Küresel piyasalarda satış baskısı, Fed’in ilave faiz artırabileceği beklentisi ile yapay zekâ şirketlerinin yüksek değerlemelerine dair kaygıların aynı anda güçlenmesiyle derinleşti.
Güvenli liman talebi arttı
Merkez bankalarının enflasyonla mücadelesi sürerken, yapay zekâ ve teknoloji sektöründeki gelişmeler piyasa fiyatlamalarını daha karmaşık hale getiriyor. Yatırımcılar, yapay zekâ yatırımlarının sürdürülebilirliğini, yüksek piyasa değerlemelerini ve harcamaların kâra dönüşme süresini yeniden sorguluyor.
Riskli varlıklardan uzaklaşan yatırımcıların dolar ve ABD tahvillerine yönelmesiyle, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi dün yüzde 5,11’e kadar yükselmesinin ardından bugün 10 baz puan düşerek yüzde 5,01’e geriledi.
Teknoloji hisselerinde sert kayıplar
ABD’li çip üreticisi Nvidia’nın güçlü finansal sonuçlarına rağmen teknoloji hisselerindeki satışların sürmesi, piyasaların mevcut bilançolardan çok şirketlerin gelecekteki büyüme potansiyeli ve değerlemelerine odaklandığını gösterdi.
Avrupa borsaları güne düşüşle başlarken, bir önceki gün yükselen yapay zekâ bağlantılı hisselerde belirgin kayıplar görüldü. Hollanda merkezli ASML’nin hisseleri yüzde 4,7, Fransa merkezli Soitec’in hisseleri ise yüzde 8 geriledi.
Satış dalgası Asya piyasalarına da yayıldı. Güney Kore’de yarı iletken ve çip hisselerindeki kayıplar yüzde 10’a yaklaşırken, yapay zekâya yüksek maruziyeti bulunan Japonya merkezli SoftBank Group Corp’un hisseleri yüzde 14,5 düştü.
| Piyasa | Değişim |
|---|---|
| Güney Kore Kospi | Yüzde 5,2 düşüş |
| Japonya Nikkei 225 | Yüzde 4,8 düşüş |
| Çin Şanghay bileşik | Yüzde 1,2 düşüş |
| Hong Kong Hang Seng | Yüzde 1,9 düşüş |
| Tayvan Teknoloji Endeksi | Haftalık yüzde 17,2 düşüş |
Satış dalgasının üç temel nedeni
Aracı kurum Araştırma Genel Müdür Yardımcısı Cemal Demirtaş, küresel piyasalardaki baskının yüksek faizler, jeopolitik riskler ve yapay zekâ-teknoloji sektöründeki soru işaretlerinin birleşiminden kaynaklandığını belirtti.
Demirtaş, küresel faizlerin bir süre daha yüksek kalacağı beklentisinin dolara talebi artırdığını ve bunun hisse senetleri üzerinde baskı oluşturduğunu söyledi. Fed’in 25 baz puanlık faiz artırımı ihtimalinin yanı sıra Japonya’dan da faiz artırımı gelebileceği beklentisinin sıkılaşma havasını güçlendirdiğini ifade etti.
Orta Doğu’daki jeopolitik risklere de işaret eden Demirtaş, “Petrol fiyatlarının yarattığı baskı da hem enflasyonu yüksek tutuyor hem de faizlerin yüksek kalmasına sebep oluyor. Enflasyon beklentileri faizleri tetikliyor. Yüksek faiz ve enflasyon ortamında zaman zaman altından çıkış görülebiliyor.” dedi.
Anthropic’in tarihin en büyük halka arzını gerçekleştirmesinin ardından sermayenin bir bölümünün buraya yönelmesinin teknoloji ve yapay zekâ hisselerinde baskı yarattığını aktaran Demirtaş, sektörün yüksek büyüme beklentilerinin yeniden değerlendirildiğini belirtti.
