Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Türkiye’den Almanya’ya uzanan 65 yıllık göç sürecinin ülkenin kültürel, ekonomik ve bilimsel gelişiminde kalıcı izler bıraktığını söyledi.
“Türk işçiler refahın altyapısını oluşturdu”
Alman hükümetinin düzenlediği “65 Yıl Ortak Tarih – Almanya-Türkiye İş Gücü Anlaşması’nın Yıl dönümü” etkinliğinde konuşan Merz, Almanya’ya gelen ilk nesil Türk işçilerin karşılaştığı ağır çalışma ve yaşam koşullarını anlattı.
İlk kuşağın gündelik yaşamının çoğunlukla çalışmak ve uyumaktan ibaret olduğunu belirten Merz, bu kişilerin fabrikalar ile sanayi tesislerinin yakınındaki işçi kolonilerinde, yerleşimlerde ve ayrı yurtlarda kaldığını ifade etti. Merz, “Kolonilerdeki sanayi tesislerinde çelikten yapılmış basit barınaklar, zaman zaman iyi işleyen boya atölyeleri, çok yataklı odalar, ortak mutfaklar ve kısmen de sokağa çıkma yasağı vardı” dedi.
Türk işçilerin ilk etapta iki yılın ardından Türkiye’ye dönmeyi planladığını hatırlatan Merz, “1961-1973 yılları arasında gelenlerin yaklaşık yarısı Türkiye’ye geri döndü. Diğer yarısı ise Almanya’da kaldı. Misafir işçiler yavaş yavaş göçmenlere dönüştü. Ailelerini Almanya’ya getirdiler. Şehir merkezlerine taşındılar” diye konuştu.
Türk misafir işçilerin Almanya’nın sanayi altyapısının oluşumuna katkı sunduğunu vurgulayan Merz, “Ruhr Bölgesi, ilk nesil olmasaydı bu kadar zengin ve muhteşem hale gelemezdi. Bugün içinde yaşadığımız refahın altyapısını onlar oluşturdular. Çoğu zaman olağanüstü bir çalışkanlıkla. Almanya’nın kültürel yüzünü derinden şekillendirdiler. Ve bugüne kadar da şekillendirmeye devam ediyorlar” ifadelerini kullandı.
Merz, Türk kökenli göçmenlerin başarılarına Aras Ören, Deniz Utlu, Fatih Akın, İlkay Gündoğan, Uğur Şahin ve Özlem Türeci’yi örnek gösterdi. Ayrıca Özcan Mutlu’nun İş Gücü Anlaşması’nın 60. yıl dönümü dolayısıyla beş yıl önce yayımladığı kitabı tavsiye ederek eserin bugün de okunmaya değer olduğunu belirtti.
Merz’den ırkçılık ve yabancı düşmanlığı uyarısı
Türk göçünün 65 yıllık tarihinin başarılı uyum örneklerinin yanında ırkçılık ve yabancı düşmanlığıyla mücadeleyi de içerdiğini dile getiren Merz, Almanya’da yabancı düşmanlığının gerilemediğini, aksine arttığını söyledi.
Yabancılara yönelik korkunun ideolojik amaçlarla yeniden gündeme getirildiğini ifade eden Merz, “Geri göç” kavramını eleştirdi. Bu yaklaşımın, son 65 yılda ortaklaşa kurulan modern Almanya’ya yönelik bir saldırı olduğunu savundu.
Almanya’ya uyum sağlayan insanların fırsat eşitliği ve toplumsal aidiyet beklentilerinin karşılanması gerektiğini belirten Merz, “Ülkemizde herkes, ten rengi veya ebeveynlerinin kökeni ne olursa olsun, değer görmelidir” dedi.
Merz, ilk nesil Türk göçmenlerin önemli bir bölümünün, çocukları ve torunlarının çabalarına rağmen hâlâ yabancı olarak görüldüğünü söyledi. Yabancı düşmanlığının özgür toplumlar için ciddi bir tehdit oluşturduğunu vurgulayan Merz, Almanya’nın yakın geçmişindeki ırkçı şiddet olaylarını hatırlattı.
