Irak’ın Türkiye üzerinden dünya piyasalarına gönderdiği petrol, Ceyhan Limanı hattındaki sevkiyatın günlük 500 bin varile yükselmesiyle Eylül 2025’ten bu yana en yüksek düzeyine ulaştı.
Ceyhan sevkiyatı yaklaşık yüzde 43 arttı
Irak devletine bağlı Kuzey Petrol Şirketinin üretim, boru hattı işletmesi ve ihracat birimlerinden alınan bilgilere göre, Ceyhan üzerinden yapılan günlük petrol sevkiyatı önceki 350 bin varillik seviyeye göre yaklaşık yüzde 43 artış gösterdi.
Murat Ali Oral’ın Dünya’daki haberine göre yükselişin temelinde, Irak’ın güneyindeki Basra petrolünün kuzeyde bulunan boru hattı sistemine dahil edilmesi yer alıyor. İran savaşı nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların aksaması, Bağdat yönetimini Akdeniz’e Türkiye üzerinden ulaşan rotayı daha fazla kullanmaya yöneltti.
Ceyhan’a her gün 200 bin varil Basra petrolü ulaşıyor
Türkiye üzerinden gerçekleştirilen 500 bin varillik günlük ihracatın 200 bin varillik bölümünü Basra bölgesinden üretilen petrol oluşturuyor. Sevkiyatın 125 bin varili kuzeydeki Kerkük sahalarından, yaklaşık 175 bin varili ise Irak Kürt Bölgesel Yönetimi sınırları içindeki sahalardan geliyor.
Basra petrolü, güneydeki üretim sahalarından tankerlerle kuzeye taşınıyor ve Sarallu ile Hurmala’daki toplama noktalarına ulaştırılıyor. Ham petrol burada boru hattına aktarılıp Türkiye’nin Akdeniz kıyısında bulunan Ceyhan terminaline gönderiliyor.
Bu yöntemle Irak’ın güney sahalarındaki üretimini yalnızca Basra Körfezi üzerinden ihraç etme zorunluluğunun azaltılması hedefleniyor. Bununla birlikte petrolün bir kısmının uzun mesafelerde kara yoluyla taşınması, güzergâhın maliyetleri ile sürdürülebilir kapasitesini önemli hale getiriyor.
Hürmüz’deki aksama Irak’ın gelirlerini düşürdü
ABD ve İsrail’in İran ile savaşının ardından Hürmüz Boğazı’nda yaşanan sevkiyat sorunları, Irak’ın petrol üretimi ve ihracatında ciddi kayıplara neden oldu. Savaşın ilk haftalarında güney sahalarındaki günlük üretim 4,3 milyon varilden 1,3 milyon varile geriledi; düşüş yaklaşık yüzde 70 olarak kaydedildi.
Basra Körfezi’nden çıkan petrol tankerlerinin karşılaştığı sorunlar ihracat gelirlerini de baskıladı. Mart ayında petrol ihracatı yaklaşık 18,6 milyon varile inerken gelirler 2 milyar doların altına düştü. Savaş öncesinde Irak’ın aylık petrol ihracat geliri 7 ila 8 milyar dolar seviyesindeydi.
Irak yönetimi, üretim kayıplarını sınırlamak ve petrol gelirlerini yeniden yükseltmek için kuzeydeki boru hattı rotasının yanı sıra Suriye üzerinden kara yoluyla yapılan taşımacılığa da ağırlık verdi.
Irak’ın toplam ihracatı savaş öncesi seviyeye yaklaştı
Irak Petrol Bakanlığının 19 Ekim’de açıkladığı verilere göre, ülkenin günlük petrol ihracatı ekim ayında 3,4 milyon varilin üzerine çıktı. Eylül ayında yaklaşık 3 milyon varil olan günlük ihracat böylece savaş öncesindeki 3,3-3,5 milyon varillik aralığa yeniden yaklaştı.
Toparlanma sürecinde Türkiye’nin Ceyhan Limanı, Hürmüz Boğazı üzerinden sürdürülebilen tanker taşımacılığı ve Suriye’ye yönelik kara yolu sevkiyatı birlikte kullanılıyor. Kuzey güzergâhındaki son artışla Türkiye üzerinden taşınan petrol, Irak’ın toplam günlük ihracatının yaklaşık yüzde 15’ini oluşturuyor.
Ceyhan hattında hedef 750 bin varil
Türkiye ile Irak arasında 1 Ağustos 2026’da imzalanan bir yıllık petrol taşıma anlaşması, Ceyhan rotasının daha yoğun kullanılmasına imkân sağladı. BOTAŞ ile Irak’ın devlet petrol şirketleri arasındaki anlaşma uyarınca Silopi-Ceyhan Ham Petrol İletim Sistemi’nin günlük 750 bin varillik kapasitesi Irak tarafına tahsis edildi.
Günlük sevkiyatın 500 bin varile çıkması, tahsis edilen kapasitenin yaklaşık üçte ikisinin kullanıldığını gösteriyor. Bu akış korunursa, anlaşmadaki kapasitenin tamamına erişmek için 250 bin varillik ilave sevkiyat yapılması gerekecek.
Türkiye’nin planı mevcut petrol akışını artırmanın ötesine geçiyor. Ceyhan’ın petrolün taşındığı ve depolandığı bir terminal olmanın yanı sıra ticaretinin yapıldığı ve fiyatlandığı daha kapsamlı bir enerji merkezine dönüştürülmesi hedefleniyor.
BOTAŞ verilerine göre Silopi-Ceyhan sistemindeki iki boru hattının toplam günlük taşıma kapasitesi 1,52 milyon varil. Bu altyapı, Irak’ın kuzey ve güney sahalarından gelecek petrol miktarının artırılması bakımından önemli bir imkân sunuyor.
Bağdat, Suriye üzerinden yeni petrol hattını değerlendiriyor
Irak yönetimi, Hürmüz Boğazı’na olan bağımlılığı uzun vadede azaltmak için petrolü Suriye’nin Akdeniz kıyılarına taşıyacak bir boru hattı projesini yeniden gündemine aldı. Güzergâhın, Basra ve diğer üretim bölgelerinden çıkan petrolü Körfez’den geçirmeden uluslararası pazarlara ulaştırması planlanıyor.
Ancak projenin tamamlanmasının üç ila dört yıl sürebileceği belirtiliyor. Bu nedenle kısa vadede Türkiye üzerinden işleyen boru hattı, Irak’ın petrol ihracatını sürdürmesindeki başlıca alternatiflerden biri olmayı koruyacak.
Ceyhan’daki günlük akışın 500 bin varile ulaşması, Türkiye’nin bölgesel enerji taşımacılığındaki konumunu güçlendirirken Irak’ın ihracat gelirlerini koruma çabasına da destek veriyor. Önümüzdeki süreçte odak noktası, sevkiyatın bu seviyede sürüp sürmeyeceği ve günlük 750 bin varillik tahsisli kapasiteye ne ölçüde yaklaşılacağı olacak.
Türkiye, Kerkük-Ceyhan anlaşmasını uzatmak istemiyor
Irak’tan Türkiye’ye Kerkük-Ceyhan teklifi
Irak petrolü yeniden Ceyhan’da
Irak, Kerkük-Ceyhan boru hattını açabilir
Sayfada yer alan bilgiler tavsiye niteliği taşımayıp yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırımcı profilinize uymayabilir.