ABD seçimlerinin ardından Demokratların Senato’da çoğunluğu almasıyla veri merkezlerine yönelik muhalefetin gündeme geldiğini söyleyen Demirtaş, “Yapay zekâ yatırımları yavaşlayacak mı ve yapılan harcamalar karşılığını verecek mi?” sorularının risk algısını bozduğunu kaydetti.
Demirtaş, değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı: “Negatiflikler vardı ama üçü bir araya gelince ayı piyasası içerisinde bugün ekstra bir yoğunluk oldu. ABD, Rusya ve Çin buluşmasından büyük kararlar çıkmasa da diyalog yönünde adım atılması önemliydi. Görüşmedeki en somut başlık, petrol fiyatlarına dair rahatsızlık ve rafineri kapasitelerinin artırılması oldu. Rafineri oranlarının artmasıyla petrol fiyatlarında düşüş eğilimi başlarsa enflasyon baskısı hafifleyebilir ve Fed dahil küresel merkez bankalarının faiz artırım döngüsünün sonuna yaklaşıldığı görülebilir. Buna karşın kısa vadede ABD’de faiz artışlarının 25 baz puan yerine 50 baz puan olup olmayacağına dair soru işaretleri sürüyor. Küresel piyasaların bu sıkılaşma ve uyum döngüsünü tam olarak sindirmesinin 2027’nin ikinci yarısını bulabileceği öngörülüyor, piyasaların bu süreçte kendi iç dinamiklerine göre de hareket etmesi bekleniyor.”
Çin talebindeki düşüş veri merkezlerini etkiliyor
Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz, ABD Kongresi ara seçimlerinde Demokratların Senatonun ardından Temsilciler Meclisi’nde de çoğunluğu Cumhuriyetçilerden almasının, veri merkezi yatırımlarına yönelik endişeleri artırdığını söyledi.
Kaymaz, arazi ve elektrik şebekesi tahsisiyle çeşitli çevre izinlerinin veri merkezi inşaatlarını geciktirebileceği veya azaltabileceği beklentisinin satış baskısını güçlendirdiğini belirtti. Yüksek faizlerin yeni yatırımlar ve veri merkezi genişlemeleri için borçlanma maliyetini artırdığını ifade etti.
Nvidia’nın istifa eden eski üst yönetici (CEO) Jensen Huang nedeniyle ABD’nin Çin’e yönelik yaptırımlarının ağırlaştığını aktaran Kaymaz, geçmişte Asya üzerinden Çin’e yasa dışı yollarla 40-50 milyar dolar civarında Nvidia rafının ulaştığını ve bunun yaptırımların delindiğini gösterdiğini söyledi.
Kaymaz, “Tencent ve Alibaba gibi şirketlerin artık uzaktan dahi olsa Amerikan sunucularına erişememesi, Güneydoğu Asya’da Çin sermayesiyle inşa edilen veri merkezlerinin dahi Çinlilere kullandırılmasını engelliyor. Bu durum, önemli bir talep kaynağının ortadan kalkmasına neden oluyor.” ifadelerini kullandı.
Yaptırımlar nedeniyle Alibaba’nın iki yıl boyunca yeterli çipe ulaşamayacağını belirten Kaymaz, şirketin bu nedenle kendi çip geliştirme çalışmalarını hızlandıracağını söyledi.
Kaymaz son değerlendirmesinde, “Demokratların yönetim politikaları, yüksek faizler ve özellikle ABD’nin Çin’e yönelik ağırlaşan yaptırımlarının aynı anda birleşmesi, 2028 yılından itibaren küresel veri merkezi inşaatının öngörülen hızda artmamasına yol açabilecek ciddi bir baskı oluşturmaktadır. Çin talebinin ortadan kalkması, ABD’deki veri merkezi sektörünü önemli ölçüde yavaşlatmaktadır. Bu faktörler küresel piyasalardaki satış baskısına neden olmaktadır.” dedi.
Sayfada yer alan bilgiler tavsiye niteliği taşımayıp yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırımcı profilinize uymayabilir