Avrupa’daki merkez bankaları, altın rezervlerinin bulunduğu merkezleri yeniden değerlendirirken fiziksel taşıma maliyetleri, likidite ihtiyacı ve jeopolitik riskler öne çıkıyor. Ancak bu adımlar, ülkelerin toplam altın varlığını artırmaktan çok mevcut rezervleri daha erişilebilir ve farklı merkezlere dağılmış hale getirmeyi amaçlıyor.
Taşıma maliyetleri ve jeopolitik riskler etkili oluyor
Altının fiziksel olarak taşınması yüksek lojistik ve sigorta giderleri doğuruyor. Bu nedenle merkez bankaları, büyük miktarlardaki külçeleri sınırlar arasında taşımak yerine takas, alım-satım ve piyasa altyapıları üzerinden yapılan işlemlere daha fazla yöneliyor. Bu yöntemler hem maliyetleri hem de taşıma risklerini azaltabiliyor.
Rusya’ya 2022’de uygulanan geniş kapsamlı Batı yaptırımları sonrasında çok sayıda Rus varlığının dondurulması, merkez bankalarının yurt dışında tutulan rezervlere yönelik risk değerlendirmelerini de daha önemli hale getirdi.
Yine de Avrupa’daki altın rezervlerinin yeniden dağıtımının doğrudan Rusya yaptırımlarına verilen bir yanıt olduğu söylenemiyor. Her merkez bankasının bu yöndeki gerekçesi birbirinden farklılık gösteriyor.
ABD ile gerilim rezerv tercihlerini etkiliyor
ABD ve Avrupa arasındaki ticaret gerilimleri, tarifeler ve karşı önlemler ise şirketlerle hükümetleri Atlantik ötesindeki ekonomik bağımlılıktan doğan riskleri yeniden gözden geçirmeye itti.
Avrupa Komisyonunun Ticaret ve Ekonomik Güvenlik Genel Müdürlüğü verilerine göre, AB’nin ABD’ye ihracatı 2026’nın ilk çeyreğinde 2025’in aynı dönemine kıyasla yüzde 30,4 geriledi.
Bazı değerlendirmelerde Hollanda’nın altın rezervlerini Kuzey Amerika’dan Londra’ya taşımasının ABD tarifelerine karşı bir misilleme olduğu ileri sürüldü. Ancak bu görüşü doğrulayan herhangi bir kanıt bulunmadığı belirtildi.
Fiziksel taşıma yeni altın talebi oluşturmuyor
Merkez bankalarının altına ilgisi son yıllarda belirgin biçimde arttı. Herhangi bir devletin ya da finansal kuruluşun yükümlülüğü sayılmayan altın, merkez bankaları bakımından önemli bir rezerv varlığı kabul ediliyor.
Dünya Altın Konseyine göre merkez bankaları 2025’te 863 ton, 2026’nın ikinci çeyreğinde ise 289 ton altın satın aldı. Rezerv yöneticilerinin yaklaşık 10’da 9’u, merkez bankalarının altın varlıklarının önümüzdeki 12 ay içinde artacağını öngördüğünü ifade etti.
Ancak mevcut rezervlerin bir ülke ya da şehirden başka bir ülke veya şehre aktarılması, yeni altın alınmasıyla aynı anlama gelmiyor.
Hollanda’nın New York’tan Londra’ya altın göndermesi, sahip olunan toplam miktarı yükseltmediği için ilave talep yaratmıyor. Fransa’nın gerçekleştirdiği işlemler de ülkenin toplam altın rezervini artırmadı.
Fiyatları belirleyen ana unsur küresel alımlar
Altın fiyatlarını destekleyen temel faktör, külçelerin hangi kasada saklandığından ziyade merkez bankalarının dünya genelinde altın rezervlerini büyütme eğilimi olarak öne çıkıyor.
Öte yandan resmi rezervlerde altının değer kazanması, fiziksel altın miktarının da aynı oranda arttığını göstermiyor. Fiyatlardaki yükseliş, elde tutulan miktar büyük ölçüde değişmese bile avro bölgesindeki resmi rezervlerin muhasebe değerini önemli ölçüde artırabiliyor.
Bu nedenle Avrupa’da yaşanan son gelişmeler, altından vazgeçişten çok rezervlerin daha likit, ulaşılabilir ve çeşitli merkezlere yayılmış biçimde yönetilmesine yönelik stratejik bir yeniden yapılanma olarak değerlendiriliyor.