1990’lı yıllarda Mölln ve Solingen’de yaşanan ırkçı saldırılara, uzun süre cinayetler işleyen aşırı sağcı Nasyonal Sosyalist Yeraltı (NSU) terör örgütüne ve Hanau’daki saldırıya değinen Merz, NSU tarafından öldürülen kişilerden sekizinin Türk kökenli olduğunu belirtti.
Bu olayların toplumun ırkçılığa karşı daha duyarlı olması gerektiğini gösterdiğini kaydeden Merz, toplumsal kazanımların aktif ve kararlı biçimde savunulmaması durumunda kaybedilebileceği uyarısında bulundu.
Büyükelçi Turan: İlişkiler canlı ve dinamik
Etkinlikte konuşan Türkiye’nin Berlin Büyükelçisi Gökhan Turan, Türkiye-Almanya ilişkilerini “vefa” anlayışı çerçevesinde değerlendirdiklerini söyledi.
İki ülke arasındaki dostluğun tarih boyunca çeşitli sınamalardan geçtiğini belirten Turan, “Zaman zaman farklı görüşlere sahip olmuş, kimi zaman zorlu meselelerle karşı karşıya kalmışızdır. Ancak bütün bu sınamaların ötesinde, ortak aklın ve karşılıklı anlayışın rehberliğinde bir arada kalabilmeyi ve güçlükleri birlikte aşmayı başarmış iki ülkeyiz” ifadelerini kullandı.
Turan, Sirkeci’den başlayan ve belirsizliklerle dolu göç yolculuğunun zamanla iki ülkenin toplumsal yapısında kök salan, milyonlarca insanın hayatını etkileyen kalıcı bir hikâyeye dönüştüğünü anlattı.
İş Gücü Anlaşması’nın Türk vatandaşlarının Almanya’nın kalkınmasına önemli katkılar sunmasını mümkün kıldığını belirten Turan, “Almanya’ya bir dönem misafir işçi olarak gelen o günün Türk çocukları, bugün siyaset, ekonomi, sanat, spor ve eğitim başta olmak üzere birçok alanda etkili ve söz sahibi konumlara ulaşmıştır” diye konuştu.
Uluslararası ortamın kriz, belirsizlik ve giderek ağırlaşan sorunlarla şekillendiği bir dönemde Türkiye-Almanya ilişkilerinin ilerlemesini çok önemli bulduğunu ifade eden Turan, “Cumhurbaşkanımız ve Şansölye arasındaki yakın diyalog ve karşılıklı güvene dayalı temaslar, ikili ilişkilerimizi daha ileriye taşıma çabalarımıza güç vermektedir” değerlendirmesinde bulundu.
Turan’dan vize serbestisi mesajı
İki ülke arasındaki beşeri ve ekonomik bağların potansiyelinin daha etkili kullanılmasına ihtiyaç olduğunu belirten Turan, özellikle vize serbestisi olmak üzere çeşitli alanlarda ilerleme sağlanmasının önemine dikkat çekti.
Turan, “Bu çerçevede Almanya’nın, bilhassa Avrupa Birliği içerisindeki süreçlerde, desteğinin devam edeceğine olan inancımız güçlü” dedi.
Bir iş gücü anlaşmasıyla başlayan sürecin artık iki ülkenin geleceğini etkileyen kalıcı bir ortaklığa dönüştüğünü vurgulayan Turan, “65. yılını idrak ettiğimiz Türkiye-Almanya İş Gücü Anlaşması, iki ülke arasındaki dostluğun yalnızca geçmişten miras kalan bir bağ olmadığını, her gün yenilenen canlı ve dinamik bir ortaklık olduğunu göstermektedir” ifadelerini kullandı.
