Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçesi teklifinde 27 trilyon 276 milyar lira gider ve 23 trilyon 408 milyar lira gelir öngörüldüğünü açıkladı. Bütçe açığının milli gelire oranının yüzde 3,5 olması bekleniyor.
Bütçe açığı için yüzde 3,5 tahmini
Yılmaz’ın verdiği bilgilere göre gelecek yıl milli gelirin 111 trilyon liraya ulaşması bekleniyor. Bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) oranının yüzde 3,5 seviyesinde gerçekleşeceği tahmin edilirken, deprem harcamaları hariç tutulduğunda bu oranın yüzde 2,8 olması öngörülüyor. Yılmaz, bütçenin 2025 yılından itibaren düşük düzeyde de olsa faiz dışı fazla verdiğini belirtti.
Vergi gelirlerinde KDV öne çıkıyor
2027 bütçesinde en yüksek vergi geliri kalemini 5 trilyon 681 milyar lirayla katma değer vergisi (KDV) oluşturuyor. Gelir vergisinden 5 trilyon 533 milyar lira, özel tüketim vergisinden 3 trilyon 284 milyar lira ve kurumlar vergisinden 2 trilyon 223 milyar lira gelir bekleniyor.
Diğer vergi gelirlerinin 3 trilyon 184 milyar lira, vergi dışı gelirlerin ise 3 trilyon 502 milyar lira olması öngörülüyor. Gider tarafında cari transferler 10 trilyon 240 milyar lirayla ilk sırada bulunuyor. Personel giderleri için 7 trilyon 117 milyar lira, faiz giderleri için 3 trilyon 975 milyar lira, mal ve hizmet alımları için 2 trilyon 184 milyar lira ödenek ayrıldı.
Eğitim ve sağlığa ayrılan kaynak
Eğitimin öncelikli politika alanlarından biri olmayı sürdüreceğini ifade eden Yılmaz, 2027 bütçesinde Milli Eğitim Bakanlığına 2 trilyon 459 milyar lira, yükseköğretim kurumlarına ise 872 milyar lira kaynak ayrılacağını söyledi.
Yükseköğretim harcamaları da dahil edildiğinde toplam eğitim bütçesi 3 trilyon 747 milyar liraya çıkacak. Bu miktar, merkezi yönetim bütçesinin yüzde 13,7’sine karşılık geliyor. Sağlık hizmetleri için merkezi yönetim bütçesinden 2 trilyon 134 milyar lira ayrılırken, Sağlık Bakanlığı, yükseköğretim kurumları ve Sosyal Güvenlik Kurumu harcamalarıyla birlikte sağlık alanındaki toplam kaynak 4 trilyon 532 milyar liraya ulaşacak.
Sosyal destekler ve enerji sübvansiyonları
Sosyal yardım ve destekler için 2027 bütçesinde 1 trilyon 341 milyar lira kaynak ayrıldı. Bu tutar bütçenin yüzde 4,9’una denk geliyor. Sosyal konut finansmanına destek için yüzde 150 artışla 250 milyar lira ödenek öngörülürken, ödeme gücü bulunmayan vatandaşların sağlık primleri için 186 milyar lira, yaşlı ve engelli aylıkları için 132 milyar lira, engellilere evde bakım desteği için 109 milyar lira ve engelli vatandaşların eğitim desteği için 90 milyar lira ayrılacak.
Doğum yardımı ödemeleri için 84 milyar lira, ekonomik yoksunluk içindeki çocuklara yönelik sosyal ve ekonomik destekler için 29 milyar lira kaynak planlandı. Elektrik ve doğal gaz faturalarını desteklemek amacıyla enerji sübvansiyonlarına ayrılan kaynak yüzde 62 artışla 605 milyar liraya çıkarılacak. Yılmaz, bu sübvansiyonların bütçe açığının GSYH’ye oranına 0,5 puanlık katkıda bulunduğunu belirtti.
Asgari ücret tutarına kadar olan ücretlerin vergi dışı tutulması uygulaması kapsamında çalışanların gelirlerine 2027 yılında 1 trilyon 460 milyar lira katkı sağlanacak. Enerji destekleri ve ücret istisnaları dahil edildiğinde sosyal harcamalara ayrılan toplam kaynak 3 trilyon 406 milyar liraya ulaşacak.
Tarım ve reel sektöre destek
Tarımı stratejik sektör olarak değerlendirdiklerini söyleyen Yılmaz, bu alana toplam 1 trilyon 305 milyar lira kaynak ayrılacağını açıkladı. Tarım sektörü vergi harcamaları için 342 milyar lira, tarımsal kredi desteği için 325 milyar lira, yatırım ödenekleri için 268 milyar lira ve tarımsal destek programları için 235 milyar lira öngörüldü. Tarımsal kamu iktisadi teşebbüslerinin finansmanı, müdahale alımları ve ihracat destekleri için de 135 milyar lira ayrılacak.
Çiftçilerin mazot maliyetinin yüzde 50’sinin, gübre maliyetinin ise yüzde 25’inin karşılandığını belirten Yılmaz, tarımsal kredilerde faiz giderlerinin ortalama yüzde 70’inin Hazine tarafından üstlenildiğini ifade etti.
Yatırım, istihdam, üretim ve ihracat odaklı büyüme stratejisinin sürdürüleceğini bildiren Yılmaz, tarımsal kredi sübvansiyonları hariç reel sektör destekleri için 658 milyar lira ödenek ayrılacağını söyledi. Bu kapsamda Sosyal Güvenlik Kurumu işveren prim desteği ödemelerine 351 milyar lira, esnaf kredisi sübvansiyonlarına 92 milyar lira, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının teşvik ödemelerine 73 milyar lira ve ihracat desteklerine 65 milyar lira kaynak ayrılması planlanıyor.
Deprem, savunma ve yatırımlar
Deprem hasarlarının giderilmesi ve afetlere karşı dayanıklılığın artırılması için 2027 bütçesinde 769 milyar lira ödenek ayrılması öngörüldü.
Yılmaz, savunma sanayisinde dışa bağımlılığın azaltılmasının hedeflendiğini belirterek, Milli Savunma Bakanlığı bütçesinde silah, mühimmat, silah sistemleri ve diğer savunma araçlarının alımına yönelik ödeneklerin yüzde 229 artırıldığını açıkladı. Diğer savunma harcamalarıyla birlikte savunmaya 2 trilyon 206 milyar lira, iç güvenliğe 1 trilyon 248 milyar lira olmak üzere savunma ve güvenlik sektörüne toplam 3 trilyon 454 milyar lira kaynak ayrılacak.
Belediyeler ve il özel idarelerine aktarılacak toplam kaynak 2 trilyon 384 milyar liraya çıkarılacak. Bu miktarın bütçe içindeki payı 2002’deki yüzde 4 seviyesinden 2027’de yüzde 8,7’ye yükselecek.
Sulama projeleri, demiryolları, deniz yolu yatırımları, enerji arama faaliyetleri ve madencilik projeleri dahil çeşitli alanlardaki yatırımlar sürdürülecek. Yatırım ödenekleri 2 trilyon 849 milyar liraya ulaşacak ve toplam bütçenin yüzde 10,4’ünü oluşturacak.
Yılmaz, bütçe teklifinin ayrıntılarını gelecek hafta Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonunda yapacağı sunumda paylaşacağını bildirdi.
