Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, fon piyasasında 17 Eylül’den sonra alınan önlemlerle sorunların kontrol altına alındığını belirterek manipülasyon yoluyla haksız kazanç sağlayanlara yönelik soruşturmanın yeni bilgiler ve itiraflarla genişletildiğini açıkladı.
Fonlarda ödemeler başladı
Haliç Kongre Merkezi’ndeki TİM 13. İnovasyon Haftası Programı’nda konuşan Erdoğan, Fon Koordinasyon Kurulunun kurulduğunu söyledi. Olağan tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımcılara ödemelerin başladığını belirten Erdoğan, olağanüstü tasfiyelerde ise TBMM’deki kanun teklifinin yasalaşmasının ardından ara ödemelerin yapılacağını bildirdi.
Fon piyasasındaki sorunların tüm sermaye piyasalarını zan altında bırakacak şekilde kullanılmasına karşı çıkan Erdoğan, sürecin yatırımcılara ve reel sektöre zarar vermeden yürütülmesinin önemini vurguladı.
Yapay zekâ ve teknoloji dönüşümü
İnovasyon Haftası’nın “İnsanlığın Yeni Evresi” temasıyla düzenlenmesini anlamlı bulduğunu ifade eden Erdoğan, yapay zekâ, robotik, biyoteknoloji, veri sistemleri ve otonom teknolojilerin yaşamın her alanında köklü değişimler meydana getirdiğini söyledi. İş dünyasının bu döneme hazırlık düzeyinin belirlenmesinin önemine dikkat çekti.
Teknolojik ilerlemede insan unsurunun yeterince gözetilmediğini belirten Erdoğan, insanı ve insani değerleri dışlayan teknolojilerin faydasının sorgulanacağını dile getirdi. İnsan-teknoloji ilişkisine dair kaygıların iş dünyası, akademi ve toplumda arttığını, güven duygusunun yerini tedirginliğe bıraktığını kaydetti.
Erdoğan, tarihte değişime yönelik endişelerin her dönemde yaşandığını, zamanla insanla teknoloji arasında bir denge kurulduğunu söyledi. Yapay zekâ başta olmak üzere yeni teknolojilere ilişkin kaygıların önemli bölümünü haklı ve yerinde bulduğunu ifade etti.
“Tekno-oligarklar” için küresel tehdit uyarısı
Geçen hafta sözünü ettiği tekno-oligarkların yalnızca belirli ülkeleri değil, bütün dünyayı hedef aldığını belirten Erdoğan, Nisan ayında savunma, istihbarat ve güvenlik alanlarında faaliyet gösteren bir veri analiz şirketinin yayımladığı 22 maddelik bildirinin karşı karşıya olunan tehlikeyi ortaya koyduğunu söyledi.
Yüz milyarlarca dolarlık bütçeleri yöneten ve dünyayı kendi istedikleri gibi şekillendirilecek bir alan olarak gören anlayışın insana, hayata ve topluma bakışını gördüklerini belirten Erdoğan, teknokrasi veya tekno-faşizm olarak adlandırılan tehdidin boyutlarının henüz tam ölçülemediğini kaydetti. İnsan unsurunun neredeyse bulunmadığı karanlık fabrikaların istihdam üzerindeki etkilerinin de şimdiden tartışılması gerektiğini ifade etti.
Türkiye’nin teknoloji yatırımları
Türkiye’nin teknoloji yarışında geri kalmak istemediğini söyleyen Erdoğan, Millî Teknoloji Hamlesi kapsamında araştırma geliştirme ve inovasyon altyapısının güçlendirildiğini belirtti. 24 yıl önce sayıları bir elin parmaklarını geçmeyen teknoparkların bugün 115’e ulaştığını, 2002’de 1,2 milyar dolar olan araştırma geliştirme harcamalarının 20 milyar dolara çıkarıldığını açıkladı.
Girişimcilerin finansmana erişimi için girişim sermayesi ve eş finansman mekanizmalarının devreye alındığını belirten Erdoğan, TEKNOFEST’lerde binlerce yenilikçi fikrin projeye dönüştüğünü söyledi.
