MASAK, finansal hesapların üçüncü kişilerce suç faaliyetlerinde kullanılmasını önlemek amacıyla yeni bir rehber hazırladı. Rehber, şüpheli işlemlerin daha erken belirlenmesi ve gerekli durumlarda hesap kanallarının sınırlandırılmasından iş ilişkisinin sona erdirilmesine kadar uygulanabilecek tedbirleri ortaya koyuyor.
MASAK’tan kiralık hesaplarla mücadele rehberi
Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) Başkanlığı tarafından hazırlanan “Kiralık Hesaplarla Mücadele Şüpheli İşlem Bildirimi Rehberi”, kiralık hesapların suç faaliyetlerinde kullanılmasının engellenmesini, risklerin erken aşamada tespit edilmesini ve şüpheli işlem bildirimlerinin niteliğinin geliştirilmesini hedefliyor.
Finansal hesapların sahipleri dışındaki kişiler tarafından kullanılması, hesap sahibini suç gelirlerinin aktarıldığı zincirin bir parçası haline getirebiliyor. Bu kapsamda kiralık hesap değerlendirmesi; banka, ödeme ve elektronik para hesapları, ticari hesaplar, POS ve sanal POS bağlantıları, kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdindeki hesaplar ile olayın niteliğine göre diğer finansal hesap ve ödeme araçlarını kapsıyor.
Söz konusu hesaplar, özellikle dolandırıcılık ile yasa dışı bahis ve kumar faaliyetleri başta olmak üzere farklı suçların finansal ayağında kullanılabiliyor.
IBAN paylaşımıyla sınırlı değil
Hesap kullandırma yalnızca IBAN’ın paylaşılması anlamına gelmiyor. Mobil bankacılık şifreleri, banka kartı ve kart şifreleri ile tek kullanımlık doğrulama kodlarının başkasına verilmesi de hesap üzerindeki kontrolün devredilmesi olarak değerlendiriliyor.
Gerçek kişilere ait hesaplar, kiralık hesap düzeneklerinde en sık kullanılan araçlar arasında bulunuyor. Bu hesaplar için doğrudan kiralama teklifleri yapılabildiği gibi ücret veya komisyon önerileri, sosyal çevreden gelen basit ricalar ve benzeri yöntemler de kullanılabiliyor.
Hesap sahipleri hangi taleplere dikkat etmeli?
Hesap temini sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden de yapılabiliyor. Arkadaş, akraba, iş çevresi veya diğer sosyal ilişkiler aracılığıyla iletilen “Hesabına para gelsin, sen bana gönder” ya da “Kartını kısa süre kullanacağım” şeklindeki talepler, hesabın üçüncü kişilere kullandırılmasıyla sonuçlanabiliyor.
Bankalar, ödeme ve elektronik para kuruluşları, kripto varlık hizmet sağlayıcıları ve diğer yükümlüler, ilgili mevzuat uyarınca bu risklere karşı çeşitli sorumluluklar taşıyor. Amaç yalnızca kiralık hesapları ve şüpheli işlemleri belirlemek değil, finansal sistemin suç faaliyetlerinde kullanılmasını önlemek.
Yükümlülerden beklenen kontroller
Mevzuat, yükümlülere işlemin amacı hakkında yeterli bilgi edinme, müşteri faaliyetlerini sürekli izleme, müşteriyle iletişim kurma ve uygun tedbirleri uygulama sorumluluğu getiriyor. İşlemlerin yakından takip edilmesi, işlem tutarı ve sayısına limit konulması, iş ilişkisi kurulmaması veya işlemin gerçekleştirilmemesi de bu tedbirler arasında yer alıyor.
Gerekli hallerde iş ilişkisinin sona erdirilmesi, iş ilişkisinin niteliği ve amacıyla müşteri varlıkları ve fonları hakkında ek bilgi alınması, kontrollerin sayısı ve sıklığının artırılması da gündeme geliyor.
Bir hesabın kiralık hesap olduğuna dair emareler ortaya çıktığında öncelikle şüphenin niteliğini anlamaya yönelik inceleme yapılması gerekiyor. Bu süreçte müşterinin mesleği, gelir seviyesi, ekonomik veya ticari faaliyeti ile işlem hacmi karşılaştırılıyor.
İşlemlerin amacı, yoğun işlem yapılan karşı taraflar ve müşterinin bu kişilerle ilişkisi araştırılırken, gerektiğinde müşteriyle doğrudan iletişim kurularak işlemlerden haberdar olup olmadığı ve hesabı fiilen kimin kullandığı belirlenmeye çalışılıyor.
Mobil ve internet bankacılığı sınırlandırılabilir
Kiralık hesap kullanımının tespit edilmesi veya güçlü emarelerle ortaya konulması halinde, hesabın üçüncü kişilerce uzaktan kullanılmasına imkan veren mobil ve internet bankacılığı kanallarının kapatılması ya da sınırlandırılması öncelikli tedbirler arasında değerlendiriliyor.
Olayın özelliklerine göre banka kartı, POS ve sanal POS hizmetleri durdurulabilir; işlem limitleri azaltılabilir, yeni finansal ürün tahsis edilmeyebilir ve müşteriyle bağlantılı hesapların izlenme sıklığı artırılabilir.
| Risk durumu | Gündeme gelebilecek tedbir |
|---|---|
| Üçüncü kişi kullanımına ilişkin emare | Mobil ve internet bankacılığı kanallarının kapatılması veya sınırlandırılması |
| Olayın niteliğine göre ek risk | Banka kartı, POS ve sanal POS hizmetlerinin durdurulması |
| Riskin sürmesi ve açıklamaların yetersizliği | İşlemin gerçekleştirilmemesi ve gerektiğinde iş ilişkisinin sona erdirilmesi |
Riskin devam etmesi, müşterinin açıklamalarının yeterli bulunmaması veya hesabın fiilen üçüncü kişiler tarafından yönetildiğinin anlaşılması halinde işlemin yapılmaması ve gerektiğinde iş ilişkisinin sonlandırılması da dikkate alınıyor.
Uyulmayan yükümlülükler adli sürece taşınabilir
Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, olayın özelliklerine bağlı olarak adli süreçlere yol açabiliyor. Fiilin niteliği, suçun kapsamı ve ilgili kişilerin bilgi ve iradesi birlikte değerlendiriliyor.
Suçtan kaynaklanan fonların bulunduğu bilinen kiralık hesap ağlarına rağmen, yükümlünün işlemleri bu niteliği bilerek ve isteyerek sürdürmesi halinde adli süreç gündeme gelebiliyor. Buna karşılık yalnızca idari yükümlülüklerin ihlal edilmesi veya objektif risk göstergelerinin bulunması, tek başına cezai sorumluluk oluşturmuyor.
Sayfada yer alan bilgiler tavsiye niteliği taşımayıp yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırımcı profilinize uymayabilir.
