Ticaret Bakanlığı’nın 2026 yılının dördüncü çeyreğine ilişkin Dış Ticaret Beklenti Anketi, ihracat görünümünde zayıflamaya ve ithalat beklentilerinde belirgin yükselişe işaret etti. İhracat Beklenti Endeksi 4,6 puan düşerek 96,9’a inerken İthalat Beklenti Endeksi 12,7 puan artışla 115,4’e ulaştı.
İki endeks arasındaki fark açıldı
Üçüncü çeyrekte 101,5 seviyesinde bulunan ihracat endeksi, 100 puanlık eşik değerin altına geriledi. İthalat endeksi ise 102,7’den 115,4’e yükseldi. Böylece iki gösterge arasındaki fark 1,2 puandan 18,5 puana çıktı. Bakanlığın metodolojisine göre 100’ün üzerindeki değerler artış, altındaki değerler ise azalış beklentisini gösteriyor. Endeksler gerçekleşen dış ticaret tutarlarını değil, firmaların mevcut durum değerlendirmeleriyle gelecek döneme ilişkin öngörülerini yansıtıyor.
İhracat siparişlerinde mevcut görünüm zayıfladı
İhracat beklentisindeki gerilemede mevcut sipariş göstergeleri etkili oldu. Mevcut kayıtlı ihracat sipariş düzeyi 83,0 puandan 67,2’ye, son üç aylık ihracat sipariş düzeyi ise 101,7’den 79,6’ya indi. Buna karşın gelecek üç aylık ihracat beklentisi 112,2’den 121,2’ye, ihracat siparişi beklentisi 109,2’den 119,7’ye yükseldi.
İthalatta birim fiyat beklentisi 22,7 puan arttı
İthalat Beklenti Endeksi’ni oluşturan dört alt göstergenin tamamı yükseldi. Gelecek üç aya ilişkin ithalat birim fiyatı beklentisi 118,5’ten 141,2’ye çıkarak 22,7 puan arttı. Gelecek üç aylık ithalat beklentisi 122,9’dan 130,1’e, mevcut kayıtlı ithalat sipariş düzeyi 86,9’dan 97,4’e ve son üç aylık ithalat sipariş düzeyi 82,6’dan 93,0’a yükseldi.
Firmaların dış ticaret gündeminde maliyetler öne çıktı
İhracatçıların yüzde 37,5’i yılın son çeyreğinde ihracat artışı beklerken yüzde 17,4’ü düşüş, yüzde 42’si değişim olmayacağını öngördü. Gelecek üç ayda sipariş artışı bekleyenlerin oranı yüzde 33,7, azalış bekleyenlerin oranı yüzde 18,4 oldu. Mevcut siparişlerini mevsim normallerinin altında görenlerin oranı yüzde 35,9, normal seviyede görenlerin oranı yüzde 58,1, üzerinde görenlerin oranı yüzde 5,3 olarak kaydedildi. Son üç ayda siparişlerin azaldığını belirtenlerin oranı yüzde 33,0, arttığını belirtenlerin oranı yüzde 24,7 oldu.
İhracatçıların en önemli sorunu yüzde 85,6 ile lojistik maliyetleri olurken bunu yüzde 82,5 ile finansman maliyetleri ve yüzde 78,6 ile döviz kurlarının olumsuz etkisi izledi. Hammadde ve ara malı fiyatlarını sorun olarak gösterenlerin oranı yüzde 76,3, enerji maliyetlerini belirtenlerin oranı yüzde 75,3 oldu. Rekabetçi fiyat sunamama yüzde 63,7, ihracat pazarlarında talep düşüklüğü yüzde 51,3 oranında dile getirildi.
Ankete 1.228 firma katıldı
İthalatçı firmaların yüzde 60,1’i yurt içinde üretim bulunmamasını, yüzde 46,5’i üretim miktarının yetersizliğini, yüzde 43,2’si yurt içi fiyatların yüksekliğini ithalat nedenleri arasında gösterdi. Yurt içi ürün kalitesini yetersiz bulanların oranı yüzde 37,9, ortaklık yapısını neden gösterenlerin oranı yüzde 20,4 oldu.
1-16 Eylül 2026 tarihleri arasında yürütülen çalışmada 1.562 firmaya form gönderildi; 1.228 firma yanıt verdi ve katılım oranı yüzde 78,6 oldu. Katılımcılar, 2025 Eylül ayı itibarıyla yıllıklandırılmış verilere göre Türkiye’nin ihracatının yüzde 45,6’sını, ithalatının yüzde 53,8’ini temsil etti. Firmaların yüzde 22,4’ü yalnızca ihracat, yüzde 15,7’si yalnızca ithalat yaparken yüzde 61,9’u her iki faaliyeti de yürüttü.
