BIST 100’de 11.000 puan için gözler ekim enflasyonunda

Borsa İstanbul’da BIST 100 Endeksi’nin 11.000 puan üzerindeki seyrini koruyup koruyamayacağı, saat 10.00’da açıklanacak ekim ayı enflasyon verisine bağlı olacak. Endeks dün % 1,88 artışla 10.961 puana yükseldi.

Küresel piyasalarda temkinli görünüm

Küresel piyasalarda ABD ara seçimleri, Apple’ın bilanço sonrası zayıf kârlılık sinyali ve İran diplomasisinin ardından sert gerileyen petrol fiyatları izleniyor. Asya borsalarında teknoloji hisselerindeki satış sürerken ABD vadeli endeksleri yataya yakın hareket ediyor.

MSCI Asya-Pasifik endeksi Japonya hariç bu sabah yaklaşık % 0,9 düşüyor. Kore ve Tayvan piyasalarındaki baskıda yarı iletken şirketlerine yönelik satışlar etkili oldu. Apple’ın bellek maliyetlerine dikkat çekmesi ve AMD bilançosu öncesinde pozisyonların azaltılması, çip hisselerindeki gerilemeyi hızlandırdı.

Merkez bankalarından para politikası adımları

Çin Merkez Bankası, döviz mevduatları için zorunlu karşılık oranını 15 Kasım’dan itibaren % 4’ten % 6’ya çıkaracak. Adımın amacı finansal sistemdeki döviz likiditesini azaltarak yuanı desteklemek. Buna karşın offshore dolar/yuan yaklaşık 6,66 seviyesinde bulunuyor.

Avustralya Merkez Bankası da beklentiler doğrultusunda politika faizini 25 baz puan yükselterek % 4,85’e taşıdı. Bu oran son 18 yılın en yüksek seviyesi olurken, 2026 yılındaki beşinci faiz artırımı gerçekleşti.

ABD tahvilleri ve seçim senaryoları

ABD 10 yıllık tahvil faizi sınırlı yükseliyor. Güçlü imalat verisi ve seçimlerin ardından bütçe açığının büyüyebileceği beklentisi, faizlerin aşağı yönlü hareketini sınırlıyor. ABD ISM imalat endeksi ekimde 54,5’ten 55,5’e çıktı. Üretim alt endeksi ise 59 ile Kasım 2021’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Girdi fiyatları endeksinin 75,2 ile yüksek kalması, Fed açısından güçlü büyüme ile devam eden enflasyon baskısının aynı anda sürdüğüne işaret ediyor.

ABD’de bugün yapılacak ara seçimlerde anketler, Demokratların Temsilciler Meclisini kazanma ihtimalinin arttığını gösteriyor. Senato yarışı ise daha belirsiz. Piyasaların izlediği başlıca senaryolar şöyle:

• Demokratların iki kanadı da kazanması, Trump yönetiminin vergi, tarife ve bütçe politikalarını uygulamasını zorlaştırabilir. İlk tepki tahvil faizlerinde düşüş ve dolarda zayıflama olabilir.
• Kongrenin bölünmesi, kapsamlı bütçe paketleri ile yeni vergi düzenlemelerini güçleştirirken hisse senetleri açısından daha öngörülebilir bir ortam oluşturabilir.
• Cumhuriyetçilerin Kongreyi koruması, vergi indirimleri ve yüksek bütçe açığı beklentisini güçlendirebilir. Bu durumda uzun vadeli tahvil faizleri yukarı tepki verebilir.

Sonuçların kesinleşmesi, eyaletlerdeki oy sayım hızına bağlı olarak çarşamba sabahına veya daha ileri bir tarihe kalabilir. Bu nedenle vadeli piyasalarda gece saatlerinde oynaklığın artması beklenebilir.

Petrolde diplomasi kaynaklı sert düşüş

Brent petrol, dün % 7’den fazla gerilemesinin ardından bu sabah yaklaşık 104,7 dolar seviyesinde dengelendi. İran ile Katar arasındaki temasların ABD–İran savaşını sona erdirebileceği ve Hürmüz Boğazı’ndaki petrol akışını normale döndürebileceği beklentisi düşüşte belirleyici oldu.

Ancak ABD’nin İran’ın Keşm Adası’na saldırdığı yönündeki haberler, diplomatik sürecin henüz kalıcı bir anlaşmaya dönüşmediğini gösteriyor. Bu nedenle petroldeki gerilemenin tamamını kalıcı bir arz rahatlaması olarak değerlendirmek mümkün görünmüyor.

