Artan borç yükü, gerileyen kalkınma yardımları ve jeopolitik gerilimler, ülkeleri geleneksel kalkınma politikalarını yeniden düşünmeye zorluyor. Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga, çözüm için kamu kaynaklarıyla özel sermaye, hayırseverlik ve teknolojinin birlikte kullanılmasını önerdi.
1,2 milyar genç için yalnızca 400 milyon iş
Yıllık IMF ve Dünya Bankası toplantılarında konuşan Banga, 2022’den bu yana kalkınma projelerine yönelen özel sermayeyi üç kattan fazla artıran bir girişime liderlik ettiklerini belirtti. Ülkelerin süregelen çatışmalar, resmi kalkınma yardımlarındaki gerileme ve yükselen borç seviyeleriyle mücadele edebilmesi için mevcut yaklaşımda değişiklik gerektiğini söyledi.
Banga ayrıca önümüzdeki 10-15 yıl içinde yaklaşık 1,2 milyar gencin iş gücü piyasasına katılacağını, buna karşılık bugün yalnızca 400 milyon iş imkanının bulunduğunu aktardı. Bu tablo, kalkınma politikalarının istihdam yaratma kapasitesini artırmasını zorunlu kılan önemli bir demografik baskıya işaret ediyor.
Borç yapılandırması G20 gündeminde
Banga’ya göre ülkelerin farklı ihtiyaçlarına yanıt verebilmek, kamu finansmanı, özel yatırımlar, hayırsever kaynaklar ve teknolojinin aynı çerçevede bir araya getirilmesine bağlı.
İngiliz Dışişleri Bakanı Ed Miliband ise İngiltere’nin yaklaşan G20 başkanlığı sürecinde en yoksul ülkeler için borç yeniden yapılandırmasını ve diğer destekleri öncelikli başlıklar arasına taşıyacağını açıkladı. Miliband, İngiltere ile diğer zengin ülkelerin milenyumun başındaki kapsamlı borç affı girişimindeki kadar katkı sunamayacağını, bu nedenle özel sektörün sürece katılması gerektiğini belirtti.
Gelişmekte olan ülkeler alternatif arıyor
Yüksek borç, iklim değişikliği, derinleşen eşitsizlik ve jeopolitik risklere verilen yanıtlardan memnun olmayan gelişmekte olan ülkeler, Bretton Woods kurumlarının dışındaki seçenekleri de değerlendirmeye başladı.
Hindistan Uluslararası Ekonomik İlişkiler Araştırma Konseyi direktörü ve baş yöneticisi Shekhar Aiyar, Küresel Kalkınma Merkezi’nin bu hafta düzenlediği etkinlikte, “Dünya, 2023’ten bu yana birçok açıdan daha kötüye doğru değişti” dedi.
Aiyar, “Gelişmekte olan ülkeler, yavaşlayan büyüme ve artan kırılganlık sarmalına yakalanmış durumda… aynı zamanda ikili yardımlarda da büyük bir azalma yaşandı” ifadelerini kullandı.
OECD Kalkınma Yardımı Komitesi üyesi ülkelerin sağladığı uluslararası yardımlar 2025 yılında reel olarak yüzde 23 geriledi. Bu, resmi kalkınma yardımları tarihinde kaydedilen en büyük yıllık düşüş oldu. En büyük beş bağışçı ülke ABD, Almanya, İngiltere, Japonya ve Fransa yardımlarını azaltırken, söz konusu kesintiler toplam düşüşün yüzde 96’sını oluşturdu.
Birleşmiş Milletler’in ticaret, yatırım ve kalkınmadan sorumlu resmi kuruluşu UNCTAD’ın verilerine göre, gelişmekte olan ülkelerin toplam dış borç stoku aynı yıl 12,3 trilyon dolara çıktı. Böylece borç stoku 2024 yılına kıyasla yarım trilyon dolar arttı.
Yeni ticaret ortaklıkları öne çıkıyor
ABD Başkanı Donald Trump’ın kapsamlı gümrük vergileri küresel gerilimleri artırırken, çok sayıda gelişmekte olan ülke ve yükselen piyasa Amerika Birleşik Devletleri’ni içermeyen yeni ticaret ortaklıklarına yöneldi.
Hindistan Maliye Bakanı Nirmala Sitharaman, Atlantik Konseyi’nin bir yayınında, Hindistan gibi ülkelerin ikili ortaklıklarını daha da geliştirmek için yoğun çaba gösterdiğini söyledi.
