Fitch Ratings, yatırım fonlarının tasfiye süreciyle başlayan piyasa çalkantısında Türkiye’de en fazla aracı kurumların baskı altında kalacağını bildirdi. Kuruluş, bankalar ve sigorta şirketlerinin kredi profillerinde ise belirgin bir bozulma beklemiyor.
Borsa İstanbul’un piyasa değeri yüzde 34 düştü
Fitch’in değerlendirmesine göre, 18 Eylül’e kadar olan haftada iki portföy yönetim şirketinin temerrüde düşmesiyle başlayan dalgalanma kısa sürede piyasanın geneline yayıldı. Bu gelişmelerin ardından yaklaşık 900 milyar TL (18 milyar dolar) büyüklüğündeki 130 yatırım fonu tasfiye kapsamına alındı.
15 Eylül-30 Ekim 2026 döneminde Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlerin toplam piyasa değeri yüzde 34 azalarak 274 milyar dolara indi. Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’nda kayıtlı yatırım fonlarının toplam değeri de aynı dönemde yüzde 24 düşüşle 156 milyar dolara geriledi.
Finansal piyasalardaki daralma, borçlanma aracı ihraçlarında da görüldü. Yurt içi özel sektör borçlanma aracı ihraçları Ekim ayında yüzde 70 azalarak 1,5 milyar dolara düştü. Bu rakam, 2026 yılının Ocak-Eylül dönemindeki aylık ortalama 4,9 milyar dolarlık seviyenin oldukça altında kaldı. SPK verilerine göre tasfiye kapsamındaki 131 fonda 455 bin 758 tekil yatırımcı yer alıyordu.
Komisyon gelirlerinde düşüş baskısı
Fitch, dalgalanmanın en belirgin etkisinin aracı kurumların faaliyet gelirlerinde ortaya çıkacağını öngörüyor.
İşlem hacimlerinin yanı sıra menkul kıymet ihraçlarının gerilemesi, özellikle hisse senedi piyasasına odaklanan aracı kurumların komisyon gelirlerini zorluyor. Hisse fiyatlarındaki sert kayıpların teminat değerlerini düşürebileceğine işaret eden kuruluş, kredili işlem yapan yatırımcılar için ek teminat çağrısı ihtimalinin yükseldiğini belirtiyor.
Yaklaşık yarım milyon yatırımcının etkilendiği süreçte sermaye piyasası ürünlerine duyulan güvenin azalması da aracı kurumların faaliyetlerini güçleştirebilecek unsurlar arasında gösteriliyor.
Finansal varlık şartının 26 Ekim itibarıyla 10 milyon TL’den 50 milyon TL’ye çıkarılması ise potansiyel yatırımcı tabanını daraltan başka bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Sermayesi güçlü şirketler avantajlı
Kuruluş, tüm aracı kurumların piyasa koşullarındaki bozulmaya aynı ölçüde açık olmadığını vurguluyor.
Sermaye ve likiditesi güçlü olan, kredili işlemlerde ihtiyatlı hareket eden, kendi portföy yatırımlarından doğan riskleri sınırlayan ve gelir kaynaklarını çeşitlendiren şirketlerin mevcut süreci daha rahat yönetebileceği ifade ediliyor.
Fitch ayrıca kredi notu verdiği aracı kurumların güçlü ortaklık yapılarının önemli bir avantaj sağladığını belirtiyor. Gerekli durumlarda ortaklardan sağlanabilecek finansman ve likidite desteğinin, şirketlerin piyasa şoklarına karşı direncini artırabileceği kaydediliyor.
Fitch’in bağımsız kredi notu verdiği tek aracı kurum olan Tacirler Yatırım Menkul Değerler A.Ş., temerrüde düşen fonlarda pozisyonu bulunmadığını ve doğrudan zarar beklemediğini açıkladı. Buna karşın Fitch, şirketin ana gelir kalemleri üzerindeki baskının sürebileceğini öngörüyor.
Bankacılık ve sigortacılıkta görünüm daha ılımlı
Fitch analizinde bankalar ve sigorta şirketleri için daha sınırlı bir risk görünümü çiziliyor. Türk bankacılık sektörünün tasfiye kapsamındaki fonlara doğrudan maruziyetinin ihmal edilebilir düzeyde olduğu tahmin ediliyor.
Piyasa oynaklığı ve müşterilerin fon yatırımlarından kaynaklanan kayıplar bankaların aktif kalitesini bir miktar zayıflatabilse de olası etkinin yönetilebilir seviyede kalması bekleniyor.
Sigorta şirketlerinin yatırım portföylerinde banka mevduatları ile devlet iç borçlanma senetleri ağırlık taşıyor. Hisse senetleri ve tasfiye edilen fonlara yönelik yatırımların genellikle sınırlı olması, sektör açısından riski azaltıyor.
Türkiye Sigorta’nın açıkladığı yüksek tutarlı karşılık da Fitch’e göre sektör genelinde bir sorun bulunduğu anlamına gelmiyor. Sigorta şirketlerinin yatırım performansının portföylerindeki varlıklara, risk yönetimi uygulamalarına ve sermaye yeterliliklerine göre değişebileceği belirtiliyor.
Takasbank notunda değişiklik öngörülmüyor
Fitch, Takasbank’ın kredi notunun bağımsız kredi profili ile Türkiye Cumhuriyeti’nden beklenen desteğe dayandığını ifade ediyor.
Borsa İstanbul’un yüzde 64,2 oranında sahibi olduğu Takasbank’ın nihai kontrolü, Türkiye Varlık Fonu aracılığıyla devlete ait bulunuyor.
Takasbank ve Borsa İstanbul genel müdürlerinin görev değişiklikleri ile istifalarının Takasbank’ın stratejisi veya iş profili üzerinde doğrudan etki yaratmadığı değerlendiriliyor.
