir ekonomik amacı bulunmayan işlemlerle fon malvarlığından çıkarılan değerler, hukuka aykırı aktarılmış kabul edilecek. Karşılıksız veya muvazaalı kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım, satım, repo, ters repo ve benzeri işlemlerle ilişkili taraflara, hakim ortaklara, yöneticilere, bunların doğrudan veya dolaylı kontrolündeki kişilere veya üçüncü kişilere aktarılan para, sermaye piyasası araçları, mal, hak ve alacaklar da bu kapsama girecek.
Bu değerlerin yerine geçen veya değerlendirilmesiyle elde edilen varlıklar da fon malvarlığından hukuka aykırı çıkarılmış sayılacak ve işlemler sonucunda fonun zarara ya da kayba uğradığı kabul edilecek.
Zarar ve kayıplardan öncelikle fonun kurucusu ve/veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketi sorumlu tutulacak. Zararın bu şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilememesi ya da edilemeyeceğinin açıkça anlaşılması halinde, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından sorumluluğu belirlenen gerçek ve tüzel kişiler ile birlikte hareket ettiği tespit edilenler şahsen sorumlu olacak.
İlgili kişilerin görevlerinden ayrılması, görev yaptıkları veya yönetim ve kontrol yetkisine sahip oldukları dönemde alınan kararlar ve gerçekleştirilen işlemlerden doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmayacak.
SPK zararı belirleyecek, TMSF tahsilat yapacak
Elkonulan ve müsadere edilen malvarlığı değerlerine ilişkin özel hüküm kapsamı dışında kalan durumlarda, SPK tasfiye işlemleriyle denetim ve inceleme sonuçlarını dikkate alarak her fon için zarar veya kayıp tutarını, sorumlu gerçek ve tüzel kişileri ve sorumluluk miktarlarını belirleyecek.
SPK, bu bilgileri Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na (TMSF) bildirecek. Bildirim üzerine TMSF, sorumluların malvarlığından geri kazanım sağlamak amacıyla Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında tahsil ve takip işlemlerini başlatacak. TMSF süreçte bu kanun ile Bankacılık Kanunu’nun ilgili hükümlerinden doğan yetkilerini kullanabilecek.
Düzenleme kapsamında açılacak davalarda İstanbul idare mahkemeleri yetkili olacak.
Elkonulan varlıklar geri kazanım sistemine dahil edilecek
Ceza soruşturması ve kovuşturması sırasında elkonulan veya müsadere edilen varlıkların, ilgili fonla hukuki ve ekonomik bağlantıları ölçüsünde geri kazanım sistemine alınması hedefleniyor.
Elkonulan varlıklar arasında doğrudan fona iadesi hukuken mümkün olan para ve sermaye piyasası araçları bulunması halinde, bunlar cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme kararıyla ilgili fona ya da geri kazanım hesabına iade edilecek. Ayrıca SPK’nin suç duyurularına dayanak oluşturan raporlar, CMK kapsamında suçtan elde edilen değerlere ilişkin hazırlanan raporlar olarak kabul edilecek.
TMSF kayyum olarak atanabilecek
Doğrudan fona devredilemeyen, sorumlulara ait gayrimenkuller gibi diğer malvarlığı değerlerinde TMSF’nin kayyum atanabilmesine imkan sağlanacak. TMSF, kayyum olarak görevlendirilirse Bankacılık Kanunu kapsamındaki yetkileriyle bu varlıkları dava sonucunu beklemeden satabilecek veya tasfiye edebilecek.
Yargılama sonunda müsaderesine karar verilen varlıkların, suçtan zarar gören fonun malvarlığından çıkarıldığı veya fon zararının karşılığı olduğu mahkemece belirlenirse, bu değerler Hazine’ye gelir yazılmayacak. Mahkeme, varlıkların ilgili yatırım fonuna, tasfiye tamamlanmışsa geri kazanım hesabına aktarılmasına karar verecek.
Her fon için ayrı geri kazanım hesabı açılacak
Tahsil edilen veya iade edilen tutarlar ile suçla bağlantılı malvarlığı değerlerinden fonlara ya da fon yatırımcılarına aktarılmasına karar verilen miktarlar, TMSF bünyesinde kurulacak geri kazanım hesaplarında izlenecek.
Her yatırım fonu için ayrı alt hesap oluşturulacak. Bu hesaplarda yer alan varlıklar TMSF’nin kendi malvarlığından ayrı tutulacak ve yalnızca ilgili fonun tasfiyesi ile fon pay sahiplerine yapılacak ödemelerde kullanılabilecek.
Söz konusu varlıklar başka amaçla değerlendirilemeyecek, teminat gösterilemeyecek ve kamu alacakları dahil haczedilemeyecek. Ayrıca bu varlıklar hakkında ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz kararı uygulanamayacak.
Geri kazanılan para yatırımcılara dağıtılacak
Hesaplarda biriken tutarlar, zorunlu masraflar düşüldükten sonra TMSF tarafından tasfiye işlemlerini yürüten kuruluşa aktarılacak. Tasfiye tamamlanmışsa paralar, SPK tarafından bildirilen fon pay sahiplerine ödenmek üzere Yatırımcı Tazmin Merkezi’ne (YTM) gönderilecek.
YTM, ödemeleri yatırımcıların fon katılma payı sahipliği oranlarına göre yapacak. Nihai dağıtım dışındaki ödemelerde, yatırımcıya düşen tutar işlem ve aktarım maliyetleri dikkate alınarak SPK tarafından belirlenecek asgari ödeme seviyesinin altında kalırsa, miktar yatırımcı adına izlenecek. Sonraki dağıtımlarda hak kazanılan tutarlar bu bakiyeye eklenecek ve toplam belirlenen asgari ödeme seviyesine ulaştığında yatırımcıya ödeme yapılacak.
Birden fazla fonu ilgilendiren varlıkların dağıtımını SPK belirleyecek
Geri kazanım hesabına aktarılan bir tutarın birden fazla yatırım fonuyla bağlantılı olması durumunda, fonlar arasındaki dağıtımın usul ve esaslarını SPK belirleyecek.
Kurul, dağıtım kurallarını oluştururken fon türleri, likidite yeterlilik oranları, katılma payı sahipliği yapısı, yatırımcıların korunması, ilgili fonlardaki tasfiye oranları ve benzeri ölçütleri dikkate alacak.
Teklif ayrıca, uygulama için gerekli görülmesi halinde SPK ve YTM’nin dışarıdan avukatlık, muhasebe ve yazılım geliştirme hizmeti alabilmesine imkan tanıyor. Bu hizmetlerin koşulları SPK Kurul Karar Organı tarafından belirle
