Resmi Gazete’de yürürlüğe giren yeni düzenleme, tasfiyesi tamamlanmamış belirli yatırım fonlarında yatırımcı haklarını, 1 milyon TL’ye kadar ara ödeme ihtimalini ve fondan çıkarılan varlıkların geri alınmasını düzenliyor.
Düzenleme hangi fonları kapsıyor?
Kanun, SPK’nın 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine hükmettiği ve kanunun yayımlandığı gün tasfiye süreci bitmemiş yatırım fonları için geçerli olacak. Diğer fonlar bakımından genel ve sürekli bir tasfiye sistemi getirilmiyor.
Tasfiye işlemleri, SPK gözetiminde bu amaçla görevlendirilen kuruluşlarca yürütülecek. Fon varlıklarının tespiti, nakde dönüştürülmesi, değerlemesi ve yatırımcılara yapılacak ödemelerin kurallarını da SPK belirleyecek.
17 Eylül 2026 ve öncesinde TEFAS’a gönderildiği halde fonun temerrüde düşmesi veya katılma payı fiyatının açıklanmaması nedeniyle sonuçlandırılamayan talimatlarda payları bloke edilenler de belirlenen şartlarla fon pay sahibi sayılacak. Böylece PBLK statüsündeki yatırımcılar da sürece dahil edildi.
1 milyon TL’ye kadar ara ödeme şartı
SPK’nın belirleyeceği fonlarda, nihai tasfiye ödemesinden önce yatırımcılara ara ödeme yapılabilecek. Net yatırım tutarı 1 milyon TL’nin altında bulunan yatırımcılarda ödeme bu tutara kadar olacak; net yatırım tutarı 1 milyon TL ve üzerindekiler için üst sınır 1 milyon TL olarak uygulanacak.
Bu imkan iki koşula bağlı: Fonun ara ödeme yapılacak fonlar arasında bulunması ve kanunda yer alan hesaplama ile ödeme limitlerine uyulması gerekiyor. Para piyasası niteliğindeki fonlar dışında, ara ödeme yatırımcının hesabındaki katılma paylarının önceki gün sonu değerini geçemeyecek.
Dağıtılabilir nakit, hesaplanan ödemelerin tümünü karşılamazsa SPK ödeme yöntemini ve miktarını belirleyebilecek. Yapılan ara ödeme, yatırımcının nihai tasfiyede alacağı paradan düşülecek; bu sırada katılma payları iade edilmeyecek.
Net yatırım tutarı hangi yöntemle hesaplanacak?
Fon varlıklarının nakde çevrilmesinden elde edilen kaynak, yatırımcıların hesaplanan haklarını karşılamazsa ödeme hesabında net yatırım tutarı esas alınacak. Bu tutarı, fona yapılan nakit girişleri ile fondan gerçekleşen nakit çıkışları üzerinden Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) hesaplayacak.
Giriş ve çıkış tutarlarına, tasfiye tarihine kadar Türkiye İstatistik Kurumunun açıkladığı tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile yurt içi üretici fiyat endeksindeki (Yİ-ÜFE) değişim oranlarının aritmetik ortalaması uygulanacak. Daha sonra fondan çıkan nakit, ilk giren ilk çıkar yöntemiyle mahsup edilecek.
Bu hesaplama, geçmişte yatırılan toplam parayla her zaman aynı sonucu vermeyebilir. Fona giriş ve fondan çıkışların tarihleri ile tutarları dikkate alınacak. Net yatırım tutarının belirlenmesi de aynı miktarın kesin olarak ödeneceği anlamına gelmiyor; dağıtımda fonun kullanılabilir varlıkları ve diğer yasal sınırlar belirleyici olacak.
Fondan çıkarılan değerler için sorumlulara gidilecek
Düzenleme, fon malvarlığından hukuka aykırı yollarla çıkarılan ya da fonun gerçek ekonomik çıkarına hizmet etmeyen işlemlerle başka kişilere aktarılan para, menkul kıymet ve diğer değerlerin geri alınmasını amaçlayan hükümler içeriyor.
İlk aşamada zarardan, fonun kurucusu veya yöneticisi konumundaki portföy yönetim şirketi sorumlu olacak. Bu şirketten zararın tamamen veya kısmen tahsil edilememesi ya da bunun mümkün olmayacağının açıkça anlaşılması halinde, SPK’nın sorumlu olduğunu belirlediği gerçek ve tüzel kişilere de şahsen başvurulabilecek. Görevden ayrılmak, görev dönemindeki işlem ve kararlar nedeniyle doğan sorumluluğu kaldırmayacak.
SPK’nın bildiriminden sonra tahsilat ve takip çalışmalarını Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) yürütecek. Soruşturmalarda el konulan bazı para ve sermaye piyasası araçları ilgili fona geri verilebilecek. Mahkemenin müsaderesine hükmettiği ve fon zararına karşılık geldiği belirlenen değerler ise Hazineye aktarılmadan ilgili fona verilecek.
Geri kazanılan tutarlar yatırımcılara nasıl aktarılacak?
Tahsil edilen veya iade edilen paralar, TMSF bünyesinde her fon adına ayrı oluşturulacak geri kazanım hesaplarında tutulacak. Bu varlıklar TMSF’nin malvarlığından ayrı izlenecek, farklı amaçlarla kullanılamayacak ve kamu alacakları için de haczedilemeyecek.
Zorunlu giderler çıkarıldıktan sonra kalan kaynak, tasfiyenin aşamasına göre ilgili fonun tasfiyesini yürüten kuruluşa veya Yatırımcı Tazmin Merkezine (YTM) gönderilecek. Dağıtım, fon pay sahipliği oranlarına göre yapılacak. İşlem maliyetleri sebebiyle asgari ödeme tutarının altında kalan küçük meblağlar yatırımcı adına takip edilecek ve sonraki dağıtımlara dahil edilecek.
Kanun, tasfiye tarihine kadar fondan ödeme almış bazı kişilerin, kanundaki endeksleme hesabıyla bulunan tutarı aşan getirilerini SPK’nın duyurduğu hesaplara gönüllü olarak iade etmesine de imkan tanıyor. Fon malvarlığındaki ve SPK’nın ilgili kanun hükümleri kapsamında değerlendirdiği paylardan sağlanan bazı kazançlar için de aynı şekilde isteğe bağlı iade yolu bulunuyor.
Yeni çerçeve, kapsam dahilindeki fonların tasfiyesinde yatırımcı haklarının saptanmasını, ara ve nihai ödemeleri ve fondan çıkarılan değerlerin geri kazanılmasını düzenliyor. Ancak yatırımcının alacağı nihai tutar; fon varlıklarına, hesaplanan net yatırım miktarına, geri alınabilen değerlere ve SPK’nın belirleyeceği uygulama kurallarına göre şekillenecek.
5 maddede fon tasfiye kanunu: Kimlere, hangi koşullarda ödeme yapılacak? yazısı ilk önce Paratic üzerinde ortaya çıktı.
