TEPAV bünyesinde TÜİK verileriyle hazırlanan araştırma, Türkiye’de 16 yaş ve üzerindeki kişilerin yüzde 10,1’inin temel kamusal ve sosyal hizmetlere kentsel erişim bakımından yoksun olduğunu ortaya koydu.
Kentlerdeki erişim sorunu araştırmayla ortaya kondu
Türkiye’de şehirleşme ve konut politikaları tartışılırken Ekrem Cünedioğlu ve Sercan Sevgili tarafından hazırlanan çalışma, kent yaşamındaki yapısal sorunları inceledi. Araştırmada, kent sakinlerinin temel kamusal ve sosyal hizmetlere ulaşma imkânları TÜİK verileri üzerinden değerlendirildi.
Çalışmanın bulguları, özellikle büyük kentlerde yapılaşma ve planlama süreçlerinin erişim koşulları yeterince dikkate alınmadan yürütüldüğüne işaret ediyor. Bu durumun milyonlarca kişiyi doğrudan etkilediği belirtildi.
Kentsel erişim yoksunluğu nasıl tanımlanıyor?
Araştırmada kent yaşamının temel ihtiyaçlarını kapsayan dört ayrı erişim kategorisi oluşturuldu. Bu kategorilerden en az ikisini aynı anda karşılayamayan kişiler “kentsel erişim yoksunu” olarak sınıflandırıldı.
Bu ölçütlere göre Türkiye’de 16 yaş ve üstü nüfusun yüzde 10,1’inin kentsel erişim yoksunluğu yaşadığı belirlendi.
Yoksulluk sınırında olmayanlar da risk altında
Çalışmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, erişim yoksunluğunun yalnızca ekonomik açıdan yoksul kabul edilen kesimlerle sınırlı kalmaması oldu. Araştırma, yoksul olmayan kişilerin de kent hizmetlerine ulaşamama nedeniyle “görünmeyen” bir yoksunluk yaşayabildiğini ortaya koydu.
Konut politikaları erişim sorununu derinleştiriyor
Raporda, özel sektör tarafından geliştirilen konut projeleriyle devlet eliyle uygulanan toplu konut ve kentsel dönüşüm hamlelerinin mevcut erişim sorunlarını ağırlaştırabildiği vurgulandı.
Yanlış yer seçimi ve konutların kent çeperlerine taşınması, kent sakinlerinin temel kamusal ve sosyal hizmetlere ulaşımını zorlaştıran başlıca sorunlar arasında gösterildi.
Üç alanda acil politika çağrısı
Araştırmada kentlerdeki adaletsizliği azaltmak ve yaşam kalitesini yükseltmek amacıyla üç ana başlıkta acil politika geliştirilmesi önerildi. Çalışma, erişim koşullarının kent planlaması ve konut politikalarının merkezine alınması gerektiğine dikkat çekti.