Takasbank, fon soruşturması kapsamında gündeme gelen iddialara yanıt vererek TPP’de borç veren veya borç alan taraf olmadığını, kendi kaynaklarından finansman sağlamadığını açıkladı.
TPP işlemlerinin işleyişi
Takasbank Para Piyasası (TPP) üzerinden belirli kişi ve kuruluşlara finansman aktarıldığı yönündeki iddialara ilişkin açıklama, Takasbank’ın sosyal medya hesabından paylaşıldı. Kurum, ilgili kanun ve mevzuat kapsamında görev yapan bir finansal altyapı kuruluşu olduğunu bildirdi.
Açıklamada, TPP’nin Takasbank tarafından kurulan ve işletilen organize bir para piyasası olduğu belirtildi. Bankalar, faktoring, finansal kiralama ve tüketici finansman şirketleri, aracı kurumlar ile sigorta ve emeklilik şirketlerinin üye olarak işlem yaptığı piyasaya yatırım fonları gibi diğer kurumlar üyeler aracılığıyla erişiyor.
Nakit fazlası bulunan üyelerin borç verdiği, nakit ihtiyacı olan üyelerin ise borçlandığı piyasada emirler, tarafların birbirini görmediği bir sistem içinde eşleşiyor. Bu nedenle hiçbir kurum karşı tarafını seçemiyor ve herhangi bir kaynağın belirli bir borçluya yönlendirilmesi mümkün olmuyor.
TPP’de yaklaşık 450 milyar TL teminat
Takasbank, TPP’deki tüm borçlanmaların teminat karşılığında gerçekleştirildiğini vurguladı. Teminatların yaklaşık yüzde 84’ünü banka teminat mektupları oluştururken bunların tamamına yakını büyük ölçekli bankalar tarafından düzenleniyor.
Teminatların kalan bölümünde altın, döviz ve devlet iç ve dış borçlanma senetleri gibi yüksek likiditeye sahip varlıklar bulunuyor. Pay senetlerinin toplam teminat içindeki oranı yüzde 1,5’in altında kalıyor ve bu payların tamamı güncel BIST30 paylarından oluşuyor.
Üyelerin limitleri dahilinde borçlanabilmesi için en az yüzde 105 oranında teminat yatırması gerekiyor. Halihazırda yaklaşık 240 milyar TL tutarındaki işlemlere karşılık yaklaşık 450 milyar TL teminat bulunuyor. Farkın, üyelerin limitlerine göre ihtiyaten yatırdığı teminatlardan kaynaklandığı belirtildi.
İlgili üyenin işlem yetkileri kısıtlandı
Açıklamaya göre kamuoyunda adı geçen üyenin TPP işlemleri piyasa kuralları çerçevesinde gerçekleşti ve Takasbank tarafından herhangi bir kaynak aktarımı yapılmadı. Söz konusu dönemde üyenin teminatları döviz, altın, DİBS ve likiditesi yüksek BIST30 paylarından oluştu; fiyatı olağan dışı artmış pay senetleri teminat olarak kabul edilmedi.
Yetkili kurumlarca tedbir kararı alınmasının ardından üyenin işlem yetkilerinin derhal kısıtlandığı bildirildi. İşsizlik Sigortası Fonu’nun doğrudan TPP üyesi olmadığı, likidite planlaması kapsamında bir aracı kurum üzerinden piyasada işlem yapabildiği kaydedildi.
Fonun belirli bir yatırım fonunu özel olarak seçerek fonlamasının prensipte ve teknik açıdan mümkün olmadığı belirtilirken, TPP’de bugüne kadar hiçbir temerrüt yaşanmadığı ve piyasaya kaynak sağlayan hiçbir kurumun zarar görmediği ifade edildi. Piyasanın olağan işleyişini sürdürdüğü aktarıldı.
TEFAS ve TLY fonu süreci
Takasbank, TEFAS’ta TLY fonuna ilişkin işlemlerin de mevzuat çerçevesinde yürütüldüğünü açıkladı. Bankanın TEFAS’ın kurucusu ve işletmecisi olduğu, yatırım fonlarının platformda işlem görme esaslarının Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından belirlendiği bildirildi.
Fonların TEFAS’a tanımlanma işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yapıldığı ve portföy yönetim şirketlerinin kurduğu, halihazırda TEFAS’ta işlem gören tüm yatırım fonları için aynı standart süreçlerin uygulandığı belirtildi.
TLY-Tera Portföy Birinci Serbest Fon’un kurucusunun TEFAS’ta işlem başvurusu üzerine, KAP’ta yayımlanan izahname tadil metninde fonun platformda işlem görebileceğine ilişkin ifadenin yer aldığı kaydedildi. Fon 7 Temmuz 2025 tarihinde işleme açıldı.
Ancak kurucunun KAP bildirimini SPK onayı almadan yaptığı gerekçesiyle, SPK’nın Takasbank’a ilettiği talimat doğrultusunda TLY fonu 1 Ağustos 2025 tarihinde TEFAS’ta alım yönlü olarak kapatıldı. Kurucunun SPK onayını almasının ardından yaptığı yeni başvuru sonrasında fon, 12 Ağustos 2025 tarihinde alım yönlü yeniden açıldı.
Açıklamada, ilgili fonun 11 ay boyunca TEFAS’ta SPK onayı olmadan işlem görmesinin söz konusu olmadığı belirtildi. SPK incelemesi sonucunda kurucuya 17 Haziran 2026 tarihinde uygulanan idari para cezasının, fon izahnamesinde 2025 yılında Kurul onayı alınmadan yapılan değişiklikle ilgili olduğu aktarıldı. Fonun 12 Ağustos 2025 tarihinden itibaren SPK onayına dayalı olarak işlem gördüğü vurgulandı.
Takasbank’tan resmi kaynak uyarısı
Takasbank, piyasalara ilişkin bilgilerin kendi resmi açıklamaları ile yetkili kurumların duyurularından takip edilmesini istedi. Kurum, yetkili makamların yürüttüğü incelemelere her türlü desteğin verildiğini ve gerçeğe aykırı bilgileri bilerek yaymayı sürdürenlere karşı yasal hakların saklı tutulduğunu bildirdi.
