Antalya’nın Akseki ilçesinde sonbaharın gelmesiyle andız pekmezi üretimi başladı. Toros Dağları’nda zorlu koşullarda toplanan kozalaklar, yaklaşık bir haftalık geleneksel işlemin ardından pekmeze dönüştürülüyor ve ürünün kilogramı 500 liradan satılıyor.
Dağlardan toplanan kozalaklar evlere taşınıyor
Akseki’de, özellikle Toros Dağları’nda yetişen andız ağaçlarının olgunlaşan kozalakları sonbahar döneminde toplanıyor. Dağlık ve engebeli arazilerde ağaçlardan tek tek alınan kozalaklar çuvallara doldurularak evlere getiriliyor.
Kozalakları kimi üreticiler makinelerle kırarken, bazıları bu işlemi çekiç ve keser kullanarak el emeğiyle gerçekleştiriyor.
Üretim yaklaşık bir hafta sürüyor
Akseki’nin Alaçeşme Mahallesi’nde yaşayan Abdullah Uğur, andız pekmezini geleneksel usullerle hazırladıklarını belirtti. Uğur, üretim sürecini şu sözlerle anlattı:
“Dağdan toplanıp gelen andız ağacının meyvelerini suda ıslatıyoruz. İki gün suda kaldıktan sonra süzüyoruz. Daha sonra durulması için bir gün bekletiyoruz. Ardından kazanda kaynatmaya başlıyoruz. Kıvamına geldiğinde soğumaya bırakıyoruz. Soğuduktan sonra da paketliyoruz ”
Olgunlaşan kozalaklar ormanlık alanlardan toplandıktan sonra kırılıyor ve birkaç gün boyunca suda bekletiliyor. Süzülen sıvı, büyük kazanlarda uzun süre kaynatılıyor. Yaklaşık bir hafta devam eden üretimde yalnızca kaynatma işlemi yaklaşık 18 saat sürüyor.
5 kilo kozalağın karşılığı 1 kilo pekmez
Kaynama sırasında suyun yoğunlaşmasıyla pekmez kıvamına gelen ürün, soğutulmasının ardından paketleniyor. Üreticilerin aktardığı bilgilere göre 5 kilo andız kozalağından yaklaşık 1 kilo pekmez elde ediliyor.
Geleneksel üretim aile bütçesine katkı sağlıyor
Toros Dağları’nda yetişen bitkilerden yağ da çıkaran Abdullah Güven, yörede sürdürülen andız pekmezi üretiminin zahmetli olduğunu ifade etti. Güven, kozalakların toplanıp kırıldığını, suda bekletildikten sonra kazanlarda kaynatıldığını belirterek iğne yapraklı andız ağaçlarının yöre halkı tarafından faydalı kabul edildiğini söyledi.
Akseki’de üretilen andız pekmezinin kilogramı 500 liradan satışa sunuluyor. Toplanan kozalakların bir bölümü ailelerin kendi tüketimi için pekmeze dönüştürülürken, bazı vatandaşlar kozalaklarını üreticilere satarak gelir elde ediyor.
Andız ağacı Toroslar’da doğal olarak yetişiyor
Toros Dağları’nda doğal biçimde yetişen andız, iğne yapraklı ağaçlar arasında bulunuyor. Kozalakları geleneksel pekmez yapımında kullanılan ağaç, yörede doğal ürünlere dayalı üretim kültürünün önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.
Andız pekmezi yöre halkı tarafından özellikle kış aylarında tüketiliyor. Pekmezin astım, bronşit ve öksürük gibi rahatsızlıklara iyi geldiği biliniyor.
Kaynak: İHA | Bu içerik Hande Dağ tarafından yayına alınmıştır
