ABD Başkanı Donald Trump, Rusya ile dizel tedariki konusunda anlaşma açıkladıktan bir gün sonra Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin yerine yeni bir lider bulunması gerektiğini söyledi. Trump’ın sözleri Washington’da Demokrat senatörler ve eski yardımcısı Mike Pence tarafından sert biçimde eleştirildi.
Trump, Rusya’dan dizel tedarikini duyurdu
Trump, 9 Ekim’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmesinin ardından Rus dizelinin ABD’ye ve küresel pazara gönderilmesini öngören anlaşmayı açıkladı.
Fox Business’ın Trump’ın paylaşımından aktardığı bilgilere göre Rusya, hemen 300 bin tonun üzerinde dizel sağlayacak. Kasım ayında 500 bin ton, bunun ardından da 1 milyon ton daha tedarik edilmesi planlanıyor. Trump, Rus rafinerilerinin durumuna bağlı olarak sonraki aşamada kısa süre içinde ilave 3 milyon ton dizel gönderilebileceğini de belirtti.
Paylaşılan miktarlar varil değil ton üzerinden ifade edildi. Kasım ayındaki 500 bin tonluk sevkiyat ise anlaşmanın tamamını değil, tedarik planının bir bölümünü kapsıyor.
Zelenskiy’ye “yeni başkan” çağrısı
Trump, Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarını ve anlaşma yanlısı tutum sergilememesini gerekçe göstererek Zelenskiy’nin yerine “yeni bir başkan edinmesi” gerektiğini savundu.
Beyaz Saray’dan ayrılırken gazetecilere konuşan Trump, Zelenskiy’nin ABD ile Rusya arasındaki dizel anlaşmasına yönelik eleştirileri hakkında değerlendirme yaptı.
“Ona (Zelenskiy’ye) ‘Rusya’ya karşı istediğini yapabilirsin ancak rafinerileri vurma çünkü bu küresel çapta sorunlara yol açan bir mesele.’ dedik. O ise dünyaya sorun çıkarmak istiyor. Gidip dizel yakıtı vuruyor. Kesinlikle durmalı.” ifadelerini kullanan Trump, Ukrayna liderini savaşı sona erdirmeye istekli olmamakla suçladı.
Trump, “Bence Ukrayna’nın yeni bir başkan edinme vakti geldi.” dedi.
Bir gazetecinin “Acı çeken Ukraynalılara ne yapmalarını önerirsiniz?” sorusuna ise şu yanıtı verdi: “(Ukraynalıların) Anlaşma yapabilecek yeni bir lider bulmalarını öneriyorum, çünkü aslında pek çok anlaşma yapabilirdi ama nedense hiç yapmıyor.”
Trump ayrıca, “Bu savaş beceriksizlik yüzünden çıktı. Asla başlamamalıydı. Ülkenizin yüzde 30’unu kaybetmiş olmazdınız. Ülkenizin yüzde 30’unu kaybettiniz ve 1 milyondan fazla insan öldü. İki tarafta toplamda 2 milyondan fazla insan hayatını kaybetti.” diye konuştu.
ABD’de anlaşmaya “ihanet” tepkisi
Rus dizelinin küresel satışına yönelik yaptırımların altı ay süreyle gevşetilmesi, Trump’ın Zelenskiy hakkındaki açıklamalarından önce ABD’de tartışma yarattı.
Senato Demokrat Lideri Chuck Schumer ile senatörler Jeanne Shaheen ve Elizabeth Warren, 9 Ekim tarihli ortak açıklamalarında kararı “Ukrayna’ya, Avrupalı müttefiklerimize ve Amerikan ulusal güvenliğine tam bir ihanet” sözleriyle eleştirdi.
Senatörler, İran savaşıyla artan yakıt maliyetlerinin ardından Trump’ı siyasi geleceğini korumak için Ukrayna ve müttefiklerini gözden çıkarmakla suçladı. Açıklamada, kararın Rusya’nın savaş gelirlerini azaltmayı hedefleyen ve kısa süre önce Kongreden geçen yaptırım düzenlemesinin iradesiyle çeliştiği belirtildi.
Demokrat senatörler, yakıt fiyatlarını düşürme gerekçesiyle Rusya’nın savaş makinesine kaynak aktarılmasına karşı çıktı.
Blumenthal anlaşmanın iptalini istedi
Demokrat Senatör Richard Blumenthal, Rus dizeline uygulanan yaptırımların kaldırılmasının ABD’yi Putin’in Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşa ortak edeceğini söyledi.
Blumenthal, kararın Ukrayna’da daha fazla masum insanın hayatını kaybetmesine yol açacağını savundu ve anlaşmanın Kongrenin iki partinin desteğiyle hazırladığı yaptırım düzenlemesinin amacına aykırı olduğunu belirtti.
Trump’tan anlaşmayı derhal iptal etmesini isteyen Blumenthal, bu kapsamda Rusya ile iş yapmayı değerlendiren Amerikan şirketlerine Kongrenin süreci takip ettiği mesajını verdi.
Pence de Trump’ın kararına karşı çıktı
Karara yönelik itirazlar Demokratlarla sınırlı kalmadı. Trump’ın ilk başkanlık dönemindeki yardımcısı Cumhuriyetçi Mike Pence de Rus dizeline ilişkin yaptırımların gevşetilmesine karşı olduğunu açıkladı.
Pence, Ukrayna’da sivillere yönelik saldırılar devam ederken alınan kararın anlamsız olduğunu savundu. ABD’nin Putin’in savaş makinesine can simidi atmaması gerektiğini belirterek anlaşmanın derhal iptal edilmesini istedi.
Rus enerji ürünlerini satın alan ülkelere sert yaptırımlar uygulanmasını isteyen Pence, Washington’ın müttefikleriyle birlikte Ukrayna’ya Rus işgalini püskürtmesi için gerekli askeri desteği sağlaması gerektiğini ifade etti.
