İngiltere Merkez Bankası (BoE) Başkanı Andrew Bailey, küresel finansal sistemin mevcut belirsizliklere karşın dirençli olduğunu, ancak gelecekte daha büyük şokların yaşanabileceği bir ortama hazırlanılması gerektiğini söyledi.
Bailey’den küresel finans sistemi için uyarı
Bailey, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından İstanbul Finans Merkezi’nde gerçekleştirilen İstanbul Ekonomi Forumu’nda konuştu. Dünyanın farklı ülkelerinden merkez bankası başkanları ile üst düzey politika yapıcıların katıldığı forumda küresel finansal sistemi değerlendiren Bailey, mevcut dayanıklılığın kalıcı bir güvence olarak kabul edilmemesi gerektiğini belirtti.
Daha düşük büyüme, tekrarlanan arz şokları ve değişen piyasa yapılarının finansal sistem için yeni riskler doğurduğunu ifade eden Bailey, Ortadoğu’daki savaşın büyüme, enflasyon ve faiz oranlarına yönelik belirsizlikleri artırdığını kaydetti.
Devlet tahvili piyasaları, kredi piyasaları ve varlık değerlemelerindeki kırılganlıkların yeni şoklarla görünür hale gelebileceğini belirten Bailey, “Ekonomi politikalarının giderek jeopolitik rekabetin bir alanı haline geldiği bir dünyada daha fazla aksaklıklar görülebilir. Bu nedenle, daha büyük şokların istisna olmadığı bir dünyaya hazırlıklı olmalıyız.” dedi.
Finansal sistem şimdilik dayanıklı
Bailey, küresel finansal sistemin şu ana kadar önemli şoklara karşı direnç sergilediğini söyledi. Bankacılık sisteminin güçlü sermaye yapısını koruduğunu ve finansman sıkıntısı yaşanmadığını belirten Bailey, ekonomik şoklar ile artan oynaklığa rağmen finansal piyasaların çoğunda likidite ve işlem koşullarının ciddi biçimde bozulmadığını aktardı.
Devlet tahvili getirilerindeki belirgin yükselişlere rağmen piyasaların şimdiye kadar dayanıklı kaldığını ifade eden Bailey, ayarlamaların büyük kısmının düzenli şekilde gerçekleştiğini kaydetti.
Bu direncin büyük ölçüde küresel finansal kriz sonrasında uygulamaya alınan reformlardan kaynaklandığını belirten Bailey, geçmişte eleştirilen söz konusu düzenlemelerin değerinin bugün daha açık biçimde görüldüğünü söyledi.
Yapay zeka finansmanı yeni riskler taşıyor
Yapay zeka bağlantılı finansmanın hızla büyümesinin finansal sistem bakımından yeni riskler yaratabileceğine dikkat çeken Bailey, buna karşılık yapay zekanın küresel büyümeye sağlayabileceği katkıların da daha belirgin hale gelmeye başladığını ifade etti.
Tahvil piyasalarındaki kırılganlıklar
Küresel tahvil piyasalarının son dönemde kayda değer biçimde değiştiğini belirten Bailey, kaldıraçlı yatırımcıların piyasalardaki ağırlığının arttığını söyledi. Uzun vadeli borçlanma araçlarına yönelik geleneksel talebin ise emeklilik sistemlerindeki dönüşüm ve yaşlanan nüfus nedeniyle kısmen gerilediğini aktardı.
Yeni piyasa yapısının kamu borcu arzını karşılama kapasitesini yükselttiğini, ancak bunun daha yüksek kırılganlıkla birlikte geldiğini belirten Bailey, kaldıraçlı pozisyonların hızlı çözülmesinin teminat tamamlama çağrılarını, yeniden fiyatlamaları ve zorunlu pozisyon kapatmalarını tetikleyebileceğini söyledi.
Bu sürecin daha fazla zorunlu satışa neden olarak piyasa hareketlerini büyütebileceği uyarısında bulunan Bailey, bir piyasada başlayan kaldıraç azaltma sürecinin diğer ülkelere ve varlık sınıflarına hızla yayılabileceğini ifade etti. Bu nedenle finansal sistemin dayanıklılığının artırılmasının önemine dikkat çekti.
Dayanıklılık şoktan önce güçlendirilmeli
Küresel şokların enflasyon ve üretim üzerinde baskı yaratabileceğini belirten Bailey, arz şoklarının para politikası ile finansal istikrar arasında gerilim oluşturabileceğini söyledi.
Güçlü bankalar ile sağlam hanehalkı ve şirket bilançolarının, politika yapıcılara ekonomik düzeltmelerin finansal krize dönüşmesini engellemek için hareket alanı sağladığını ifade etti.
Maliye politikalarının da benzer bir baskı altında bulunduğunu belirten Bailey, daha düşük büyüme ve tekrarlanan arz şoklarının kamu maliyesini zayıflatabileceğini kaydetti.
Yüksek borçlanma maliyetleri ile düşük büyümenin borcun GSYH’ye oranını yükseltebileceğini söyleyen Bailey, piyasaların maliye politikasının yönüne ilişkin kuşku duyması halinde tahvil getirilerinin daha da artabileceği uyarısında bulundu.
BoE Başkanı, politika yanıtının sürdürülebilir büyümeyi desteklemek, para ve maliye politikalarına yönelik güveni korumak ve temel finansal piyasaların dayanıklılığını güçlendirmek dahil olmak üzere birden fazla unsura dayanması gerektiğini belirtti.
