Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 22 Ekim 2026 tarihli Para Politikası Kurulu (PPK) toplantı özetinde, fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşunun korunacağını bildirdi. Banka, enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma görülmesi halinde politikanın yeniden sıkılaştırılabileceğini açıkladı.
Faiz indiriminin ardından sıkı duruş mesajı
TCMB, 22 Ekim’de yapılan PPK toplantısının değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaştı. Toplantıda politika faizi 100 baz puan indirilerek yüzde 37’den yüzde 36’ya çekilmişti. Gecelik borç verme faizi yüzde 40’tan yüzde 39’a, gecelik borçlanma faizi ise yüzde 35,5’ten yüzde 34,5’e düşürülmüştü.
Özette, faiz kararlarında gerçekleşen enflasyon, enflasyonun ana eğilimi ve beklentilerin dikkate alınacağı belirtildi. Para politikası adımlarının her toplantıda ayrı ayrı değerlendirileceği, kredi ve mevduat piyasalarında beklentilerin dışında gelişmeler yaşanması durumunda parasal aktarımın ek makroihtiyati tedbirlerle desteklenebileceği kaydedildi. Likidite koşullarının da yakından izleneceği ifade edildi.
Ekim enflasyonunda gıda ve enerji etkisi
Son enflasyon verileri ile öncü göstergelerin fiyat artışlarının ana eğilimindeki yavaşlamayı desteklediği bildirildi. Buna karşın TCMB, ekim ayında gıda ve enerji fiyatlarındaki gelişmelerin aylık tüketici enflasyonunu önceki aya kıyasla yukarı çekebileceğini belirtti.
Taze meyve ve sebze fiyatlarındaki hareketlilik, mevsimsellikten arındırılmış aylık gıda enflasyonunda artış sinyali verdi. Küresel enerji maliyetlerindeki yükselişin akaryakıt, tüp gaz ve katı yakıt fiyatları üzerinden yurt içi fiyatlara yansımayı sürdürmesi bekleniyor. Bu artışın enflasyonun ana eğilimine etkisinin ise sınırlı kalacağı öngörüldü.
Dayanıklı tüketim ürünlerinde, özellikle beyaz eşya ve tüketici elektroniğinde fiyat artışları devam etti. Temel mal enflasyonunun ılımlı seyrini koruyacağı, hizmet enflasyonunun ise önceki aylara göre düşük kalmasına rağmen ekimde aylık bazda yükselebileceği değerlendirildi.
Eylülde yıllık tüketici enflasyonu yüzde 29,73
Eylül ayında tüketici fiyatları aylık yüzde 1,84 yükselirken, yıllık enflasyon 1,78 puan gerileyerek yüzde 29,73 oldu. Yıllık artış enerji grubunda belirginleşti ve temel mallarda yatay seyretti. Hizmetler ile gıda ve alkolsüz içecekler gruplarında ise düşüş görüldü.
Enerji fiyatları eylülde aylık yüzde 6,25 arttı. Bu gelişmede küresel koşullara bağlı akaryakıt zamları ve rafineri marjlarındaki yükseliş etkili oldu. Özel kapsamlı enflasyon göstergelerinden B endeksinde yıllık artış yüzde 29’a, C endeksinde ise yüzde 28,70’e geriledi.
TCMB’nin izlediği göstergeler, enflasyonun ana eğilimindeki düşüşün sürdüğünü gösterdi. Yılın ikinci çeyreğinde yüzde 2,2 olan ana eğilim, üçüncü çeyrekte yüzde 1,8’e indi. Ancak Merkez Bankası, hizmet sektöründeki fiyatlama davranışlarının enflasyonda katılık yarattığını ve fiyat şoklarının etkilerinin uzun süre devam edebildiğini vurguladı.
Eylül itibarıyla yıllık mal enflasyonu yaklaşık yüzde 25, hizmet enflasyonu ise yüzde 38 düzeyinde gerçekleşti. Hizmet sektörünün tüm alt gruplarında yıllık enflasyon geriledi.
Yİ-ÜFE yüzde 27,38’e indi
Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) eylül ayında aylık yüzde 2,07 artış kaydetti. Yıllık üretici enflasyonu 0,57 puan düşerek yüzde 27,38 oldu. Ana sanayi grupları içinde enerji, aylık yüzde 3,55’lik yükselişle öne çıktı.
Petrol ve emtia fiyatları risk oluşturuyor
TCMB, jeopolitik gelişmelerin küresel enerji fiyatlarının yüksek ve oynak kalmasına yol açtığını bildirdi. Enerji arzı, tedarik zincirleri ve taşımacılık maliyetlerindeki belirsizliklerin fiyatlar üzerindeki etkisini sürdürebileceği belirtildi.
