Toplu taşımada bilet fiyatlarına zam sınırı getirilmesi gündemdeyken, Prof. Dr. Mustafa Ilıcalı 81 ilde geçerli olacak bir standart için toplu ulaşım yasası çıkarılması çağrısında bulundu.
Toplu taşımada zam sınırı sinyali
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, kent içi ulaşımda enflasyonun çok üzerinde artışların önlenmesi gerektiğini belirterek bilet fiyatlarına yönelik bir sınır oluşturulabileceği mesajını vermişti. Yılmaz, “Kent içi ulaşım konusunda da mutlaka birtakım kuralların gelmesi lazım. Enflasyonun çok üstünde artışlar yapılmaması lazım” demiş, ayrıca “Bu konuda da bir yaklaşımımız var. Burada bir sınır oluşturma, o sınırın ötesine geçmeme” ifadelerini kullanmıştı.
“Artış orantısız”
A Haber yayınında değerlendirmelerde bulunan Ulaştırma Uzmanı Prof. Dr. Mustafa Ilıcalı, bilet fiyatlarındaki değişimi rakamlarla anlattı. Ilıcalı, İstanbul’da bir günde yaklaşık 9 milyon toplu taşıma yolculuğu yapıldığını belirterek ulaşım harcamalarının hane bütçesinde önemli bir yer tuttuğunu söyledi.
Bu yükün dar gelirliler, öğrenciler ve emekliler açısından daha da ağır olduğunu ifade eden Ilıcalı, toplu taşımadaki zamların enflasyon üzerinde de etkisi bulunduğunu dile getirdi. Ilıcalı, “Rakamlarla açıklamam çok daha etkili olur. İstanbul’da yaklaşık bir günde 9 milyon yolculuk yapılıyor. Toplu ulaşımla 9 milyon yolculuk. Buradan yani demek ki bu toplu ulaşımdan yararlananlar milyonlar” dedi.
Elektronik tam biletin 2019’da yaklaşık 2 lira iken 2026’da 46 liraya yükseldiğini belirten Ilıcalı, artışın 17 kata ulaştığını kaydetti. Ilıcalı, “Bu artışa baktığımız zaman %100 filan değil, %1000’in üzerinde. Yani bu normal bir durum değil” ifadelerini kullandı.
2020’de yıl sonu TÜFE’nin 14.60 olduğu dönemde tam biletin 3.50 lira olduğunu ve biletteki yıllık artışın %34 seviyesinde gerçekleştiğini aktaran Ilıcalı, “Yani 14 TÜFE artışı, bilette %34. 2021 – 2022’ye baktığımız zaman artışlar 56, 80. Yani bir orantısızlık var” diye konuştu.
Özel halk otobüslerinin sorunlarına dikkat çekti
Ilıcalı, toplu taşımanın yalnızca İETT tarafından sağlanmadığını, İstanbul’daki yaklaşık 9 milyon yolculuğun yaklaşık yarısının İETT tarafından gerçekleştirildiğini söyledi. Özel halk otobüslerinin de sistemde önemli bir paya sahip olduğunu belirten Ilıcalı, işletmecilerin giderleri ile İETT’nin ödediği ücretler nedeniyle zorlandığını ifade etti.
Ücretsiz taşınan yolculara da değinen Ilıcalı, 65 yaş üstü kişiler ile diğer bazı grupların bu kapsamda bulunduğunu hatırlattı ve esnafın koşullarının da düzenlemede dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
“81 il için standart getirilir”
Toplu ulaşım yasasının hem yolcuların hem de işletmecilerin haklarını belirleyeceğini söyleyen Ilıcalı, “Acil bir şekilde ülkemizde toplu ulaşım yasası çıkarılırsa, 81 il için bir standart getirilir. Hem esnafın hem vatandaşın sorunlarının çözülmesi için önemli bir adım olur” dedi.
Ilıcalı, böyle bir yasanın trafik güvenliği açısından da önem taşıyacağını belirterek, “Toplu ulaşım yasası olursa geçen günlerdeki o kazalar yani trafik güvenliği açısından hem kazalar hem toplu ulaşım esnafının hem müşterinin bütün haklarını en iyi şekilde ortaya koyacak bir yasa olur” şeklinde konuştu.
