MSCI, Türkiye’nin piyasa şeffaflığı ve yatırımcı güveni alanında ilerleme kaydedememesi halinde ülkenin endeks statüsünü düşürme seçeneğini gündemine aldı. Reuters’ın aktardığı gelişmenin ardından BIST 100 endeksi cuma günü yüzde 3’ün üzerinde geriledi.
Türkiye için sınıflandırma riski
Küresel endeks sağlayıcısı MSCI, Türkiye’deki belirli endeks değişikliklerini dondurduğunu açıkladı. Kurum, piyasa reformlarında Haziran 2027ye kadar yeterli ilerleme sağlanmaması durumunda Türkiye’nin mevcut sınıflandırmasının aşağı çekilmesini değerlendireceğini bildirdi.
Karar, Türkiye’nin şu anki “gelişmekte olan piyasalar” (emerging markets) statüsünü hemen değiştirmiyor. Ancak gerekli düzenlemelerin hayata geçirilmemesi halinde ülkenin sınır piyasalar (frontier markets) ya da bağımsız piyasalar (standalone markets) kategorilerine indirilmesi gündeme gelebilecek.
Olası bir statü değişikliği, MSCI Gelişmekte Olan Piyasalar Endeksi’ni izleyen uluslararası yatırım fonlarının Türk hisselerindeki pozisyonlarını azaltmasına veya tamamen kapatmasına neden olabilir. Gedik Yatırım Yatırım Danışmanı Onurcan Bal, bu ihtimalin zaten zayıf seyreden piyasadaki satış baskısını artırdığına dikkat çekti.
BIST 100’de kayıplar yüzde 3,11’e ulaştı
MSCI açıklamasının ardından Borsa İstanbul’da satışlar hızlandı. BIST 100, işlemlerin ilk saatlerinde yüzde 1,4 değer kaybettikten sonra saat 14.09 itibarıyla düşüşünü yüzde 3,11’e taşıdı.
Endeks, üst üste beşinci haftalık kaybını kaydetmeye hazırlanırken mayıs ayında gördüğü rekor kapanış seviyesinin yüzde 20’den fazla altında işlem gördü. Bankacılık endeksindeki düşüş de sabah saatlerindeki yüzde 1,5 seviyesinden gün içinde yüzde 1,83’e yükseldi.
Türkiye piyasaları, eylül ayında 2008 küresel finans krizinden bu yana en kötü aylık performansını kaydetmişti.
Fon tasfiyeleri ve koordineli işlem endişesi
MSCI kararı, Türkiye’deki yatırım fonu sektöründe yaşanan sarsıntıların ardından geldi. Düzenleyici kurumlar geçen ay, yalnızca üç yıl içinde toplam varlıkları 20 milyar doları aşan 131 yatırım fonunun tasfiye edilmesine karar vermişti. Yaşanan kriz, Borsa İstanbul’un ayı piyasasına girmesinde etkili olan unsurlar arasında yer aldı.
MSCI ayrıca, küçük ölçekli halka açık şirketlerle yakın bağlantısı bulunan yatırım fonları aracılığıyla koordineli alım satım işlemleri yapılmış olabileceği yönündeki endişeleri karar gerekçeleri arasında gösterdi. Kurum, bu işlemlerin fiili halka açıklık oranlarının güvenilir biçimde hesaplanmasını zorlaştırabileceğini ve piyasa güvenini zedeleyebileceğini vurguladı.
MSCI hangi değişiklikleri durdurdu?
Derhal yürürlüğe giren ve ikinci bir duyuruya kadar uygulanacak karar kapsamında MSCI şu adımları atmayacak:
- Türkiye endekslerinde yabancı yatırımcı erişiminin hesaplanmasında kullanılan dahil edilme faktörlerini veya hisse sayılarını artırmayacak.
- MSCI Türkiye Yatırım Yapılabilir Piyasa Endeksi’ne yeni menkul kıymet eklemeyecek.
- Şirketlerin piyasa değeri segmentleri arasında daha üst kategorilere geçirilmesini gerçekleştirmeyecek.
MSCI, kurumsal yatırımcı güveninin yeniden tesis edilmesi için koordineli işlemlere karşı inandırıcı ve sürekli yaptırımlar uygulanmasını istiyor. Kurum ayrıca Türk şirketlerinin fiili halka açıklık oranlarının bağımsız biçimde doğrulanabilmesini sağlayacak şeffaflık standartlarının oluşturulmasını talep ediyor.
