ABD’den Çin’e petrol taşıyan bir tankerin tek seferlik kira bedeli yaklaşık 80 milyon dolara yükseldi. Bu tutar, standart bir SpaceX Falcon 9 roketinin 74 milyon dolarlık fırlatma maliyetini aşarken, küresel tanker arzındaki sıkışmanın boyutunu ortaya koydu.
Navlun fiyatları tanker piyasasında tarihi seviyede
Bloomberg’in aktardığı bilgilere göre, gemi komisyonculuğu firması Gibson bu hafta ABD-Çin rotasındaki bir seferin yaklaşık 80 milyon dolara mal olduğunu bildirdi. Buna karşılık standart bir SpaceX Falcon 9 fırlatması 74 milyon dolara gerçekleştiriliyor.
Aynı miktardaki parayla bu yılın başlarında benzer özelliklere sahip bir tanker neredeyse doğrudan satın alınabiliyordu. Fiyatlardaki sıçramanın temelinde, Hürmüz Boğazı’ndan geçen her ilave petrol variliyle daha da derinleşen küresel tanker kıtlığı bulunuyor.
Haftalardır devam eden hareketlilik, süpertanker piyasalarını sektörün deneyimli oyuncularının daha önce görmediği bir yükselişin içine soktu. Brokerlik firması SSY, enflasyondan arındırıldığında navlun oranlarının 1960’larda ilk süpertankerların dünya denizlerine çıkmasından bu yana en yüksek seviyeye ulaştığını belirtti. Şirket, oranların İran ile Irak’ın Basra Körfezi’ndeki ticari taşımacılığa saldırdığı 1980’lerdeki “tanker savaşları” dönemini de geride bıraktığını ifade etti.
Dünyanın en büyük bağımsız petrol tüccarı Vitol Group’un İcra Kurulu Başkanı Russell Hardy, bu hafta katıldığı konferansta, “Piyasada yetecek kadar gemi gerçekten yok, oldukça parabolik bir fiyatlamayla karşı karşıyayız” değerlendirmesinde bulundu.
İran savaşı küresel filo üzerindeki baskıyı artırdı
Taşıma ücretlerindeki tarihi yükseliş, İran savaşının neden olduğu aksaklıklara aylardır uyum sağlamaya çalışan petrol piyasasında yeni bir sorun alanı oluşturdu. Artan nakliye maliyetleri ham petrolü alıcılar açısından pahalılaştırırken rafineri marjlarını daraltıyor ve enerji piyasalarındaki enflasyonist baskıyı güçlendiriyor.
Sorunun merkezinde, taşınması gereken petrolün tamamını verimli biçimde taşıyabilecek yeterli sayıda tankerin bulunmaması yer alıyor. Orta Doğulu üreticiler, savaşın bölgedeki ticaret akışlarını değiştirmesiyle petrolü Hürmüz’den çıkarmak ve başka gemilere aktarmak için yapılan operasyonlara daha fazla başvuruyor.
Sektör yöneticileri, Hürmüz üzerinden gerçekleşen sevkiyatların savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 80’ine ulaştığını belirtiyor. Etkisi büyüyen bu aktarma seferleri, her yolculuğa zaman zaman yaklaşık bir hafta ekleyerek küresel tanker filosunun kapasitesini zorluyor.
Ticaret akışlarının düzensiz seyri de arz sıkıntısını ağırlaştırdı. Hürmüz’deki trafik çöktüğünde tankerler yeni iş bulmak için Orta Doğu’dan dünyanın diğer bölgelerine haftalar süren boş seferler yaptı. Körfez taşımacılığının yeniden toparlanması sonrasında gemilerin yeniden konumlandırılması ise haftalar alabiliyor.
İran’ın Çin’e ihracatının fiilen durması, baskıyı daha da artırdı. Çinli alıcılar başka bölgelerden ham petrol tedarik etmeye yönelirken ana pazarda faaliyet gösteren tankerlere olan talep yükseldi.
İran saldırıları nedeniyle bazı gemilerin onarım amacıyla hizmet dışı kalması kapasiteyi daha da düşürdü. Bazı tankerler ise Husi saldırılarından uzak durmak için Afrika çevresindeki rotalarına binlerce mil eklemek zorunda kaldı. Gemi komisyoncusu MJLF & Associates’in iş zekası başkanı Lauren Gallinari, “Daha önce de olağanüstü navlun piyasaları gördük, ancak bu yükselişin hızı, büyüklüğü ve genişliği gerçekten kayda değer,” dedi.
Bir seferin maliyeti varil başına 41 dolara ulaştı
Navlun, geçmişte ham petrolün toplam fiyatı içinde görece küçük bir maliyet kalemiyken artık çok daha büyük bir paya sahip. Bu hafta ABD’den yapılan bir rezervasyon, varil başına 41 dolarlık taşıma maliyetine karşılık gelen bir oranla kabul edildi. Aynı rotada geçen yıl ortalama taşıma maliyeti 4,50 dolar seviyesindeydi.
Varil başına 41 dolarlık navlun, cuma günü yaklaşık 91 dolardan işlem gören West Texas Intermediate (WTI) vadeli işlemlerinin fiyatının yaklaşık yüzde 45’ine denk geliyor.
