Bulgaristan Cumhurbaşkanı İliyana Yotova, Karadeniz’de deniz güvenliğinin ağırlaşan koşullarına karşı NATO’nun bölgedeki katkısını artırmasını istedi ve Türkiye ile Romanya’yla acil görüşme çağrısı yaptı.
Gündemin nedeni 6 Ekim’deki saldırılar
Ulusal Güvenlik Danışma Konseyi, 6 Ekim’de Bulgaristan açıklarında düzenlenen drone saldırılarının ardından olağanüstü toplandı. Türk sahipli olduğu söylenen bir gemi battı, bir diğer gemi ağır hasar gördü; batan geminin 10 kişilik mürettebatının tamamı hayatını kaybetti.
Konsey kararına göre Bulgaristan, Türkiye ve Romanya’yla ortak hareket etmek için girişimde bulunacak. Yotova, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşın Karadeniz’deki güvenlik şartlarını ciddi şekilde kötüleştirdiğini belirterek üç ülke arasında acil temas kurulmasını istedi.
Gözetleme ve kıyı savunması güçlendirilecek
Sofia Globe’un aktardığına göre Bulgaristan mevcut güvenlik önlemlerini sürdürecek ve kritik altyapının korunmasına yönelik mevzuat değişikliklerini değerlendirecek. Deniz gözetleme kapasitesinin artırılması, keşif ve izleme çalışmalarında insansız hava araçlarının kullanılması ve silahlı kuvvetlerin modernizasyonunun hızlandırılması da öneriler arasında yer aldı.
NATO ve Avrupa Birliği işbirliğiyle drone’ları fiziksel olarak etkisiz hale getirebilen sistemlerin tedariki gündeme gelirken; hava ve deniz gözetleme araçlarının çoğaltılması, kıyı savunmasının güçlendirilmesi ve ilave anti-drone sistemlerinin konuşlandırılması planlanıyor. Yotova, bu adımların Montrö Sözleşmesi’ni ihlal etmediğini savundu.
AB ve bölgesel işbirliği önerileri
Yotova, NATO’nun Doğu Kalkanı (Eastern Shield) faaliyetleri kapsamında müttefiklerin Karadeniz güvenliğine katkısının artırılmasını talep edebileceklerini söyledi. Bulgaristan ayrıca AB’ye, serbest ve güvenli seyrüseferi sağlayacak yeni bir çerçeve mekanizma önerecek; Avrupa Birliği Uydu Merkezi’nin tehdit takibi imkanlarından ve çevresel risklerde AB Sivil Koruma Mekanizması’ndan yararlanılmasını isteyecek.
Üç ülkenin ticari gemilere yönelik saldırıları önlemek ve deniz taşımacılığını güvenceye almak için ortak adımlar atması gerektiğini belirten Yotova, Bulgaristan’ın Rusya, Ukrayna, Türkiye, Romanya ve Gürcistan’la bölgesel güvenlik uzlaşısında aktif rol alması gerektiğini ifade etti. Türkiye, Romanya ve Bulgaristan’ın 2024’te kurduğu Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu da mevcut askeri işbirliği mekanizması olarak öne çıkıyor.
Bulgaristan’ın konuyu 15-16 Ekim’deki Avrupa Birliği zirvesine taşıması planlanıyor. Yotova ayrıca Birleşmiş Milletler bünyesindeki Uluslararası Denizcilik Örgütü’nden (IMO) Karadeniz’deki olayların teknik ve hukuki açıdan incelenmesini ve seyrüsefer özgürlüğü ile güvenliğini sağlayacak bir karar alınmasını talep ediyor.
