Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, tasfiye fonlarında piyasa bozucu faaliyetlerden elde edilen kazançların tespit edildiğini belirterek, ilk aşamada 10 milyon TL ve üzeri reel kazanım sağlayanlara başvurulacağını açıkladı.
Tasfiyede ara ödeme hazırlığı
Bloomberg HT-Habertürk ortak yayınında Bloomberg HT Genel Yayın Yönetmeni Açıl Sezen’in sorularını yanıtlayan Şimşek, tasfiye sürecinin öngörülen hız ve çerçevede ilerlediğini söyledi. Nihai tasfiyenin zaman alacak olması nedeniyle TBMM’de ara ödemeye ilişkin bir tasfiye kanununun görüşüldüğünü belirten Şimşek, düzenlemenin kabul edilmesi halinde fon kaynaklarının durumuna göre 1 milyon TL’ye kadar ödemelerin hızlı biçimde yapılacağını ifade etti.
Olağan ve olağanüstü tasfiye ayrımı yaptıklarını aktaran Şimşek, 131 fonun 66’sının tamamen normal tasfiyeye tabi tutulduğunu, 7 şirketten 3’ünün tam tasfiyesinin tamamlandığını bildirdi. Şimdiye kadar 45 bin 747 hesaba 40,8 milyar TL ödeme yapıldığını kaydeden Şimşek, normal tasfiyenin başarılı şekilde yürütüldüğünü söyledi.
Hisse senedi fonu yatırımcılarının 17 Eylül’e göre yaklaşık yüzde 58 oranında ödeme alabildiğini, para piyasası fonu yatırımcılarının ise yüzde 1,43 nema elde ettiğini belirten Şimşek, Hedef Portföy’ün de normal tasfiyeye alınacağını açıkladı. Hedef Portföy’de 31 fon bulunduğunu ve bunların dördünün para piyasası fonu olduğunu söyleyen Şimşek, 7 portföy şirketinin dördünde olağan tasfiyenin muhtemelen hafta sonuna kadar tamamlanacağını dile getirdi.
Atlas Portföy sahiplerinin tasfiyeci kurumla görüşme halinde olduğunu aktaran Şimşek, kaynakların geri konulması yönünde irade gösterildiğini, ancak mevcut aşamada bu konuda yorum yapmasının doğru olmayacağını söyledi.
Öncelik küçük yatırımcı ve para piyasası fonlarında
TBMM’deki kanunun kabul edilmesi halinde küçük yatırımcılar ile para piyasası fonlarına öncelik verileceğini belirten Şimşek, böylece 390 bin hesabın da tasfiye edileceğini ve sürecin önemli bölümünün tamamlanacağını kaydetti.
TMSF, Adalet Bakanlığı ve MKK’nın birlikte çalıştığını söyleyen Şimşek, piyasa bozucu faaliyetlerden kazanç sağlayanların tespit edildiğini ifade etti. İade hesaplarında belirli eşikler oluşturulduğunu belirten Bakan, “Önce 10 milyon TL ve üzeri reel kazanım elde edenlere başvurulacak” dedi. Gönüllü iade olmaması durumunda Adalet Bakanlığı’nın ilgili süreçleri işleteceğini aktardı.
Şimşek, iki fonda karmaşık sürecin sürdüğünü, fonlarda yeterli kaynak bulunmaması halinde hukuka aykırı biçimde nemalanan kişi ve şirketlere aktarılan varlıkların geri alınmasının önem taşıdığını söyledi. Birlikte hareket edenlerin kişisel mal varlıklarına da başvurulabileceğini belirtti.
Fon piyasasında yeni düzenleme mesajı
Sermaye piyasalarının bu süreçten daha sağlıklı bir yapıyla çıkacağını dile getiren Şimşek, fon piyasasının 2019’a kadar sınırlı bir yatırımcı kitlesine hitap ettiğini söyledi. Serbest fonların TEFAS’a açılmasını en önemli dönüm noktası olarak nitelendiren Bakan, tasfiye tamamlandıktan sonra kalıcı reformların ele alınacağını belirtti.
Şimşek, 1,8 trilyon dolarlık ekonominin finansmanının yalnızca bankacılık sektörüyle karşılanamayacağını, finansmanın en az yüzde 30-40’ının sermaye piyasalarından gelmesi gerektiğini ifade etti.
