Türkiye ayakkabı sanayisinde ihracat, istihdam ve üretimdeki gerileme sürerken TASD Başkanı Berke İçten, sektörün toparlanması için dört maddelik destek paketi çağrısı yaptı.
İhracat yarı yarıya geriledi
İçten’in verdiği bilgilere göre ayakkabı ihracatı 2022’deki 377 milyon çiftten 2025’te 187 milyon çifte indi. İhracat geliri de aynı dönemde 1,3 milyar dolardan 1 milyar dolara geriledi.
Ayakkabı ithalatı ise 43 milyon çiftten 76 milyon çifte çıktı. Bu ürünler için ödenen döviz 960 milyon dolardan 1,7 milyar dolara yükseldi. Dört-beş yıl önce 550 milyon dolar dış ticaret fazlası veren sektör, bugün 700 milyon dolar cari açık verir konuma geldi. İstihdam da 350 binden 200 bine düştü.
İhracattaki düşüş dördüncü yılına girdi
Ticaret Bakanlığının aldığı tedbirlerin ithalat artışını sınırladığını belirten İçten, bu yılın Ocak-Ağustos döneminde ayakkabı ithalatının adet bazında yüzde 25,2, değer bazında yüzde 14,8 azaldığını açıkladı.
Ancak ihracat tarafındaki zayıflama devam etti. Aynı dönemde ihracat adet olarak yüzde 28,2, değer olarak yüzde 11,3 geriledi. Türkiye, miktar bakımından ayakkabı üretiminde 6’ncı sıradan 10’uncu sıraya indi.
İçten, sektörün değer bazında 2 milyar dolarlık ihracat kapasitesine ulaşabileceğini, ancak 2025’in en fazla 900 milyon dolarlık ihracatla tamamlanabileceğini söyledi.
Sektörün dört destek talebi
Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği Başkanı Berke İçten, rekabet gücünün yeniden kazanılması amacıyla ekonomi yönetiminden şu adımları istedi:
- Ayakkabı üretiminde kullanılan hammadde ve yan sanayi ürünlerindeki ithalat vergilerinin sıfırlanması.
- Emek yoğun sektörlere sağlanan 3 bin 500 liralık istihdam desteğinin 6 bin liraya yükseltilmesi ve istihdamı koruma şartının kaldırılması.
- Döviz dönüşüm desteğinin ayakkabı sektörü için yüzde 10 seviyesine çıkarılması.
- Kayıt dışı üretime karşı daha etkili mücadele yürütülmesi.
İçten, kayıt dışı üretimin yıllık 200 milyon çiftlik kapasiteye ulaştığını ve bunun kamuya her yıl en az 1 milyar dolarlık vergi ve prim kaybı oluşturduğunu savundu.
Sanayicinin beklentisi uygulamada karşılık bulmuyor
İstanbul Sanayi Odası Başkanı Erdal Bahçıvan, sanayicilerin taleplerinin yeni Orta Vadeli Program’da kısmen yer almasının umut verici olduğunu, ancak uygulama aşamasında sorunların sürdüğünü belirtti.
Bahçıvan, özellikle döviz dönüşüm desteğinde masa başında alınan kararlarla sahadaki uygulama arasında ciddi farklılıklar bulunduğunu ifade ederek, mevcut şartlarda sanayicinin umudunu ve mutluluğunu yitirdiğini söyledi.
Ticaret Bakan Yardımcısı Özgür Volkan Ağar ise ayakkabı sektörünün tasarım, markalaşma, dijitalleşme, yüksek katma değerli üretim ve pazar çeşitlendirme alanlarında önemli bir potansiyel taşıdığını belirtti. Ağar, Bakanlığın sektörün rekabetçiliğini ve ihracatçıların yeni pazarlara ulaşmasını desteklemeye devam edeceğini söyledi.
AYMOD’da 15 binin üzerinde ziyaretçi hedefleniyor
TASD’nin düzenlediği AYMOD Uluslararası Ayakkabı Moda Fuarı, 7-10 Ekim tarihleri arasında İstanbul’da yapılıyor. Resmi fuar bilgilerine göre etkinlikte 250’nin üzerinde katılımcı firma ile 750’nin üzerinde marka bulunuyor. Fuar için 15 binin üzerinde ziyaretçi bekleniyor.
Organizasyonda yabancı alıcılarla Türk ayakkabı üreticileri arasında B2B görüşmeleri düzenleniyor. TASD, 50 ülkeden 500’ün üzerinde nitelikli alıcıyı fuara getirmeyi hedefliyor.
