Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos 2026’da imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi TBMM Başkanlığı’na sunuldu.
Anlaşma Dışişleri Komisyonu’na sevk edilecek
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif ile Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Selman bin Abdulaziz Al Suud’un Mekke’de imzaladığı metin, bundan sonraki aşamada Dışişleri Komisyonu’nda ele alınacak.
Anlaşmanın temel hedefleri; tarafların egemenliklerini, toprak bütünlüklerini ve uluslararası alanda tanınan sınırlarını korumak, savunma iş birliğini geliştirmek ve bölgesel ile uluslararası güvenliği güçlendirmek olarak sıralanıyor.
Dış saldırı ortak saldırı kabul edilecek
Metnin en dikkat çeken düzenlemelerinden biri, NATO’nun 5’inci maddesine benzer şekilde, taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yöneltilmiş saldırı sayılmasını öngörüyor.
Bir tarafın başka bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı saldırıya ya da askeri saldırganlığa maruz kalması halinde diğer tarafların, kullanabilecekleri karşılıklı yardım imkanlarıyla saldırıya uğrayan tarafa destek vermesi planlanıyor. Yardımın kapsamı ve niteliği, ihtiyaç duyulan desteğin değerlendirilmesinden sonra belirlenecek.
Tarafların, askeri imkan ve kabiliyetleri de dahil mevcut kapasiteleri doğrultusunda iş birliği yapması ve Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51’inci maddesindeki meşru müdafaa hakkının kullanılabilmesi için gerekli desteği sağlaması öngörülüyor.
Savunma sanayisinde ortak projeler
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, güvenlik ve savunma iş birliğinin yanı sıra savunma sanayisinde ortak projeleri de kapsıyor. Tarafların savunma sanayisi kuruluşları arasında teknoloji paylaşımını, ortak teknoloji geliştirilmesini ve ortak üretimi desteklemesi kararlaştırılıyor.
Ortak üretimin teşvik edilmesi, ileri uzmanlık gerektiren teknolojilerde araştırma ve geliştirme projeleri yürütülmesi, savunma inovasyonunun desteklenmesi ve askeri sanayi için insan kaynağı yetiştirilmesi anlaşmadaki başlıklar arasında bulunuyor.
Tarafların savunma araştırma ve geliştirme ile inovasyon alanlarındaki uzmanlıklarını ve deneyimlerini paylaşması da hedefleniyor. Askeri iş birliğini ilerletmek amacıyla savunma kurumları arasında personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar düzenlenmesi; böylece silahlı kuvvetler arasındaki birlikte çalışabilirliğin artırılması planlanıyor.
Terörle mücadele ve istihbarat paylaşımı
Anlaşma, bölgesel ve uluslararası istikrarı ve güvenliği tehdit eden terörizmin tüm biçim ve tezahürleriyle mücadelede mevcut iş birliği ile ortak çabaların operasyonel düzeyde güçlendirilmesini içeriyor.
Tarafların uluslararası güvenlik meselelerinde düzenli istişare yürütmesi, hayati çıkarlarını ve ulusal güvenliklerini korumak için ortak değerlendirmeler doğrultusunda bireysel ve ortak tedbirler geliştirmesi öngörülüyor.
İstihbarat iş birliğinin derinleştirilmesi kapsamında, bilgi güvenliği ve gizlilik ilkelerine uyularak karşılıklı mutabakatla belirlenen güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımı yapılması planlanıyor. Barış, savaş ve diğer olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer teçhizat dahil lojistik destek sağlanması da düzenleme kapsamında yer alıyor.
Stratejik komite kurulacak
Anlaşmanın uygulanmasına stratejik yön vermek ve üç ülke arasındaki savunma ve güvenlik iş birliğini geliştirmek üzere Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak.
Dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarından oluşacak komitenin yılda 2 kez toplanması planlanıyor. Liderlerin ise gerekli görülmesi halinde yılda bir kez bir araya gelmesi öngörülüyor.
Komite, uygulama sürecinde ortaya çıkabilecek sorunları değerlendirebilecek ve ihtiyaç halinde alt komiteler oluşturabilecek. Komiteye hizmet sunması amacıyla Suudi Arabistan’da bir sekretarya kurulacak. Sekretaryaya, çekirdek taraflar arasından dönüşümlü olarak 3 yıllığına görevlendirilecek bir genel sekreter başkanlık edecek. İlk genel sekreterin Pakistan vatandaşı olması öngörülüyor.
Tarafların uzlaşması halinde diğer ülkelerin de anlaşmaya katılmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenebilecek.
Anlaşma süresiz yürürlükte kalacak
Taraflar, anlaşmanın yürürlüğe girmesi için gerekli ulusal onay süreçlerini tamamlayacak. Düzenleme, son onay belgesinin komite sekretaryasına teslim edildiği tarihte yürürlüğe girecek.
Süresiz yürürlükte kalması öngörülen anlaşmadan, yürürlüğe giriş tarihinden itibaren 10 yıl geçtikten sonra çekilmek mümkün olacak. Çekilmek isteyen tarafın, diğer taraflara en az 3 ay önceden diplomatik kanallarla yazılı bildirimde bulunması gerekecek.
Anlaşmanın sona ermesi veya taraflardan birinin ayrılması, daha önce kararlaştırılmış ve devam eden faaliyetler ile projeleri etkilemeyecek. Gizli bilgi ve belgelerin korunmasına ilişkin yükümlülükler de anlaşma sona erdikten sonra sürecek.
Metin ayrıca, tarafların uluslararası meselelerde ortak tutum geliştirmek amacıyla bölgesel ve uluslararası kuruluşlardaki iş birliğini güçlendirmesini ve savunma alanındaki mevcut iş birliği mekanizmalarını ilerletmesini hedefliyor.
Sayfada yer alan bilgiler tavsiye niteliği taşımayıp yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırımcı profilinize uymayabilir.