Manipülasyon ve diğer piyasa bozucu eylemlere yönelik yaptırımların önemli ölçüde artırılacağını söyleyen Şimşek, ilgili kurumların kurumsal kapasitesinin güçlendirileceğini, gerekirse kanunla vergi denetmenlerinin bu kurumlara aktarılabileceğini bildirdi. Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndaki yetişmiş insan kaynağından da düzenlemeler yoluyla yararlanılabileceğini belirtti.
Fon Rehberi’nin şeffaflığı artırdığını ve açıkların çoğunu kapattığını kaydeden Şimşek, bunun yeterli olmadığını, daha ileri düzenlemeler üzerinde çalışıldığını söyledi. Şimşek Fon Rehberi’nin yürürlük tarihinin ertelenmeyeceğini vurgularken, serbest fonların TEFAS’a açık olup olmayacağının da değerlendirildiğini açıkladı. Düzenlemelerin sektörle istişare edilerek hazırlanacağını ve aşırı regülasyon riskinin dikkate alınacağını belirtti.
Riskli fonların bankacılığa etkisi sınırlı
Şimşek, sorunlu alanın karantinaya alındığını ve doğrudan etkilerin sınırlandırıldığını söyledi. Bankacılık sektörüne bulaşıcılık riskinin yok denecek düzeyde olduğunu belirten Bakan, bankaların doğrudan riskli fonlara maruziyetinin 1,3 milyar TL, bankacılık aktiflerinin ise 56 trilyon olduğunu; bu riskin onbinde iki seviyesinde kaldığını ifade etti.
Riskli varlıkların reel sektör aktifleri içindeki payının da onbinde dokuz olduğunu belirten Şimşek, dolaylı etkilerin küçümsenmemesi gerektiğini söyledi. Fonlardan net çıkışın bugüne kadar 647 milyar TL olduğunu, bunun yaklaşık yarısının yabancı yatırımcılara ait bulunduğunu aktardı. Şimşek, fonlardan çıkan paranın mevduata yöneldiğini ve 17 Eylül’den bu yana mevduatın 685 milyar TL arttığını kaydetti.
Özel sektör tahvillerinde KGF seçeneği
Özel sektör tahvil piyasasının yaklaşık 1 trilyon TL büyüklüğünde olduğunu belirten Şimşek, yıl sonuna kadar vadesi gelecek ÖST tutarının 26,5 milyar TL olduğunu söyledi. Bu alanın Türkiye ekonomisi içindeki payının çok cüzi kaldığını ifade etti.
Kamu kaynağı kullanılmaması yönünde ilkesel karar bulunduğunu vurgulayan Şimşek, Kredi Garanti Fonu’nun kendi öz kaynaklarıyla, “manipülasyona bulaşmamış şirketler için” özel sektör tahvillerine yönelik bir kredi çerçevesi oluşturmasına olumlu bakabileceklerini belirtti. Bakan, bu modelde Hazine garantisi ve kaynağı olmayacağını, sürecin Kredi Garanti Fonu tarafından işletileceğini söyledi. Konuya ilişkin çalışmaların sürdüğünü ve sektör temsilcileriyle görüşüleceğini aktardı.
MSCI açıklaması ve küresel koşullar
MSCI’ın son açıklamasını “oldukça yapıcı” olarak niteleyen Şimşek, kurumun taleplerini “makul” bulduğunu söyledi. Taleplerde belirtilen hususların ele alınacağını belirten Bakan, Fon Rehberi ile önemli bir adım atıldığını ancak uygulamadaki etkinliğin kritik olduğunu ifade etti.
Borsadaki yabancı çıkışlarının yalnızca fon meselesiyle açıklanamayacağını belirten Şimşek, Fed’in faiz artırdığı ve yeni artış beklentilerinin bulunduğu ortamda küresel finansal koşulların sıkılaştığını söyledi. Tüm gelişmekte olan ülkelerde riskten kaçış yaşandığını belirten Bakan, petrolün yeniden 107 dolar seviyesini görmesinin ve küresel faizlerin 25 yılın zirvesine çıkmasının da etkili olduğunu kaydetti.
Mısır ve Güney Kore’de fon sorunu bulunmamasına rağmen borsaların gerilediğini hatırlatan Şimşek, Türkiye ekonomisinin son üç yılda şoklara karşı kendini ispat ettiğini söyledi. Sürecin zorlu olmasına karşın sermaye piyasalarının nihayetinde daha sağlıklı bir yapıya kavuşacağını belirten Bakan, S&P ve Fitch’in de bu yönde değerlendirme yaptığını ifade etti.