Brent petrolün spot fiyatı eylülde ortalama 117 dolar seviyesindeyken, ekimin ilk 20 gününde 127 dolara yaklaştı. Aynı süreçte propan, bütan, kömür ve TTF doğal gaz fiyatları da yükseldi.
Küresel gıda fiyatlarındaki yukarı yönlü hareketin devam ettiği ifade edildi. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) gıda fiyat endeksi, özellikle şeker ve tahıl fiyatlarındaki artışın etkisiyle eylülde yükseldi. TCMB, enerji ve emtia fiyatlarının yüksek seviyelerde kalmasının enflasyon üzerindeki yukarı yönlü riskleri canlı tuttuğunu değerlendirdi.
2027 enflasyon beklentisi yüzde 23,3’e çıktı
Ekim ayı Piyasa Katılımcıları Anketi’ne göre 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi değişmeyerek yüzde 29,6’da kaldı. 2027 yıl sonu beklentisi 0,6 puan artışla yüzde 23,3’e yükseldi.
| Beklenti dönemi | Oran | Değişim |
|---|---|---|
| Gelecek 12 ay | yüzde 23,9 | 0,2 puan artış |
| 24 ay sonrası | yüzde 17,9 | 0,4 puan düşüş |
| Beş yıl sonrası | yüzde 12,2 | 0,1 puan artış |
Reel sektörün gelecek 12 aya ilişkin yıllık enflasyon beklentisi yüzde 32,5’e gerilerken, hane halkının beklentisi yüzde 45,6 ile değişmedi. Merkez Bankası, enflasyon beklentileri ile fiyatlama alışkanlıklarının dezenflasyon süreci bakımından risk yaratmayı sürdürdüğünü belirtti.
İç talep zayıf seyrini korudu
PPK özetinde ekonomik göstergelerin yurt içi talepteki zayıf görünümün devam ettiğine işaret ettiği kaydedildi. Ağustosta perakende satış hacmi aylık yüzde 1,4, çeyreklik bazda yüzde 1,7 arttı. Altın hariç hesaplandığında artış aylık yüzde 0,8, çeyreklik yüzde 0,3 oldu.
Ticaret satış hacmi aylık yüzde 0,2 yükselirken, çeyreklik bazda yüzde 1 geriledi. Hizmet üretim endeksi ağustosta aylık yüzde 0,2, çeyreklik yüzde 1,5 arttı. Kartlı harcamalar üçüncü çeyrekte önceki çeyreğe göre yatay kaldı. Otomobil satışlarında ikinci çeyrekte başlayan gerileme üçüncü çeyrekte de sürdü.
Sanayi üretimi üçüncü çeyrekte yüzde 2,4 düştü
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış sanayi üretim endeksi ağustosta aylık yüzde 1, yıllık yüzde 1,9 azaldı. Böylece sanayi üretimindeki düşüş üçüncü çeyrekte yüzde 2,4’e ulaştı. TCMB, sanayi üretiminin ana eğiliminde zayıflama görüldüğünü bildirdi.
İnşaat üretim endeksi üçüncü çeyrekte önceki çeyreğe göre yüzde 3,3 arttı, ancak yıllık bazda yüzde 1,1 geriledi.
12 aylık cari açık 42,1 milyar dolar
Cari işlemler dengesi ağustosta 4,1 milyar dolar fazla verdi. Ancak 12 aylık birikimli cari açık, önceki aya göre 0,6 milyar dolar yükselerek 42,1 milyar dolara çıktı.
Seyahat gelirleri ağustosta 8,2 milyar dolar oldu ve 12 aylık toplam 60,1 milyar dolara ulaştı. Hizmetler dengesi fazlası 63,9 milyar dolarla güçlü görünümünü korudu.
Eylülde mevsimsellikten arındırılmış ihracat ve ithalat arttı. İhracatın yıllık büyüme hızı ithalatı aşarken, 12 aylık birikimli dış ticaret açığı önceki aya göre azaldı. TCMB, mevcut göstergeler ışığında 12 aylık birikimli cari açığın eylülde gerilemesini beklediğini açıkladı.
Sıkı para politikası sürdürülecek
Merkez Bankası, fiyat istikrarına ulaşılıncaya kadar sıkı para politikası yaklaşımının korunacağını yineledi. Bu duruşun iç talep, döviz kuru ve beklentiler kanalıyla dezenflasyon sürecini destekleyeceği ifade edildi.
TCMB, enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma yaşanması halinde para politikasının yeniden sıkılaştırılabileceğini bildirdi.
