MSCI’nin Türkiye’ye yönelik endeks değişikliklerini geçici olarak durdurması ve fon krizinin etkisi, Borsa İstanbul’da değerleme baskısını artırdı. BIST 100’de hisse kaybı yüzde 21’e ulaşırken, endeksin piyasa değeri/defter değeri oranı yaklaşık 1,00 seviyesine indi.
MSCI kararı gelişen piyasaları baskıladı
Küresel endeks sağlayıcısı MSCI’nin Türkiye ve Endonezya piyasalarıyla ilgili açıklamaları, gelişen ülke borsalarında yatırımcı güveni ve değerlemelere ilişkin endişeleri yeniden öne çıkardı. Endonezya’da sert satışlar görülürken, Borsa İstanbul’da fon krizinin etkileri, yabancı yatırımcıların yaklaşımı ve şirketlerin değerleme seviyeleri izleniyor.
Endonezya borsası altı yılın en düşük seviyesinde
MSCI, Endonezya’nın Gelişmekte Olan Piyasa statüsünden Bağımsız Piyasa statüsüne geçirilmesi için resmî danışma süreci başlattı. Jakarta Bileşik Endeksi yüzde 5’in üzerinde düşerek Ekim 2020’den bu yana en düşük seviyesini gördü.
Goldman Sachs’ın 16 Ekim kapanışını baz alan değerlendirmesine göre MSCI Endonezya Endeksi yılbaşından bu yana yüzde 47 geriledi. Endonezya’nın MSCI gelişen piyasalar endekslerinden tamamen çıkarılması halinde yaklaşık 5,6 milyar dolarlık pasif fon çıkışı yaşanabileceği hesaplandı. FTSE Russell’ın da benzer bir karar vermesi durumunda 2,7 milyar dolarlık ek çıkış riski bulunuyor. Bu tutarlar gerçekleşen çıkışları değil, olası statü değişikliklerine bağlı senaryoları ifade ediyor.
Endonezya’da değerlemeler sert geriledi
Endonezya hisselerindeki satışlar, 2016’dan bu yana elde edilen kazanımların yaklaşık 10 yıllık bölümünü önemli ölçüde aşındırdı. MSCI kaynaklı belirsizlikler öncesinde yaklaşık 16 seviyesinde bulunan 12 aylık ileriye dönük fiyat/kazanç oranı 7,6’ya indi. Goldman Sachs’ın son çalışmasında MSCI Endonezya Endeksi için ileriye dönük F/K oranı 7,3 olarak hesaplandı.
Türkiye için piyasa statüsü uyarısı
MSCI, 15 Ekim’de Türk hisse senetlerine ilişkin bazı endeks değişikliklerini ikinci bir duyuruya kadar askıya aldı. Bu kapsamda belirli halka açıklık faktörü ve hisse sayısı artışları, yeni hisse eklemeleri ile üst büyüklük segmentlerine geçişler durduruldu.
Kuruluş, Haziran 2027’ye kadar piyasa şeffaflığı ve gözetim alanlarında yeterli ilerleme kaydedilmemesi halinde Türkiye’nin Gelişmekte Olan Piyasa statüsünden Sınır Piyasa veya Bağımsız Piyasa statüsüne geçirilmesi için danışma süreci başlatılabileceğini bildirdi. Türkiye’nin piyasa statüsü henüz düşürülmüş değil.
Türkiye hisselerinde kayıp yüzde 21’e çıktı
İlk ciddi MSCI uyarılarından bu yana Endonezya hisselerindeki düşüş yüzde 46, Türkiye hisselerindeki gerileme ise yüzde 21 oldu. Borsa İstanbul’daki satış baskısı, MSCI’nin Türkiye açıklamasının ardından da sürdü. Böylece endeks, Haziran 2025’ten bu yana en düşük dolar bazlı değerine indi.
BIST 100’de PD/DD oranı 1,00 seviyesinde
Garanti BBVA Yatırım’ın Bloomberg verileriyle hazırladığı son beş yıllık piyasa değeri/defter değeri grafiği, Borsa İstanbul’daki değerleme baskısını ortaya koydu. Buna göre BIST 100’ün PD/DD oranı yaklaşık 1,00 seviyesine geriledi. Beş yıllık ortalama 1,45 düzeyinde bulunuyor.
| Gösterge | Seviye |
|---|---|
| BIST 100 güncel PD/DD | 1,00 |
| Beş yıllık ortalama | 1,45 |
| Üst iki standart sapma | 2,20 |
| Alt iki standart sapma | 0,76 |
Güncel PD/DD oranı, beş yıllık ortalamanın yaklaşık yüzde 31 altında. Değerlemeler tarihsel ortalamanın belirgin şekilde gerisinde kalsa da grafikteki en düşük istatistiksel bant olan 0,76 seviyesine henüz ulaşılmış değil.
Pandemi dönemindeki değerlemeler yeniden gündemde
BIST 100’ün PD/DD oranının 1,00 seviyesine yaklaşması, pandemi dönemindeki düşük değerlemelerle karşılaştırma yapılmasına yol açtı. Dr. Nuri Sevgen, endeksin PD/DD oranının 1 seviyesine yaklaşmasına dikkat çekmiş ve birçok büyük şirketin defter değerinin altında işlem gördüğünü belirtmişti. Sevgen ayrıca düşük değerlemelerin tek başına borsada yükseliş garantisi vermediğini vurgulamıştı.
Yüksek enflasyon ve enflasyon muhasebesinin şirket özkaynakları üzerindeki etkileri nedeniyle PD/DD oranını geçmiş dönemlerle kıyaslarken dikkatli olunması gerekiyor.
20 yıllık reel getiri negatife döndü
Türkiye hisseleriyle ilgili bir başka değerlendirmeye göre BIST 100 hisselerinin son 20 yıllık enflasyondan arındırılmış getirisi yeniden negatif bölgeye geçti. Bu tablo, nominal fiyat artışlarının uzun vadede yatırımcıların satın alma gücünü enflasyona karşı korumaya yetmemiş olabileceğine işaret ediyor.
