Zambiya’nın altın, bakır, gümüş, kobalt ve nikel kaynakları, ülkeyi küresel madencilik yatırımlarının odağına taşıdı. Yer altı zenginliklerinin 644 milyar dolar değerinde olduğu öne sürülürken ABD, Çin, Kanada, Hindistan ve Körfez ülkelerinden yatırımcılar sektördeki fırsatlara yöneldi.
Küresel yatırımcıların odağında Zambiya var
Afrika’nın önde gelen maden üreticileri arasında yer alan Zambiya, özellikle elektrikli araçlar, yenilenebilir enerji sistemleri ve yapay zekâ altyapısında kullanılan ham maddeleri nedeniyle stratejik önem kazandı.
Uluslararası basında yer alan haberlere göre ülkenin altın ve diğer değerli maden rezervleri yabancı yatırımcıların ilgisini artırdı. Afrika’nın en büyük yatırım fonlarından biri için yaklaşık 100 milyar dolarlık taahhütte bulunulduğu da iddia edildi.
Madencilik sektörüne 12 milyar doların üzerinde yatırım
Zambiya Cumhurbaşkanı Hakainde Hichilema, 2022 yılından bu yana ülkenin madencilik sektörüne 12 milyar doların üzerinde yatırım yapıldığını açıkladı.
Kanadalı First Quantum Minerals ve Barrick Mining Corporation, Hindistan merkezli Vedanta Resources ile Çinli China Nonferrous Metal Mining Group ülkedeki önemli yatırımcılar arasında bulunuyor.
Birleşik Arap Emirlikleri merkezli International Resources Holding de Mopani Copper Mines için 1,1 milyar dolarlık yatırım taahhüdü verdi. Şirket, söz konusu yatırımla Mopani Copper Mines’ın yüzde 51 hissesini aldı.
Bakır üretiminde 2031 hedefi 3 milyon ton
Zambiya hükümeti, yıllık bakır üretimini 2031 yılına kadar 3 milyon tona yükseltmeyi amaçlıyor. Son yıllarda 1 milyon tonun altında kalan üretimin artırılması, madencilik politikasının başlıca hedefleri arasında yer alıyor.
Dünya Bankası verilerine göre Zambiya, küresel bakır rezervlerinin yaklaşık yüzde 2’sine sahip. Elektrikli araç bataryaları ve enerji iletim hatları dahil çok sayıda alanda kullanılan bakır, ülkenin uluslararası piyasalardaki konumunu güçlendiriyor.
Hükümet, yalnızca ham madde ihracatını büyütmekle yetinmeyip madenlerin ülke içinde işlenmesini ve sanayi üretiminin geliştirilmesini de hedefliyor.
2031’e kadar 250 bin kişilik istihdam planı
Zambiya, Dünya Bankası ile yürütülen yeni madencilik ortaklığı kapsamında 2031 yılına kadar doğrudan ve dolaylı toplam 250 bin kişilik istihdam oluşturmayı planlıyor.
- 100 bin kişinin doğrudan madencilik sektöründe çalışması hedefleniyor.
- 150 bin kişilik istihdamın madencilikle bağlantılı alanlarda oluşması bekleniyor.
Yatırımların enerji, ulaşım, maden işleme ve yerel sanayi alanlarında ekonomik büyümeyi desteklemesi öngörülüyor.
Yoksulluk ve çalışma koşulları tartışması sürüyor
Doğal kaynak zenginliği ve yükselen yabancı yatırımlar ekonomik beklentileri artırsa da Zambiya’da yoksulluk ve çalışma koşullarına ilişkin sorunlar devam ediyor.
AFP’nin haberine göre yaklaşık 21 milyon nüfusa sahip ülkede halkın yüzde 70’inden fazlası yoksulluk içinde yaşıyor.
Madencilik yatırımlarındaki artışa karşın çalışanların koşullarında yeterli iyileşme sağlanmadığı yönündeki eleştiriler sürerken, faaliyetlerin çevre üzerindeki etkileri de endişe yaratıyor.
Uzmanlar, Zambiya’nın doğal kaynaklarından elde edilen ekonomik gelirin yalnızca yabancı yatırımcılara değil, ülke halkına da fayda sağlaması gerektiğini vurguluyor.