İstanbul Ekonomi Forumu’nda konuşan TCMB Başkan Yardımcısı Hatice Karahan, merkez bankalarının yapay zekanın sunduğu imkanlardan yararlanırken hassas verilerin korunması ve sorumlu kullanım için öncü rol üstlenmesi gerektiğini söyledi.
Yapay zeka ve para politikası gündemde
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından İstanbul Finans Merkezi’nde düzenlenen İstanbul Ekonomi Forumu, dünyanın farklı bölgelerinden merkez bankası başkanları ile üst düzey politika yapıcılarını buluşturdu. Forum kapsamında “Yapay Zeka ve Küresel Ekonomi: Fırsatlar ve Riskler” paneli gerçekleştirildi.
Paneli yöneten Karahan, küresel ekonominin son 10 yılda çeşitli şoklarla karşılaştığını ve potansiyel büyümede sürekli düşüş yaşandığını belirtti. Yapay zekanın potansiyel büyüme üzerindeki etkisinin giderek daha fazla tartışıldığını kaydeden Karahan, teknolojinin para politikası ve merkez bankalarıyla ilişkisinin de bu çerçevede ele alındığını ifade etti. Yapay zekanın para politikasını farklı kanallardan etkileyebileceğini, ancak sonuçların görülmesi için zamana ihtiyaç bulunduğunu söyledi.
TCMB’de yapay zeka komisyonu bulunuyor
Yapay zekayı ekonomiler açısından stratejik bir araç olarak nitelendiren Karahan, bu ölçekte yeniliklerin önemli fırsatların yanı sıra ciddi zorluklar da getirdiğini dile getirdi. Merkez bankalarının para politikası alanındaki yeni güçlükler için hazırlık yapması ve yapay zekanın avantajlarını merkez bankacılığında kullanması gerektiğini vurguladı. TCMB bünyesinde yapay zeka komisyonu bulunduğunu, çeşitli projelerin bu komisyonun liderliğinde yürütüldüğünü aktardı.
Karahan, “Merkez bankaları olarak finans alanında sorumlu yapay zeka standartlarının belirlenmesinde öncü rol oynamalı ve yapay zeka sistemlerinin kamu yararına hizmet etmesini sağlamalıyız.” dedi. Düzenleyici çerçevelerin yapay zekanın hızlı gelişimine ayak uydurmakta zorlanabileceğini belirten Karahan, merkez bankası verileri ve hanehalkı anket yanıtları gibi hassas veri setlerinin korunmasının önemine dikkat çekti. Ödeme sistemlerinin güvenilirliğinin kritik olduğunu ifade eden Karahan, yapay zeka ajanlarının yetki devriyle ödeme planlayıp başlatabileceği bir döneme girildiğini söyledi.
Bankalara siber tehdit uyarısı
Hong Kong Para Otoritesi Başkanı Eddie Yue, yapay zekanın kısa vadede konjonktürel büyümeyi destekleyebileceğini, uzun vadeli yapısal etkilerinin ise belirsiz olduğunu belirtti. Otomasyonun verimlilik ve büyümeyi artırabileceğini söyleyen Yue, kazanımların ekonomilerin yapay zekaya hazırlık düzeyine bağlı olacağını ifade etti. İş gücünün ikamesinin talep ve tüketim üzerindeki olası etkilerine işaret eden Yue, maliye, eğitim ve istihdam politikalarının daha koordineli yürütülmesi gerektiğini kaydetti. Hong Kong’daki bankaların çoğunun üretken yapay zekayı test ettiğini aktaran Yue, siber saldırı ve üçüncü taraf hizmet sağlayıcılara bağımlılık risklerine karşı bankaların hazırlıklarını hızlandırması gerektiğini vurguladı.
Bosna Hersek Merkez Bankası Başkanı Jasmina Selimovic, yapay zekanın merkez bankacılığında büyük bir eşik oluşturduğunu söyledi. Ekonomik analiz, ödeme sistemleri ve denetimde kullanım alanları bulunduğunu belirten Selimovic, Bosna Hersek Merkez Bankasında 2025’in sonunda çok disiplinli bir yapay zeka ekibi kurulduğunu ve geleneksel ekonometrik modellerle yapay zekayı birlikte kullanan hibrit bir yaklaşım benimsendiğini aktardı. Özbekistan Cumhuriyeti Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Nodirbek Achilov ise bankanın altyapı yatırımları yaptığını, “CBU-GPT” platformunu geliştirdiğini ve 150 sentetik ajan kullandığını belirtti. Platformun para politikası araştırmalarında veri toplama ve analiz süreçlerine destek verdiğini söyledi.
