Dünya’nın dönüşündeki düzensizliklerle atom saatleri arasındaki farkı dengelemek için kullanılan artık saniye uygulaması sona erdi. 15 Ekim 2026’da Fransa’da toplanan Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu (BIPM) temsilcileri, farkın kademeli biçimde büyümesine dayanan “artık saat” yaklaşımını resmen kabul etti.
Yeni zaman düzeni ne getiriyor?
Yeni sistem, atomik zaman ile Dünya’nın dönüşünü esas alan astronomik zaman arasındaki farkın 3 bin 600 saniyeye (bir saate) kadar çıkmasına izin verecek. Uzmanlara göre bu seviyede bir ayrışmanın oluşması binlerce yıl sürebilir.
Günlük saatler, Uluslararası Zaman Standardı olan Eşgüdümlü Evrensel Zaman’a (UTC) göre çalışıyor. Ancak Ay’ın kütle çekimi, Dünya’nın iç katmanlarındaki hareketler ve buz/su kütlelerinde meydana gelen değişimler, gezegenin dönüş hızında düzensizliklere neden oluyor.
Artık saniye neden kaldırıldı?
Bu farkı gidermek amacıyla 1972’den bu yana toplam 27 kez artık saniye eklendi. Son uygulama 31 Aralık 2016’da gerçekleştirildi. Fakat milisaniye hassasiyetindeki dijital sistemlerde yapılan bu ani eklemeler, çeşitli teknik sorunları beraberinde getirdi.
- 2012 kesintileri: Reddit, LinkedIn ve Qantas hava yolu rezervasyon sistemlerinde ciddi aksamalar yaşandı.
- 2016 Cloudflare krizi: Son uygulamanın ardından bazı bulut sunucuları ve web sitelerinde dünya genelinde kısa süreli kesintiler görüldü.
- Yazılım hataları: Teknoloji şirketleri, düzensiz zamanlarda eklenen tek bir saniyenin sunucu yazılımlarında beklenmedik hata döngüleri oluşturduğunu belirterek değişiklik talep etti.
Artık saat sistemi nasıl çalışacak?
Yeni yaklaşımda belirli aralıklarla saniyelik ani müdahaleler yapılmayacak. Atom saatleriyle astronomik zaman arasındaki farkın 1 saate kadar yükselmesine izin verilerek dijital altyapıların keskin zaman değişikliklerine uyum sağlama zorunluluğu azaltılacak.
Bununla birlikte bazı bilim insanları, Dünya’nın dönüşü ile zaman ölçümü arasındaki bağın gevşetilmesinin uzun vadede teknik uyarlamalar gerektirebileceği ve astronomik gözlemlerde hassas takibin önemini koruyacağı uyarısında bulunuyor.
Günlük yaşam ve dijital altyapı üzerindeki etkisi
Düzenlemenin akıllı telefonlar, kol saatleri ve günlük yaşamda doğrudan fark edilecek bir değişiklik yaratması beklenmiyor. Esas etkinin, milisaniye düzeyinde senkronizasyona ihtiyaç duyan sistemlerde görülmesi öngörülüyor.
| Alan | Beklenen etki |
|---|---|
| Finansal işlem ağları | Ani zaman değişikliklerinden kaynaklanan risklerin azalması |
| Enerji şebekeleri | Zaman senkronizasyonunun daha istikrarlı yürütülmesi |
| Telekomünikasyon ve bulut sunucuları | Kesinti ve sistem çökmesi riskinin minimuma indirilmesi |
