Türkiye’de geniş para arzı M3’ün yıllık büyüme hızı eylül ayında önceki döneme kıyasla 2,1 puan düşerek yüzde 30,1 seviyesine indi. En dar para tanımı M1’deki yıllık artış da 7,7 puanlık gerilemeyle yüzde 31,6 olarak kaydedildi.
Para arzı büyüklükleri
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre, eylül ayı sonunda M3 para arzı 32 trilyon 817 milyar 438 milyon lira oldu. Aynı tarihte M2 para arzı 29 trilyon 912 milyar 192 milyon lira, M1 para arzı ise 11 trilyon 633 milyar 96 milyon lira olarak gerçekleşti.
Kredi artışında ivme kaybı
Parasal sektörün hanehalkına kullandırdığı kredilerin yıllık büyüme oranı 1,0 puan gerileyerek yüzde 36,8’e düştü. Finansal olmayan kuruluşlara sağlanan kredilerdeki yıllık artış da 0,5 puan azalarak yüzde 34,2 oldu.
Vadeli mevduatlar büyümeyi destekledi
M3’ün yıllık büyümesine en yüksek katkıyı vadeli mevduatlar verdi. Yüzde 30,1’lik yıllık artışa vadeli mevduatların katkısı 16,8 puan, vadesiz mevduatların katkısı ise 9,8 puan olarak hesaplandı. Diğer bileşenlerin katkısı sınırlı düzeyde kaldı.
Aylık veriler, M3 para arzının eylülde önceki aya göre 322 milyar lira yükseldiğini gösterdi. Yüzde 1,0’lık aylık artışta vadeli mevduatlar 507 milyar liralık yükselişle 1,6 puan pozitif katkı yaptı. Para piyasası fonları ise 634 milyar liralık gerilemeyle büyümeyi 2 puan aşağı çekti.
Aynı ay M1 para arzı 178 milyar lira arttı. Bu yükselişin temel kaynağı vadesiz TL mevduatlar oldu.
M3 büyümesine sektörlerin katkısı
M3’teki yıllık büyümenin kaynakları incelendiğinde, özel sektörden alacaklar 26,6 puanla en yüksek katkıyı sağladı. Diğer katkılar şöyle sıralandı:
- Genel yönetimden alacaklar: 4,2 puan
- Banka dışı finansal kuruluşlardan alacaklar: 1,3 puan
- Net dış varlıklar: 0,7 puan
Diğer kalemler (net) ise yıllık büyümeyi 2,7 puan aşağı çekti.
Aylık büyümede de özel sektörden alacaklar 0,9 puanla en büyük katkıyı verdi. Genel yönetimden alacaklar 0,1 puan, banka dışı finansal kuruluşlardan alacaklar 0,04 puan ve net dış varlıklar 0,02 puan katkı sundu. Diğer kalemler (net) aylık büyümeyi 0,1 puan azalttı.