2030 hedefi: 100 bin teknoloji girişimi
2019 yılına kadar unicorn’u bulunmayan Türkiye’de bugün 8 unicorn olduğunu belirten Erdoğan, 2030’a kadar 100 bin teknoloji girişiminin kurulmasını ve bu girişimlerin toplam değerlemesinin 100 milyar dolara ulaşmasını hedeflediklerini bildirdi.
Atatürk Havalimanı terminallerinin Terminal İstanbul markasıyla dünyanın en büyük teknoloji ve girişimcilik merkezine dönüştürüldüğünü belirten Erdoğan, ilk aşaması devreye alınan merkezin tüm fonksiyonlarıyla 2027’de kullanılacağını söyledi.
Nisan ayında Türkiye’yi küresel yatırımlar ve teknoloji girişimleri için merkez ülke yapacak adımların açıklandığını anımsatan Erdoğan, destek araçlarının güncellendiğini ifade etti. Merkez Bankasının 750 milyar lira tahsis ettiği Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi programını öne çıkan uygulamalardan biri olarak gösterdi. Yüksek Teknoloji Destek Programı HIT-30’un da ileri teknoloji üretim kapasitesini artırmayı amaçladığını belirtti.
Sanayiye 250 milyarlık kredi desteği
KOBİ’lerin finansmana erişimini kolaylaştırmak için 250 milyarlık İmalat Sanayii Kredi Finansman Programı’nın devreye alındığını açıklayan Erdoğan, 2026-2030 Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı ile gelecek vizyonunun ortaya konduğunu söyledi.
Plan kapsamında veri merkezlerinin toplam kurulu gücünün 2030’a kadar en az 1 gigavata çıkarılacağını belirten Erdoğan, veri merkezi, bulut bilişim ve yapay zekâ altyapılarına özel sektör öncülüğünde en az 10 milyar dolarlık kaynak aktarılmasının hedeflendiğini açıkladı. Bilge Dil Modeli ile Türkçe yapay zekâ çözümlerinin geliştirilmesi ve farklı sektörlerde yaygınlaştırılması amaçlanıyor.
Savunma sanayiinde proje büyüklüğü 100 milyar doları aştı
Teknoloji yatırımlarının ekonomi ve dijital egemenlik açısından öneminin savunma sanayiinde görüldüğünü belirten Erdoğan, 2002’de savunma ve havacılık sektöründeki yerlilik oranının yüzde 20, ihracatın ise 248 milyon dolar olduğunu hatırlattı. O dönemde güvenlik güçlerinin kullandığı birçok temel malzemenin ithal edildiğini söyledi.
Kararlı adımlarla bu tabloya son verildiğini ifade eden Erdoğan, savunma sanayiinde 4 bin 500’ü aşkın firma, 1400’ün üzerinde proje, 100 bine yaklaşan doğrudan istihdam ve 100 milyar doların üzerinde proje büyüklüğüne ulaşıldığını belirtti.
Geçen yıl 180 farklı ülke ve bölgeye 10 milyar doların üzerinde savunma ve havacılık ürünü ihraç edildiğini açıklayan Erdoğan, 2026 yılının Ocak-Eylül döneminde ihracatın önceki senenin aynı dönemine kıyasla yüzde 15,6 artarak 6,9 milyar dolara yükseldiğini söyledi.
İhracatta kilogram başına değer 65 dolara yaklaşıyor
Türkiye’nin genel ihracatında kilogram başına değerin 1,5 dolar civarında bulunduğunu belirten Erdoğan, savunma sanayiinde hacimli ürünler dahil kilogram başına ihracat değerinin 65 dolara yaklaştığını ifade etti. SİHA’larda kullanılan kameraların kilogram başına değerinin yaklaşık 20 bin dolar, bu kameralardaki dedektörlerin kilogram başına değerinin ise 50 bin dolar olduğunu söyledi.
Erdoğan, bu verilerin yüksek katma değerli üretimin önemini ortaya koyduğunu vurguladı.
