ABD’den Çin’e petrol taşıyan bir tankerin tek seferlik kiralama maliyeti yaklaşık 80 milyon dolara yükseldi. Bloomberg’in aktardığına göre bu tutar, standart bir SpaceX Falcon 9 roketinin yaklaşık 74 milyon dolarlık fırlatma maliyetini aşmış durumda.
Tanker navlunu 1960’lardan bu yana zirvede
Gemi komisyonculuğu şirketi Gibson’ın bu hafta açıkladığı verilere göre ABD-Çin rotasındaki maliyet, yılın başlarında benzer özelliklerdeki bir tankerin satın alınabileceği seviyeye ulaştı. Brokerlik şirketi SSY ise enflasyondan arındırıldığında navlun ücretlerinin, ilk süpertankerların 1960’larda okyanuslarda çalışmaya başlamasından bu yana en yüksek düzeye çıktığını bildirdi.
SSY’ye göre güncel fiyatlar, İran ve Irak’ın Basra Körfezi’ndeki ticari taşımacılığa saldırdığı 1980’lerdeki “tanker savaşları” dönemini de geride bıraktı. Dünyanın en büyük bağımsız petrol ticaret şirketi Vitol Group’un İcra Kurulu Başkanı Russell Hardy, katıldığı konferansta yeterli gemi bulunmadığını ve fiyatların son derece hızlı ve sert yükseldiğini söyledi.
Hürmüz Boğazı ve savaş lojistiği arzı sıkıştırıyor
İran savaşı, petrol taşımacılığındaki aksaklıkları derinleştirirken artan navlun ham petrolü alıcıya ulaşana kadar pahalılaştırıyor, rafineri marjlarını daraltıyor ve enerji fiyatları üzerindeki enflasyonist baskıyı artırıyor. Kullanılabilir tanker sayısının taşınması gereken petrol miktarının gerisinde kalması, sorunun temelini oluşturuyor.
Orta Doğulu üreticiler, ticaret akışlarının değişmesi nedeniyle petrolü Hürmüz Boğazı dışına çıkarmak ve başka gemilere aktarmak için daha fazla operasyon yapıyor. Sektör yöneticilerine göre boğazdan geçen sevkiyatların savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 80’ine ulaşması, bazı seferlere yaklaşık bir hafta ekleyen bu işlemlerin etkisini artırdı. Boş seyreden tankerlerin uygun rotalara dönmesi haftalar alabildiği için arz açığı hızlı kapanmıyor. İran’ın Çin’e petrol ihracatının fiilen durması, onarımdaki gemiler ve Husi saldırılarından kaçınmak için Afrika çevresinden geçen tankerler de kapasiteyi baskılıyor; bu rotalar seferleri binlerce mil uzatabiliyor.
ABD-Çin hattında varil başına maliyet 41 dolar
MJLF & Associates’in iş zekâsı başkanı Lauren Gallinari, piyasada geçmişte de olağanüstü dönemler görüldüğünü ancak mevcut artışın hızı, boyutu ve geneline yayılmasıyla öne çıktığını belirtti. Bu hafta ABD’den yapılan bir tanker rezervasyonunda taşıma gideri varil başına yaklaşık 41 dolar oldu; geçen yıl aynı rotadaki ortalama maliyet 4,50 dolar seviyesindeydi. Varil başına 41 dolarlık taşıma gideri, cuma günü yaklaşık 91 dolardan işlem gören West Texas Intermediate (WTI) vadeli petrol fiyatının yüzde 45’ine denk geldi. Tanker arzındaki sıkışıklık sürerse navlun artışlarının alıcılar, rafineriler ve enerji maliyetleri üzerindeki baskıyı devam ettirmesi bekleniyor.
