IEA Başkanı Fatih Birol, Antalya’da düzenlenen COP31 basın toplantısında kalkınma bankalarının gelişmekte olan ülkelere temiz enerji dönüşümünde yeterli finansman sağlamadığını söyledi. Birol, zirveden elektrifikasyonu destekleyen olumlu bir karar çıkmasını beklediğini belirtti.
Kalkınma bankalarına temiz enerji finansmanı eleştirisi
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31 kapsamında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Fatih Birol, uluslararası kalkınma bankalarının temiz enerji yatırımlarına sunduğu desteği değerlendirdi.
Gelişmekte olan ülkelerin enerji dönüşümünde ihtiyaç duyduğu desteği alamadığını ifade eden Birol, “Uluslararası kalkınma bankalarının, buna Dünya Bankası’nın geçmişteki performansı da dahil olmak üzere, gelişmekte olan ülkelere temiz enerjiye geçiş yolundaki yardımlarında sınıfı geçemediklerini düşünüyorum” dedi.
Mevcut görünümün olumlu yönde değişmeye başladığını kaydeden Birol, Türkiye’deki şirketlerin enerji dönüşümüne yönelik çalışmalarında doğru yönde ilerleme gördüğünü ve bundan memnuniyet duyduğunu söyledi.
Yenilenebilir enerji kapasitesinde yüzde 79 pay
Küresel enerji sistemindeki değişimin yalnızca iklim politikalarıyla açıklanamayacağını belirten Birol, yenilenebilir enerji yatırımlarındaki hızlanmaya dikkat çekti. Birol’un verdiği bilgiye göre 2026 yılında dünya genelinde devreye alınan yeni elektrik üretim kapasitesinin yüzde 79’unu yenilenebilir enerji kaynakları oluşturdu.
IEA modellemelerine göre mevcut politikaların devam etmesi durumunda enerji kaynaklı yıllık emisyonlar yaklaşık 38 milyar tondan 30 milyar tona düşebilir. Birol, bu süreçte elektrifikasyonun kritik bir rol üstleneceğini vurguladı.
Türkiye’nin 2035 elektrifikasyon hedefi
Türkiye’nin COP31 kapsamında gündeme getirdiği hedeflerden birinin, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035 yılına kadar yüzde 35’e yükseltmek olduğunu aktaran Birol, hedefin mümkün olduğunca çok ülke tarafından kabul edilmesinin istendiğini belirtti.
Bu hedefin COP31’in nihai karar metninde mi yoksa eylem planında mı bulunacağının henüz kesinleşmediğini dile getiren Birol, son haftalarda hükümet temsilcileriyle yaptığı görüşmelerin ardından Antalya’dan olumlu sonuç çıkacağı konusunda umutlu olduğunu ifade etti.
Enerji güvenliği ile iklim hedefleri yakınlaşıyor
Enerji güvenliği ve iklim politikalarının uzun süre birbirine alternatif görüldüğünü hatırlatan Birol, son dönemde bu yaklaşımın değiştiğini söyledi. İran savaşı sonrasındaki gelişmelerin iki alan arasındaki ortak zemini güçlendirdiğini belirten Birol, “İlk defa yıllardan beri, enerji güvenliği için iyi olan şeyler, iklim için iyi olan şeylerle hemen hemen tamamıyla örtüşüyor” ifadelerini kullandı.
COP31’in bu açıdan önemli bir fırsat sunduğunu belirten Birol, zirveden beklentisini “Daha fazla enerji, daha az emisyon” sözleriyle özetledi.
Elektrifikasyon petrol ve doğal gaz talebini değiştirebilir
Elektrifikasyonun petrol ve doğal gaz piyasalarında önemli sonuçlar doğurabileceğini belirten Birol, elektrikli araçların yaygınlaşmasına işaret etti. Beş yıl önce otomobillerin yalnızca yüzde 5’inin elektrikli olduğunu anımsatan Birol, IEA verilerine göre bu yıl elektrikli araçların payının üçte bire yükseldiğini açıkladı.
Elektrikli araç kullanımındaki artışın petrol piyasalarını, ısı pompalarının geleneksel ısıtma sistemlerinin yerini almasının ise doğal gaz piyasalarını etkileyebileceğini kaydeden Birol, Brezilya’nın COP30 kapsamında gündeme getirdiği fosil yakıtlardan uzaklaşma çalışmalarının da elektrifikasyonun hızlanmasıyla destekleneceğini söyledi.
IEA raporu 19 Kasım’da yayımlanacak
Toplantıda IEA’nın 19 Kasım’da yayımlanması planlanan yeni raporu da ele alındı. Raporda net sıfır emisyon senaryosunun yer alıp almayacağı sorusunu yanıtlayan Birol, kurumun 33 tam üye ülkesinin farklı enerji politikaları ve öncelikleri bulunduğunu hatırlattı.
Raporun içeriğinin yayımlandığında görülebileceğini belirten Birol, IEA’nın çalışmalarında temel ilkelerine bağlı kaldığını ve üye ülkelerin taleplerine yanıt vermeyi sürdüreceğini söyledi.
Birol, COP31’e devlet ve hükümet başkanları düzeyindeki yüksek katılımı da değerlendirdi. Son iki yılda iklim değişikliğine yönelik ilginin azaldığı bir dönem yaşandığını ifade eden Birol, Antalya’daki yoğun katılımın farklı bir eğilimin işareti olabileceğini dile getirdi.