Yeniden çalışma hayatına giren emeklilerin hastalık veya iş kazası durumunda SGK’dan iş göremezlik ödeneği alıp alamayacağı, sigortalılık statüsüne ve emekli aylığının kesilip kesilmediğine göre değişiyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı emeklileri için geçerli kuralları açıkladı.
Emekliler için iki farklı çalışma seçeneği
Türkiye Gazetesi’ndeki yazısında değerlendirmelerde bulunan Karakaş, ilk sigortalılık başlangıcı Ekim/2008 öncesinde olan ve emeklilik sonrasında özel sektörde işverene bağlı çalışmaya başlayanların iki hukuki seçeneği bulunduğunu belirtti.
Bu seçeneklerden ilki, emekli aylığını tamamen durdurarak kısa ve uzun vadeli tüm sigorta kollarına tabi şekilde prim ödemek. İkinci seçenek ise emekli aylığını almaya devam ederken özel sektör iş yerinde Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödeyerek çalışmak.
Karakaş’ın aktardığı “Altın Kural”a göre şirket ortağı veya kendi iş yerinin sahibi olan Bağ-Kur emeklileri, aylıkları kesilmeden ticari faaliyetlerini sürdürebiliyor.
Aylığını kestiren emeklinin rapor hakkı
Emekli aylığını durdurup tüm sigorta kolları kapsamında çalışanların rapor parası bakımından hak kaybı yaşamayacağını belirten Karakaş, hastalık halinde yetkili hekim veya sağlık kurulundan alınan istirahat raporu için geçici iş göremezlik ödeneğinin 3. günden itibaren her gün ödendiğini ifade etti.
İş kazası ve meslek hastalığında ise bekleme süresi ya da gün şartı bulunmuyor. Bu durumlarda ödenek ilk günden itibaren veriliyor.
SGDP ile çalışan emekliler hastalıkta ödeme alamıyor
Emekli aylığını almaya devam ederek özel sektörde SGDP kapsamında çalışanlar için uygulamanın farklı olduğunu vurgulayan Karakaş, hastalık ve analık sigortası kollarından rapor parası ödenmediğini söyledi.
Ancak SGDP’li emekli iş kazası geçirir veya meslek hastalığına yakalanırsa, e-Ödenek sistemi ya da kâğıt ortamında düzenlenen rapor doğrultusunda her gün için geçici iş göremezlik ödeneği alabiliyor. Başka bir ifadeyle bu kişiler, iş kazası veya meslek hastalığının gerçekleştiği ilk günden itibaren rapor parasına hak kazanıyor.
Malullük aylığı alanlarda kurallar
Malullük aylığı alanların aylıklarını kestirmeden yeniden çalışamayacağını belirten Karakaş, bu kişilerin SGDP ödeyerek çalışmasının SGK mevzuatına göre mümkün olmadığını aktardı. Engelli emeklilik aylığı alanlar ise SGDP’li olarak çalışabiliyor.
Yabancı ülke mevzuatına göre çalışmaya başlayanların da malullük aylıkları kesiliyor. Aylığını kestirerek yeniden çalışmaya başlayan maluller, hastalık halinde 3. günden itibaren; iş kazası veya meslek hastalığında ise ilk günden başlayarak tam rapor parası alma hakkına sahip oluyor.
Kamu kurumlarında çalışan emekliler
Kanundaki özel istisnalar saklı kalmak üzere genel bütçeli daireler, belediyeler, KİT’ler ve sermayesinin %50’sinden fazlası kamuya ait kurumlarda emekli aylığı kesilmeden çalışmanın yasak olduğunu hatırlatan Karakaş, kamuda 4/1-a (SSK) kapsamında çalışan emeklilerin durumunu da açıkladı.
Bu kişiler, hastalık halinde yetkili hekim raporuna dayanılarak 3. günden itibaren geçici iş göremezlik ödeneği alabiliyor. İş kazası ve meslek hastalığında ise ödeme her gün için yapılıyor.
Emekliler tercihlerini ve rapor gerekçesini izlemeli
Emekli olup yeniden çalışanlar açısından emekli aylığı ile rapor parasının her koşulda birlikte alınamayacağını belirten Karakaş, aylığını kestirip tüm sigorta kollarına prim ödeyenlerin hastalık durumunda da tam korumadan yararlandığını bildirdi.
SGDP kapsamında aylığını almaya devam edenlerin ise yalnızca iş kazası ve meslek hastalığında rapor parası alabildiğini, normal hastalık halinde ödeme yapılmadığını aktardı. Malullük aylığı alanların da çalışmaya başladıklarında aylıklarını kaybettiğini ve sonrasında normal çalışanların haklarına tabi olduğunu belirtti.
Karakaş, “Hayat pahalılığında çalışmak zorunda kalan emekliler, işe giriş bildirgesindeki tercihi ve raporun gerekçesini dikkatle takip etmelidir” uyarısında bulundu.