Türkiye sanayisi yılın son çeyreğine zayıf başladı

İSO Türkiye İmalat PMI, ekimde 47,9’dan 47,3’e geriledi. Hazirandan bu yana en düşük seviyeye inen endeks, imalat sektöründeki daralmanın 31’inci aya taşındığını gösterdi. On sektörün yalnızca birinde üretim artışı görülmesi, zayıflığın belirli alanlarla sınırlı kalmadığına işaret ediyor.

Yeni siparişlerdeki düşüş hızlanırken maliyet baskıları da güçlü kaldı. İç talep koşulları zayıf seyretti, ihracat siparişlerinde ivme kaybı devam etti. Üretimdeki gerileme son dört ayın en yüksek hızına ulaşırken şirketler siparişlerdeki zayıflığa üretimi azaltıp stokları sınırlayarak karşılık verdi.

Ham madde, petrol, kur ve tedarik kaynaklı maliyetler yükseldi; firmalar da nihai ürün fiyatlarını artırdı. İstihdamdaki düşüş sürse de gerileme hızı hazirandan bu yana en düşük düzeyde gerçekleşti. Bu durum şirketlerin iş gücünü tamamen kaybetmek istemediğini gösterebilir; ancak henüz istihdamda toparlanma anlamına gelmiyor.

PMI verisi şirket kârlılıkları için ne söylüyor?

Sanayideki sorun, geçici bir üretim dalgalanmasının ötesine geçiyor. İç talep, dış rekabet, finansman koşulları ve maliyet yapısı aynı anda şirketlerin faaliyetlerini sınırlıyor olabilir.

Üretim ile fiyat göstergelerinin ayrışması raporun en kritik noktası olarak öne çıkıyor. Talep zayıflarken maliyet baskısının güçlü kalması şirketler açısından üç sonuç doğurabilir:

• Marj baskısı: Özellikle makine ve metal ürünlerinde girdi maliyetleri yükselirken satış fiyatlarındaki artışın yavaşlaması, maliyetlerin müşteriye aynı hızda yansıtılamadığını ve faaliyet kâr marjlarının baskılanabileceğini gösteriyor.
• İşletme sermayesi ihtiyacı: Yüksek maliyetli stokların finansmanı, tahsilat sürelerinin yönetimi ve üretimin sürdürülmesi daha fazla nakit gerektirebilir. Yüksek finansman maliyetleri net kârlılık üzerindeki baskıyı artırabilir.
• Yatırımların ertelenmesi: Yeni siparişlerdeki zayıflık sürerse kapasite artışı ve yeni istihdam kararları gecikebilir.

Para politikası açısından tablo ikili bir görünüm sunuyor. 47,3’e gerileyen PMI, zayıflayan talep ve üretim ekonomik aktivitenin soğuduğuna, talep kaynaklı enflasyon baskısının zamanla azalabileceğine işaret ediyor. Buna karşılık maliyet enflasyonu güçlü kalıyor.

Gıda sektöründe girdi fiyatları endeksinin eylüldeki 64,0 seviyesinden ekimde 70,6’ya yükselmesi dikkat çekti. Elektrikli ve elektronik ürünlerde satış fiyatı artışlarının Şubat 2024’ten bu yana en yüksek hızına çıkması da maliyet geçişkenliğinin sürdüğünü ortaya koydu.

Gözler saat 10.00’daki enflasyon açıklamasında

TÜİK, ekim ayı TÜFE ve Yİ-ÜFE verilerini açıklayacak. Piyasa beklentileri ankete göre farklılaşsa da ağırlıklı tahminler şu seviyelerde bulunuyor:

Manşet verinin yanı sıra gıda, kira, hizmet enflasyonu ve mevsimsellikten arındırılmış ana eğilim yakından takip edilecek. Hizmet enflasyonunun yüksek kalması halinde yıllık orandaki gerileme, TCMB açısından tek başına yeterli olmayacak.

Enflasyonun beklentilerin altında kalması durumunda BIST100 Endeksi’nde 11.000–11.025 bölgesinin aşılması ve 11.100–11.165 bandına doğru hareket mümkün. Beklentinin üzerindeki bir veri ise dünkü yükselişin geri verilmesine ve ilk etapta 10.800 seviyesinin test edilmesine yol açabilir.